Αρχίζει η μάχη για την έξοδο από το μνημόνιο στο σημερινό Eurogroup

Των Γιώργου Χ. Παπαγεωργίου – Κωστή Χ. Πλάντζου

(Upd) Το θέμα της προληπτικής στήριξης της Ελλάδας και της μορφής που θα έχει η νέα σχέση με τους εταίρους αναμένεται να συζητηθεί σήμερα στο συμβούλιο υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης (eurogroup).

Στην πρώτη συζήτηση ο Γκίκας Χαρδούβελης αναμένεται να θέσει από ελληνικής πλευράς το πλαίσιο για μια χαλαρή εποπτεία την επόμενη ημέρα αλλά και να καταγραφούν οι διαθέσεις ορισμένων χωρών μελών οι οποίες στο παρελθόν εμφανίστηκαν επιφυλακτικές ως προς την «απελευθέρωση» της χώρας μας από τις δεσμεύσεις και θέτουν ζητήματα ως προς το είδος, τη διάρκεια και το ύψος της στήριξης.

Από την απόφαση που θα ληφθεί για τη σχέση Ελλάδας – δανειστών την επόμενη ημέρα, θα εξαρτηθούν οι εξελίξεις σε πολλά μέτωπα, με κυριότερο την έναρξη των συζητήσεων για την ελάφρυνση του χρέους.

Ενδεικτικό των δυσκολιών και της περιπλοκότητας της διαπραγμάτευσης είναι ότι ήδη από χθές σύμφωνα με το Reuters αξιωματούχοι της Ευρωζώνης διεμήνυαν μέσω ανώνυμων δηλώσεων ότι επανεξετάζεται κατά πόσον χρειάζεται ελάφρυνση του ελληνικού χρέους δεδομένου ότι από το 2012 που η Ευρωζώνη ανέλαβε τη σχετική δέσμευση έχουν αλλάξει τα δεδομένα.

Κλειδί των διαπραγματεύσεων είναι η απελευθέρωση των 11 δισ. ευρώ που έχουν περισσέψει στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας μετά τα stress test των τραπεζών. Η ελληνική πλευρά θέτει το αίτημα να χρησιμοποιηθούν τα κεφάλαια αυτά για τη γραμμή στήριξης, αν όχι στο σύνολό τους τουλάχιστον κατά το μεγαλύτερο μέρος, γύρω στα 8 δισ. ευρώ.

Η εκτίμηση της ελληνικής πλευράς είναι ότι υπάρχει μια κατ΄ αρχήν συναίνεση για το θέμα αυτό και ότι ορισμένες αντιρρήσεις από κάποιες χώρες μπορούν να ξεπεραστούν.

Εφόσον ανοίξει ο δρόμος για τη χρήση των κεφαλαίων του ΤΧΣ, η συζήτηση για την μορφή της εποπτείας μετά το τέλος του μνημονίου, θα γίνει σε διαφορετική βάση, πιο ευνοϊκή για την Ελλάδα.

Το ελληνικό επιχείρημα είναι ότι για τη συγκρότηση της γραμμής προληπτικής στήριξης δεν θα χρειαστούν πρόσθετες πιστώσεις από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), αφού θα χρησιμοποιηθούν τα «ελληνικά» χρήματα του ΤΧΣ και επομένως δεν απαιτείται η υπογραφή μνημονίου κατανόησης.

Αντίθετα, η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι θα χρειαστεί μια χαλαρή εποπτεία, χωρίς τα προαπαιτούμενα και τον πιεστικό έλεγχο της τρόικας, με το ΔΝΤ να έχει συμβουλευτικό και όχι ελεγκτικό πλέον ρόλο.

Οι διαπραγματεύσεις θα ολοκληρωθούν μέσα στο Δεκέμβριο, αφού από την 1η Ιανουαρίου του 2015 λήγει η ισχύουσα συμφωνία με την Ευρωζώνη και το μνημόνιο.

Κρίσιμο θέμα για την ελληνική κυβέρνηση είναι το ποσό στο οποίο θα υπολογιστούν οι χρηματοδοτικές ανάγκες για το επόμενο διάστημα, καθώς η χώρα μας  υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει χρηματοδοτικό κενό, αλλά ορισμένες χώρες θέλουν να υπάρχει κάλυψη για ποσό άνω των 15 δισ. ευρώ.

Εάν οι χρηματοδοτικές ανάγκες υπολογιστούν σε μεγάλο ποσό, θα αυξηθούν οι πιέσεις των χωρών που υιοθετούν στη σκληρή γραμμή και πιέζουν για διετή γραμμή στήριξης, η οποία έχει αυστηρότερες προϋποθέσεις.

Απαντήσεις Χαρδούβελη στους «σκληρούς» της ΕΕ

Αναλυτικότερα, ο Γκίκας Χαρδούβελης αναμένεται στο αποψινό κρίσιμο Eurogroup να βρεθεί σε διασταυρούμενα πυρά. Οι Eυρωπαίοι ομόλογοί του «τα θέλουν όλα και τα θέλουν αμέσως», ενώ πιέζουν με κάθε τρόπο την Αθήνα να δεχτεί το συντομότερο τις θέσεις τους.
 
Λίγο πριν το «καμπανάκι» πριν την τελική ευθεία της διαπραγμάτευσης, το παζάρι των διεκδικήσεων  έχει πάρει «φωτιά», με τους Eυρωπαίους να πιέζουν ασφυκτικά την Αθήνα να αναλάβει δεσμεύσεις για την επόμενη μέρα του Μνημονίου. Λίγες ώρες πριν το Eurogroup ξέσπασε ένας ορυμαγδός δηλώσεων και ζυμώσεων από ευρωπαίους αξιωματούχους, προϊδεάζοντας για το τι θα επακολουθήσει απόψε και μέχρι τις τελικές αποφάσεις του Δεκεμβρίου.
 
Στο Eurogroup σήμερα θα συζητηθεί το θέμα της εποπτείας και των εγγυήσεων που θέλουν οι δανειστές. Ο κύριος Χαρδούβελης θα κληθεί να δώσει εξηγήσεις στο «μπλοκ» των «σκληρών» της ΕΕ για την αναβλητική –όπως θεωρούν- στάση που τηρεί η κυβέρνηση.
 
Ενώ το μεσημέρι χθες μετά τη συνάντηση στο Μαξίμου ο κ.Χαρδούβελης έλεγε πως οι δανειστές γνωρίζουν τις ελληνικές θέσεις και την ερχόμενη εβδομάδα θα επιστρέψουν οι ελεγκτές, το απόγευμα συνεργάτες του προέδρου της Κομισιόν κ.Ζαν Κλοντ Γιούνκερ έστελναν μήνυμα στην Αθήνα πως όσο πιο γρήγορα ξεκαθαρίσει πλήρως τις θέσεις της για το πώς θέλει να κλείσουν τα εκκρεμή ζητήματα της διαπραγμάτευσης, τόσο ταχύτερα θα επιστρέψει η Τρόικα, θα ολοκληρωθεί συντομότερα ο έλεγχος και η Ελλάδα θα πετύχει μια ευνοϊκή μορφή επιτήρησης για το 2015.
 
Λίγο αργότερα, με δηλώσεις του στο Reuters ο κύριος Χαρδούβελης περιέγραφε την «σχέση» που θέλει να διατηρήσει η Αθήνα με τους δανειστές, από 1ης Ιανουαρίου και μετά: περιέγραψε μία χαλαρή παρακολούθηση για ένα χρόνο, με 10-15 κρίσιμες μεταρρυθμίσεις που η κυβέρνηση θέλει να τις αναβάλλει για να τις εφαρμόσει το 2015 με τον δικό της τρόπο, με δικό της σχέδιο και χωρίς να έχει την Τρόικα στα πόδια της.
 
Για να κάμψει τις αντιστάσεις Γερμανών, Ολλανδών, Αυστριακών και Φιλανδών, ο κ.Χαρδούβελης ξεκαθάρισε πως δέχεται να διατηρήσει ενεργό ρόλο το ΔΝΤ. Δεν αρκούνται όμως σε αυτό οι Ευρωπαίοι. Δεν αφήνουν στην ευχέρεια της Αθήνας τα ζωτικής σημασίας θέματα που θέλει να αποφύγει φέτος η κυβέρνησης (Ασφαλιστικό, Εργασιακά, απολύσεις στο δημόσιο) και θέλουν να ακούσουν από τώρα δεσμεύσεις για τι θα κάνει το 2015 για αυτά. Ανησυχούν για το ενδεχόμενο εκλογών, πριν ή μετά την εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας και θέλουν να διατηρήσουν τον έλεγχο μέχρι τα τέλη του 2015 ή σχεδόν τις αρχές του 2016.
 
Τη «ζημιά» παρολίγον να κάνει στη διαπραγμάτευση ο πρόεδρος του Eurogroup κύριος Ντάιζελμλπουμ που με το επίμαχο έγγραφό του προς το κοινοβούλιο της χώρας του όχι μόνο προκάλεσε σύγχυση για την πορεία της συζήτησης εποπτείας της χώρας, αλλά πιέζει τη χώρα μας θυμίζοντάς πως οι αποφάσεις θα εξαρτηθούν από την ανάγκη της Ελλάδας να έχει πρόσβαση στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
 
Στο ίδιο μήκος κύματος, άλλοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προκαλούσαν πάλι αναταραχή γύρω από το ελληνικό ζήτημα, προβάλλοντας για άλλη μια φορά (με δηλώσεις τους αργά το βράδυ χθες στο Reuters) ότι «το ξανασκέπτονται» για το αν θα κάνουν πράξη τις δεσμεύσεις που πήραν το 2012 για τα μέτρα ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους. Εκ των πραγμάτων οι αποφάσεις για το χρέος φαίνεται πως πάνε πιο πίσω και θα ληφθούν στο τέλος ενώ, μέσα σε όλα, έρχονται και πληροφορίες από τις Βρυξέλλες για αξιοποίηση μέρους μόνο του αποθεματικού των 11,5 δισ. ευρώ του ΤΧΣ για τις ανάγκες της χώρας.
 
Σαν απάντηση σε όλα αυτά, η διαπραγματευτική γραμμή της Αθήνας ξεκινά από την αντίσταση στις επώδυνες μεταρρυθμίσεις που ζητούν δανειστές, περνάει στην αξιοποίηση των 11,5 δισ. ευρώ του Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για τη χρηματοδότηση της προληπτικής γραμμής στήριξης και φτάνει ακόμα και δημόσιες αναφορές για …«κούρεμα» του ελληνικού χρέους, όπως του αντιπροέδρου της κυβέρνησης κ. Ευάγγελου Βενιζέλου που μετά τη χθεσινή σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου έκανε λόγο σε δηλώσεις του για «παραμετρικές βελτιώσεις» που θα οδηγήσουν σε «κούρεμα».
 
Όσο πλησιάζει πάντως η ημέρα των αποφάσεων, πολλά από όσα ακούγονται ήδη ή θα ακουστούν στη συνέχεια, θα μείνουν στην άκρη και τα δύο μέρη εκτιμούν πως οι αποφάσεις θα ληφθούν από κοινού με βάση τις προτάσεις που θα θεωρηθούν πιο ρεαλιστικές –και ανάλογα με το πόση πίεση θα έχει μπορέσει να αντέξει ως τότε η Αθήνα.