Βαθιά κάτω από τους πάγους της Ανταρκτικής ερευνητές έφεραν στο φως ένα σπάνιο γεωλογικό αρχείο που ενδέχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η μελλοντική άνοδος της στάθμης των θαλασσών.

Η αποστολή στήθηκε σε μια εξαιρετικά απομονωμένη περιοχή, περίπου 700 χιλιόμετρα από τους πλησιέστερους ερευνητικούς σταθμούς. Εκεί πραγματοποιήθηκαν γεωτρήσεις που έφτασαν έως και τα 523 μέτρα μέσα στον πάγο, στο Crary Ice Rise, κατά μήκος του ορίου του Καλύμματος Πάγου της Δυτικής Ανταρκτικής.

Οι επιστήμονες ανέσυραν πυρήνα μήκους 228 μέτρων, αποτελούμενο από διαδοχικές στρώσεις λάσπης και πετρωμάτων. Τα ιζήματα αυτά συνιστούν ένα εκτεταμένο αρχείο παλαιοκλιματικών μεταβολών, καταγράφοντας θερμότερες φάσεις της ιστορίας της Γης και παρέχοντας πολύτιμα δεδομένα για την ταχύτητα με την οποία θα μπορούσε να υποχωρήσει ο πάγος σε συνθήκες υπερθέρμανσης.

Σε περίπτωση πλήρους κατάρρευσης του Καλύμματος Πάγου της Δυτικής Ανταρκτικής, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν σε άνοδο της παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας κατά τέσσερα έως πέντε μέτρα. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα είχε δραματικές συνέπειες για νησιωτικές και παράκτιες περιοχές διεθνώς, προκαλώντας τεράστιες οικολογικές και ανθρωπιστικές επιπτώσεις.

Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα μοντέλα πρόβλεψης βασίζονταν κυρίως σε δορυφορικές μετρήσεις και σε ιζηματολογικά δείγματα από το περιθώριο του πάγου, κάτω από πλωτές παγοκρηπίδες, στον θαλάσσιο πάγο και στη Θάλασσα Ρος καθώς και στον Νότιος Ωκεανός.

Ο νέος πυρήνας συλλέχθηκε στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος SWAIS2C (Sensitivity of the West Antarctic Ice Sheet to 2°C). Η γεώτρηση πραγματοποιήθηκε στο Crary Ice Rise, παγοθόλο αγκυρωμένο στο εσωτερικό όριο της Παγοκρηπίδα Ρος. Σε αντίθεση με προηγούμενα δεδομένα, ο συγκεκριμένος πυρήνας προσφέρει άμεσες και υψηλής ανάλυσης ενδείξεις για τη συμπεριφορά του παγοκαλύμματος σε παλαιότερες θερμές περιόδους.

23 εκατομμύρια χρόνια κλιματικής εξέλιξης

Όπως δήλωσε ο συνεπικεφαλής επιστήμονας Χάου Χόργκαν, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι τα ιζήματα καλύπτουν τα τελευταία 23 εκατομμύρια χρόνια, συμπεριλαμβανομένων περιόδων όπου η μέση παγκόσμια θερμοκρασία ξεπερνούσε κατά πολύ τους 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Το αρχείο αυτό αναμένεται να φωτίσει τον τρόπο με τον οποίο το παγοκάλυμμα και η Παγοκρηπίδα Ρος ανταποκρίνονται σε θερμότερες συνθήκες.

Οι αρχικές χρονολογήσεις έγιναν επιτόπου, με την αναγνώριση μικροσκοπικών απολιθωμάτων θαλάσσιων οργανισμών σε ορισμένα στρώματα. Ερευνητές από δέκα χώρες που συμμετέχουν στο SWAIS2C θα προχωρήσουν τώρα σε αναλυτικότερες εργαστηριακές εξετάσεις, ώστε να επιβεβαιώσουν και να βελτιώσουν το χρονολόγιο.

Καθώς η γεώτρηση προχωρούσε βαθύτερα, η ομάδα ανέσυρε τμήματα πυρήνα μήκους έως τριών μέτρων κάθε φορά. Τα ιζήματα εμφάνιζαν εντυπωσιακή ποικιλία, από λεπτόκοκκη λάσπη έως συμπαγές χαλίκι με μεγάλους εγκλωβισμένους βράχους.

Η συν-επικεφαλής επιστήμονας Μόλι Πάτερσον ανέφερε ότι ορισμένα στρώματα παραπέμπουν σε αποθέσεις κάτω από παγοκάλυμμα όπως το σημερινό, ενώ άλλα θυμίζουν περιβάλλον ανοιχτού ωκεανού ή παγοκρηπίδας που επιπλέει, ακόμη και ζώνες αποκόλλησης παγόβουνων.

Ενδείξεις υποχώρησης του πάγου στο παρελθόν

Η εύρεση θραυσμάτων οστράκων και οργανισμών που εξαρτώνται από το φως υποδηλώνει ότι η περιοχή δεν ήταν πάντα καλυμμένη από πάγο, αλλά κάποτε φιλοξενούσε ανοιχτή θάλασσα. Αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι η Παγοκρηπίδα Ρος και τμήματα του παγοκαλύμματος της Δυτικής Ανταρκτικής είχαν υποχωρήσει σημαντικά στο παρελθόν.

Ο ακριβής χρονικός προσδιορισμός αυτών των φάσεων και η κατανόηση των κλιματικών συνθηκών που τις προκάλεσαν αποτελούν πλέον βασική προτεραιότητα της ερευνητικής ομάδας.

Επιστημονικό και τεχνικό ορόσημο

Η επιτυχής ανάκτηση του πυρήνα συνιστά τόσο ερευνητικό επίτευγμα όσο και σημαντικό τεχνολογικό κατόρθωμα. Η 29μελής διεθνής ομάδα αντιμετώπισε σοβαρές προκλήσεις, ενώ δύο προηγούμενες απόπειρες είχαν αποτύχει λόγω τεχνικών δυσκολιών.

Για περίπου δύο μήνες, οι επιστήμονες εργάστηκαν σε απομονωμένο καταυλισμό στη Δυτική Ανταρκτική. Δημιούργησαν αρχικά οπή 523 μέτρων με γεώτρηση ζεστού νερού και στη συνέχεια κατέβασαν πάνω από 1.300 μέτρα σωληνώσεων για να φτάσουν στα ιζήματα. Κάθε τμήμα πυρήνα καταγραφόταν, φωτογραφιζόταν, ακτινογραφούνταν και δειγματιζόταν σχολαστικά.

Ο Χόργκαν περιέγραψε τη διαδικασία ως συναρπαστική αλλά και αγχωτική, τονίζοντας ότι η επιτυχία αυτή, προϊόν εμπειρίας από προηγούμενες αποτυχίες, προσφέρει ένα κρίσιμο εργαλείο κατανόησης των μελλοντικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Στα επόμενα βήματα περιλαμβάνονται νέες γεωτρήσεις, με στόχο να αποσαφηνιστεί περαιτέρω η ευαισθησία του Καλύμματος Πάγου της Δυτικής Ανταρκτικής στην υπερθέρμανση του πλανήτη.

Διαβάστε ακόμη 

Πάουελ (Fed): Αν δεν δούμε μείωση στον πληθωρισμό, δεν θα δούμε και μείωση επιτοκίων

Κίνα: Ανθρωποειδές ρομπότ στο Μακάου συνελήφθη για παρενόχληση (tweet)

Goldman Sachs: Aυτές είναι οι 3 επενδυτικές ευκαιρίες που δημιούργησε η κρίση στο Ιράν

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα