Μια προσφορά που μοιάζει αδύνατο να είναι πραγματική, ένα ηλεκτρονικό κατάστημα με εντυπωσιακές εκπτώσεις ή ένα διαφημιστικό μήνυμα που υπόσχεται εξαιρετικά χαμηλές τιμές μπορεί να κρύβει μια καλοστημένη ηλεκτρονική απάτη. Καθώς πλησιάζει η Black Friday της 27ης Νοεμβρίου 2026, οι καταναλωτές καλούνται να αξιολογούν με μεγαλύτερη προσοχή τις προσφορές που συναντούν στο διαδίκτυο.
Η αναμενόμενη αύξηση της επισκεψιμότητας στα ηλεκτρονικά καταστήματα δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες και για επιτήδειους που επιχειρούν να αποσπάσουν χρήματα ή προσωπικά δεδομένα. Οι μέθοδοι εξαπάτησης γίνονται ολοένα πιο πειστικές, με αποτέλεσμα ένα ψεύτικο e-shop να μην είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί με την πρώτη ματιά.
Σε ένα περιβάλλον αυξημένων κυβερνοαπειλών, η βιασύνη και ο ενθουσιασμός για μια μεγάλη έκπτωση μπορούν να οδηγήσουν σε λανθασμένες αποφάσεις. Ο προσεκτικός έλεγχος πριν από την πληρωμή αποτελεί βασική προϋπόθεση για ασφαλείς αγορές.
Τα επτά σημάδια που προδίδουν ένα ψεύτικο ηλεκτρονικό κατάστημα
1. Υπερβολικά μεγάλες εκπτώσεις. Προσφορές με μειώσεις τιμών 70% ή 80% σε κινητά τηλέφωνα, κονσόλες παιχνιδιών και κλιματιστικά χρησιμοποιούνται συχνά ως δόλωμα. Εάν ένα προϊόν πωλείται σε τιμή πολύ χαμηλότερη από εκείνη που εμφανίζουν όλα τα υπόλοιπα καταστήματα, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
2. Ιστοσελίδες που μιμούνται γνωστές αλυσίδες. Οι απατεώνες μπορούν να αντιγράψουν το λογότυπο, τα χρώματα και τη συνολική εμφάνιση μιας αναγνωρισμένης επιχείρησης. Η διαφορά βρίσκεται συχνά στη διεύθυνση της ιστοσελίδας, όπου μπορεί να έχει προστεθεί ένα γράμμα, μια παύλα ή διαφορετική κατάληξη. Ο καταναλωτής πρέπει να ελέγχει προσεκτικά το domain και να αναζητεί την επίσημη διαδικτυακή παρουσία της επιχείρησης.
3. Περιορισμένες και ύποπτες επιλογές πληρωμής. Εάν ένα κατάστημα δεν δέχεται κάρτα ή αντικαταβολή και απαιτεί αποκλειστικά τραπεζικό έμβασμα ή πληρωμή με κρυπτονομίσματα, η συναλλαγή ενέχει σημαντικό κίνδυνο. Τα χρήματα που αποστέλλονται με αυτούς τους τρόπους είναι συχνά εξαιρετικά δύσκολο να ανακτηθούν.
4. Απουσία εταιρικών στοιχείων. Ένα νόμιμο ηλεκτρονικό κατάστημα οφείλει να παρέχει σαφείς πληροφορίες για την επιχείρηση, όπως επωνυμία, φυσική διεύθυνση, ΑΦΜ και τηλέφωνο επικοινωνίας. Η ύπαρξη μόνο μιας ηλεκτρονικής φόρμας, χωρίς άλλα στοιχεία ταυτοποίησης, αποτελεί ένδειξη που απαιτεί περαιτέρω έλεγχο.
5. Προβληματική πολιτική επιστροφών. Η απουσία όρων επιστροφής προϊόντων, η χρήση πρόχειρα αντιγραμμένων κειμένων ή οι εμφανείς γλωσσικές αστοχίες μπορούν επίσης να υποδηλώνουν ότι η ιστοσελίδα δεν είναι αξιόπιστη.
6. Τεχνητή πίεση για άμεση αγορά. Προειδοποιήσεις όπως «η προσφορά λήγει σε 10 λεπτά» ή «απομένουν μόνο δύο τεμάχια» χρησιμοποιούνται για να περιορίσουν τον χρόνο σκέψης του καταναλωτή. Όταν δημιουργείται αίσθημα επείγοντος, είναι προτιμότερο να διακόπτεται προσωρινά η διαδικασία και να ελέγχεται η διαθεσιμότητα σε άλλα καταστήματα.
