Αν χρησιμοποιούσατε ψηφιακή φωτογραφική μηχανή στις αρχές της δεκαετίας του 2000, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ολόκληρα κεφάλαια της ζωής σας να έχουν χαθεί. Μια ολόκληρη γενιά φωτογραφιών εξαφανίστηκε σε χαλασμένους σκληρούς δίσκους και ανενεργούς ιστότοπους.

Στα 40ά μου γενέθλια ζήτησα από φίλους και συγγενείς ένα και μόνο δώρο: φωτογραφίες μου από τις αρχές των 20 μου. Το προσωπικό μου αρχείο από το 2005 έως το 2010 είναι δραματικά φτωχό. Υπάρχει ένα κενό ανάμεσα στα τυπωμένα άλμπουμ της φοιτητικής μου ζωής και στον φάκελο του Dropbox με στιγμές από τα πρώτα χρόνια της μητρότητας. Από εκείνη την περίοδο βρήκα μόνο λίγες φωτογραφίες χαμηλής ανάλυσης από ένα μπαρ, όπου κάνω κάτι παράξενο με τα χέρια μου.

Τα υπόλοιπα; Χάθηκαν. Ένας κατεστραμμένος φορητός υπολογιστής, ανενεργοί λογαριασμοί email και social media, κάρτες μνήμης και USB που χάθηκαν σε μετακομίσεις από πολιτεία σε πολιτεία. Σαν να μην υπήρξαν ποτέ αυτές οι αναμνήσεις.

Δεν είμαι η μόνη. Στις αρχές των 2000s ο κόσμος πέρασε απότομα από το φιλμ στην ψηφιακή φωτογραφία, χωρίς όμως αξιόπιστους τρόπους αποθήκευσης. Σήμερα το κινητό ανεβάζει αυτόματα αντίγραφα στο cloud. Πολλές φωτογραφίες της πρώτης ψηφιακής εποχής δεν στάθηκαν τόσο τυχερές. Καθώς συσκευές άλλαζαν και υπηρεσίες έκλειναν, εκατομμύρια εικόνες χάθηκαν.

Υπάρχει μια «μαύρη τρύπα» στο φωτογραφικό αρχείο της κοινωνίας. Αν είχατε ψηφιακή κάμερα τότε, είναι πολύ πιθανό πολλές φωτογραφίες να χάθηκαν όταν σταματήσατε να τη χρησιμοποιείτε.

Αφθονία που έκρυβε ευαλωτότητα

Φέτος συμπληρώνονται 50 χρόνια από τη γέννηση της ψηφιακής φωτογραφίας. Η πρώτη ψηφιακή μηχανή έμοιαζε με «τοστιέρα με φακό», όπως λέει ο εφευρέτης της Στιβ Σάσον. Μέχρι τις αρχές των 2000s, όμως, σχεδόν όλοι είχαν μία.

Βγάζαμε χιλιάδες φωτογραφίες και τις μοιραζόμασταν σε online άλμπουμ με τίτλους όπως «Τρίτη βράδυ!» ή «Ταξίδι στη Νέα Υόρκη – μέρος 3». Κι όμως, ελάχιστοι τις έχουν σήμερα. Η περίοδος 2005–2010 συμπυκνώνει όλη τη δυναμική της ψηφιακής εποχής: καινοτομία, αναστάτωση, πρόσβαση — και απώλεια.

Η ψηφιακή επανάσταση

Το 2005 οι πωλήσεις ψηφιακών μηχανών εκτόξευσαν το φιλμ εκτός αγοράς, σύμφωνα με την CIPA. Οι τιμές έπεσαν, η ποιότητα βελτιωνόταν γρήγορα και οι αναβαθμίσεις έγιναν σχεδόν ετήσιες. Για έναν αιώνα η φωτογραφία ήταν αργή και κοστοβόρα. Από το 2005 και μετά, όλα τα «φρένα» λύθηκαν. Παρήχθησαν εκατομμύρια φωτογραφίες — σε ένα οικοσύστημα εξαιρετικά εύθραυστο.

Οι αναμνήσεις διασκορπίστηκαν σε κάμερες, SD cards, σκληρούς δίσκους, CDs, Flip Cams και laptops που χάνονταν ή χαλούσαν. Οι πωλήσεις ψηφιακών μηχανών κορυφώθηκαν το 2010 και κατέρρευσαν μετά την έλευση του iPhone. Οι χρήστες υιοθέτησαν γρήγορα το νέο μέσο, χωρίς να διασφαλίσουν όσα είχαν ήδη τραβήξει.

Το ψηφιακό «σκοτάδι» των social media

Την ίδια στιγμή αναπτύχθηκε η δωρεάν online κοινοποίηση. Το MySpace έγινε αποθήκη φωτογραφιών για εκατομμύρια χρήστες — μέχρι που εξαφανίστηκε. Το 2019 ανακοίνωσε ότι δεδομένα 12 ετών χάθηκαν οριστικά από σφάλμα διακομιστή. Και δεν ήταν το μόνο. Υπηρεσίες όπως Kodak, Shutterfly και Snapfish άνθησαν χωρίς βιώσιμα μοντέλα αποθήκευσης.

Η αποθήκευση τότε κόστιζε ακριβά. Οι εταιρείες δεν μπορούσαν να κρατούν για πάντα τα αρχεία. «Νομίζαμε ότι ό,τι ανεβαίνει στο ίντερνετ πρέπει να είναι δωρεάν», λέει η καθηγήτρια Κάρεν Νορθ. Το τίμημα το πληρώνουμε σήμερα: φωτογραφίες που δεν τυπώθηκαν ούτε δημιουργήθηκαν αντίγραφα ασφαλείας χάθηκαν.

Πώς να προστατεύσετε τις φωτογραφίες σας

Οι ειδικοί μιλούν για πλεονασμό. Ο κανόνας 3-2-1 προτείνει τρία αντίγραφα κάθε φωτογραφίας, σε δύο διαφορετικά μέσα, με ένα αντίγραφο σε διαφορετική φυσική τοποθεσία. Η επιμέλεια (curation) είναι εξίσου κρίσιμη: λιγότερες, επιλεγμένες φωτογραφίες σημαίνουν μεγαλύτερο έλεγχο.

Ένα μάθημα έγινε σαφές: καμία πλατφόρμα δεν είναι μόνιμος θεματοφύλακας των αναμνήσεών μας. Η ευθύνη ανήκει σε εμάς.

Διαβάστε ακόμη

Γιατί η HSBC προτείνει μείωση θέσεων στην Ελλάδα το 2026 (πίνακες)

Πολιτικός σάλος στην Κύπρο για video με διαλόγους για μίζες στο Προεδρικό Μέγαρο

Πόσο τελικά κοστίζει η Γροιλανδία – Το τίμημα μιας πιθανής αμερικανικής εξαγοράς

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα