Το νέο πλαίσιο για επενδύσεις 2,5 δισ. στην καινοτομία

Οι φορείς, τα κίνητρα κι πως προωθούνται για πρώτη φορά τα ΣΔΙΤ καινοτομίας, διαδικασίες γρήγορων εντάξεων με το fast track, επενδύσεων άνω του 1 εκατ. ευρώ που αφορούν στην έρευνα

Του Δημήτρη Μαρκόπουλου

Τεκτονικές αναμένεται να είναι οι αλλαγές που έρχονται μέσα στην εβδομάδα λόγω της προώθησης προς ψήφιση του νέου νόμου για την Έρευνα και την Καινοτομία στη χώρα. Πρόκειται για το πρόγραμμα που διασφαλίζει κοινοτικούς πόρους ύψους 2,5 δισ. ευρώ (σ.σ. ίσως και ακόμα παραπάνω), που αφορούν αναπτυξιακές δράσεις σε τομείς όπως η αγροτική παραγωγή και τα τρόφιμα, η υγεία και τα φάρμακα, η πληροφορική και οι επικοινωνίες, η ενέργεια και το περιβάλλον, οι μεταφορές και τα logistics. Τους τομείς που λίγο ως πολύ θα καθορίσουν το αύριο για την παραγωγή στη χώρα μας.

Στον νέο νόμο για την Έρευνα που ψηφίζεται στην Βουλή έχουν ενσωματωθεί διατάξεις οι οποίες θεσμοθετούν τον επταετή σχεδιασμό της Εθνικής Στρατηγικής Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΕΣΕΤΑΚ). Η στρατηγική αυτή σε κάθε περίπτωση είναι δεσμευτική για τους Δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς με τη δημιουργία ενός σταθερού αναπτυξιακού περιβάλλοντος. Στο Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας μετέχουν πλέον 15 μέλη από τα οποία τα εννέα θα επιλέγονται με ειδική διαδικασία αξιολόγησης, και δύο από τον επιχειρηματικό τομέα. Ταυτόχρονα, αναβαθμίζεται ο ρόλος των Περιφερειών στο σχεδιασμό και την εφαρμογή της πολιτικής έρευνας. Επίσης σημαντικό είναι ο θεσμός του Συνδέσμου Έρευνας και Καινοτομίας σε όλα τα Υπουργεία, που ως υπηρεσιακός παράγων θα είναι υπεύθυνος για τον συντονισμό των έργων Ερευνας και Καινοτομίας και την τήρηση των αρχών της Εθνικής Στρατηγικής.
 
Για την άμεση αξιοποίηση των πόρων του ΕΣΠΑ ο αρμόδιος Γ.Γ Ερευνας και Τεχνολογίας Δρ. Χρήστος Βασιλάκος, αναφέρει πως «επιδίωξή είναι η απλούστευση των κανόνων Εθνικής Δημόσιας Χρηματοδότησης, η παροχή φορολογικών κινήτρων και η προώθηση της Αριστείας». Σύμφωνα με το νέο νόμο λοιπόν, προβλέπεται η  υλοποίηση για πρώτη φορά συγχρηματοδοτούμενων δράσεων μεταξύ του Δημόσιου και του Ιδιωτικού τομέα για την Ερευνα και την Καινοτομία. Επίσης προβλέπεται για πρώτη φορά η ένταξη στην διαδικασία επιτάχυνσης, το γνωστό fast track, σημαντικών επενδύσεων που αφορούν στην Ερευνα και στην Καινοτομία. Από τις χαρακτηριστικές κατευθύνσεις του νέου νόμου είναι και η υπαγωγή στις διατάξεις του νέου νόμου ως «στρατηγικών», των επενδύσεων για την Ερευνα και την Καινοτομία για ποσά άνω του 1 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με τις παραπάνω ανατροπές, εκτός από την υπαγωγή στις διαδικασίες fast track των επενδύσεων Τεχνολογίας άνω του 1 εκατ. ευρώ, εντάσσεται και η απαλλαγή της πρόσληψης νέων ερευνητών από φορολογικές επιβαρύνσεις. Στο νέο νόμο υπάρχει επίσης πρόβλεψη για παρακολούθηση, καταγραφή και αξιολόγηση όλων των ερευνητικών υποδομών, ώστε να υπάρχει πλήρης διαφάνεια στην διαχείριση εθνικών και κοινοτικών κονδυλίων με ελέγχους από ορκωτούς ελεγκτές κάθε τρία χρόνια. Ταυτόχρονα θα υπάρξει η διαδικασία παρακολούθησης όλων των Ερευνητικών Κέντρων της χώρας, με στόχο τον εξορθολογισμό της λειτουργίας τους, αλλά και πρόγραμμα συγχωνεύσεων. Τελος η ΓΓΕΤ επεξεργάστηκε την δημιουργία Κέντρων Αριστείας, που θα δημιουργηθούν μέσα από συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού τομέα. Πρόκειται για πρόγραμμα με περιφερειακό χαρακτήρα και στόχο την αποκέντρωση. Από τους σημαντικούς στόχους του νέου νομοσχεδίου, είναι να αλλάξει ρότα επιτέλους η αρνητική πορεία της Ελλάδας και της αγοράς της με την οποία η πλειοψηφία των καινοτόμων ιδεών δεν αξιοποιείται επιχειρηματικά.

Στόχος τα 3 δισ. ευρώ

Θα πρέπει να σημειώσουμε πως οι ελληνικές προτάσεις που θα χρηματοδοτηθούν από την Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας και προωθούνται στη σχετική ρύθμιση θα ενισχυθούν κυρίως από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Horizon 2020, που έχει εγκεκριμένο προϋπολογισμό περίπου 70 δισ. ευρώ για όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση. Για τη νέα προγραμματική περίοδο από το 2014 έως το 2020 η Ελλάδα διεκδικεί στον συγκεκριμένο τομέα ενδιαφέροντος κεφάλαια ύψους περίπου 2,5 δισ. ευρώ που κατανέμονται στο νέο ΕΣΠΑ, ενώ περίπου 480 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν στην Περιφέρεια.  

Σε ποσοστά 2,2% με 3% του νέου Προγράμματος – Πλαίσιο για την εκτιμάται η εθνική διεκδίκηση προσβλέποντας σε συνολική χρηματοδότηση στα 2,5 δισ. ευρώ. Οσον αφορά το τμήμα της χρηματοδότησης από το νέο Κοινοτικό Πρόγραμμα, παράγοντες της ΓΓΕΤ και της επιχειρηματικής κοινότητας εκτιμούν πως η τελική εθνική χρηματοδότηση μπορεί να αγγίξει ακόμη και τα 3 δισ. ευρώ. Την επίτευξη του νέου στόχου ενισχύει το γεγονός πως στην Ελλάδα το διάστημα 2000 έως 2013 εισέρρευσαν για Ερευνα και Καινοτομία από τα διαρθρωτικά ταμεία κεφάλαια περίπου 1 δισ. ευρώ.