7. Παρουσία αποκλειστικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ορισμένα ψεύτικα e-shops εμφανίζονται μόνο μέσω χορηγούμενων αναρτήσεων και διαδικτυακών διαφημίσεων, χωρίς ουσιαστική παρουσία σε άλλες ιστοσελίδες ή ανεξάρτητες αξιολογήσεις. Αυτό αποτελεί επιπλέον λόγο προσεκτικής επαλήθευσης.
Οι έλεγχοι πριν από την ολοκλήρωση της αγοράς
Πριν από οποιαδήποτε ηλεκτρονική συναλλαγή, είναι χρήσιμο να πραγματοποιείται μια σύντομη έρευνα για το κατάστημα. Η αναζήτηση της επωνυμίας του μαζί με λέξεις όπως «απάτη» ή «κριτικές» μπορεί να αποκαλύψει καταγγελίες και εμπειρίες άλλων αγοραστών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει οι αξιολογήσεις να προέρχονται και από ανεξάρτητες διαδικτυακές σελίδες και όχι μόνο από σχόλια που εμφανίζονται στο ίδιο το κατάστημα.
Οι καταναλωτές δεν πρέπει επίσης να θεωρούν ότι το εικονίδιο με το λουκέτο στη γραμμή διευθύνσεων εγγυάται την αξιοπιστία μιας ιστοσελίδας. Το συγκεκριμένο σύμβολο δείχνει ότι η σύνδεση είναι κρυπτογραφημένη, όχι ότι η επιχείρηση είναι νόμιμη.
Πρόσθετη προσοχή απαιτείται στα μηνύματα SMS και στα email που διαφημίζουν υποτιθέμενες προσφορές ή ενημερώνουν για παραδόσεις δεμάτων. Αντί να ανοίγουν τους συνδέσμους που περιλαμβάνονται σε αυτά, οι χρήστες είναι ασφαλέστερο να πληκτρολογούν οι ίδιοι τη διεύθυνση της επιχείρησης ή να χρησιμοποιούν την επίσημη εφαρμογή της.
Εξίσου σημαντικό είναι να μη γνωστοποιούνται κωδικοί μιας χρήσης (OTP), στοιχεία σύνδεσης ή πλήρη στοιχεία τραπεζικών καρτών μέσω τηλεφωνικών κλήσεων και μηνυμάτων. Τέτοιες πληροφορίες δεν πρέπει να δίνονται σε τρίτους που εμφανίζονται ως εκπρόσωποι τραπεζών ή καταστημάτων.
Μετά την ολοκλήρωση μιας παραγγελίας, συνιστάται η διατήρηση των αποδεικτικών στοιχείων της συναλλαγής. Η διεύθυνση της ιστοσελίδας, η επιβεβαίωση παραγγελίας και η απόδειξη πληρωμής μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμες εφόσον προκύψει κάποιο πρόβλημα.
Οι άμεσες κινήσεις σε περίπτωση ηλεκτρονικής απάτης
Εάν ένας καταναλωτής διαπιστώσει ότι πραγματοποίησε αγορά από ύποπτο ή ψεύτικο ηλεκτρονικό κατάστημα, η άμεση επικοινωνία με την τράπεζά του αποτελεί βασική προτεραιότητα.
Όταν η πληρωμή έχει γίνει με τραπεζική κάρτα, πρέπει να εξετάζεται η ανάγκη μπλοκαρίσματος της κάρτας και να ζητούνται πληροφορίες σχετικά με τη δυνατότητα αμφισβήτησης της συναλλαγής (chargeback).
Εάν έχουν καταχωριστεί κωδικοί πρόσβασης σε ύποπτη ιστοσελίδα, απαιτείται η άμεση αλλαγή τους, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος περαιτέρω πρόσβασης σε προσωπικούς λογαριασμούς.
Η απάτη μπορεί επίσης να καταγγελθεί στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, μέσω του τηλεφωνικού αριθμού 11188 ή της ηλεκτρονικής διεύθυνσης ccu@cybercrimeunit.gov.gr. Παρέχεται και δυνατότητα ανώνυμης καταγγελίας.
Με την Black Friday να πλησιάζει, η βασική αρχή παραμένει ότι καμία έκπτωση δεν αξίζει την απώλεια χρημάτων ή προσωπικών δεδομένων. Η σύγκριση τιμών, η επαλήθευση των στοιχείων του καταστήματος και η αποφυγή βιαστικών πληρωμών αποτελούν ουσιαστικά μέτρα προστασίας.