Μια νέα ευρωπαϊκο-κινεζική διαστημική αποστολή εκτοξεύθηκε την Τρίτη 19 Μαΐου, με στόχο να μελετήσει τι συμβαίνει όταν οι ισχυροί ηλιακοί άνεμοι και οι τεράστιες εκρήξεις πλάσματος από τον Ήλιο συγκρούονται με το μαγνητικό πεδίο της Γης. Οι ακραίες ηλιακές καταιγίδες μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές δυσλειτουργίες σε δορυφόρους, να απειλήσουν αστροναύτες και να δημιουργήσουν εντυπωσιακό σέλας στον ουρανό των πολικών περιοχών.
Στο πλαίσιο της καλύτερης κατανόησης αυτού του ελάχιστα εξερευνημένου φαινομένου του διαστημικού καιρού, το διαστημικό σκάφος SMILE, μεγέθους αντίστοιχου με μικρό βαν, θα πραγματοποιήσει για πρώτη φορά παρατηρήσεις του μαγνητικού πεδίου της Γης μέσω ακτίνων Χ. Η εκτόξευσή του έχει προγραμματιστεί για τις 03:52 GMT από το ευρωπαϊκό διαστημοδρόμιο στο Κουρού της Γαλλικής Γουιάνας, με πύραυλο Vega-C.
Η αποστολή είχε αρχικά προγραμματιστεί για τις 9 Απριλίου, ωστόσο αναβλήθηκε λόγω τεχνικού ζητήματος. Το SMILE — Solar Wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer — αποτελεί κοινό πρόγραμμα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών. «Αυτό που θέλουμε να εξερευνήσουμε μέσω του SMILE είναι η αλληλεπίδραση ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο», εξήγησε ο επιστήμονας της ESA Φιλίπ Εσκουμπέ, που συμμετέχει στο πρόγραμμα.
Πώς οι ηλιακές καταιγίδες επηρεάζουν τον πλανήτη
Ο ηλιακός άνεμος αποτελείται από ρεύματα φορτισμένων σωματιδίων που εκτοξεύονται συνεχώς από τον Ήλιο. Κατά περιόδους, όμως, το φαινόμενο ενισχύεται σημαντικά, δημιουργώντας ισχυρές καταιγίδες συνοδευόμενες από τεράστιες εκρήξεις πλάσματος, γνωστές ως στεμματικές εκτοξεύσεις μάζας.
Οι εκρήξεις αυτές ταξιδεύουν με ταχύτητες που αγγίζουν τα δύο εκατομμύρια χιλιόμετρα την ώρα και χρειάζονται μία έως δύο ημέρες για να φτάσουν στη Γη. Το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη λειτουργεί ως προστατευτική ασπίδα, απομακρύνοντας το μεγαλύτερο μέρος των φορτισμένων σωματιδίων. Ωστόσο, στις πιο ακραίες περιπτώσεις, μέρος αυτών μπορεί να εισέλθει στην ατμόσφαιρα, προκαλώντας προβλήματα σε ηλεκτρικά δίκτυα και επικοινωνίες.
Παράλληλα, τα φαινόμενα αυτά δημιουργούν τα θεαματικά βόρειο και νότιο σέλας. Κατά τη μεγαλύτερη γεωμαγνητική καταιγίδα που έχει καταγραφεί, το 1859, φωτεινό σέλας είχε παρατηρηθεί ακόμη και στον Παναμά.
Οι ηλιακές καταιγίδες θεωρούνται πλέον σοβαρή απειλή και για τους δορυφόρους που βρίσκονται σε τροχιά, αλλά και για τους αστροναύτες στους διαστημικούς σταθμούς. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες επιδιώκουν να κατανοήσουν καλύτερα τον διαστημικό καιρό, ώστε να μπορούν να προβλέπουν και να διαχειρίζονται με μεγαλύτερη ακρίβεια τέτοιες εκρήξεις στο μέλλον.
Η αποστολή SMILE σχεδιάστηκε ώστε να ανιχνεύει τις ακτίνες Χ που παράγονται όταν τα φορτισμένα σωματίδια του Ήλιου συγκρούονται με ουδέτερα σωματίδια της ανώτερης ατμόσφαιρας της Γης.
Το SMILE «χαρτογραφεί» τη μαγνητική ασπίδα της Γης
Το διαστημικό σκάφος θα πραγματοποιεί παρατηρήσεις από κρίσιμα σημεία, όπως η μαγνητόπαυση — η περιοχή όπου το μαγνητικό πεδίο της Γης εκτρέπει τα ηλιακά σωματίδια. Θα πετά επίσης πάνω από τους δύο πόλους, όπου τα φωτόνια ακτίνων Χ είναι ορατά, σύμφωνα με τη Δήμητρα Κουτρούμπα από το γαλλικό CNRS, που συμμετέχει στην αποστολή.
Μετά την εκτόξευσή του, το SMILE θα κινηθεί αρχικά σε ύψος περίπου 700 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη πριν εισέλθει σε ιδιαίτερα ελλειπτική τροχιά. Όταν περνά πάνω από τον Νότιο Πόλο θα βρίσκεται σε ύψος περίπου 5.000 χιλιομέτρων και θα μεταδίδει δεδομένα στον ερευνητικό σταθμό Bernardo O’Higgins στην Ανταρκτική.
Στη συνέχεια, πάνω από τον Βόρειο Πόλο, το διαστημικό σκάφος θα φτάνει σε ύψος 121.000 χιλιομέτρων, εξασφαλίζοντας ευρύτερη εικόνα του φαινομένου για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με την ESA, οι επιστήμονες θα μπορούν για πρώτη φορά να παρακολουθούν αδιάλειπτα το βόρειο σέλας για έως και 45 ώρες συνεχόμενα.
Το SMILE διαθέτει τέσσερα επιστημονικά όργανα, ανάμεσά τους έναν βρετανικής κατασκευής απεικονιστή ακτίνων Χ, καθώς και έναν υπεριώδη απεικονιστή, έναν αναλυτή ιόντων και ένα μαγνητόμετρο, τα οποία κατασκευάστηκαν από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών.
Το διαστημικό σκάφος αναμένεται να ξεκινήσει τη συλλογή δεδομένων μόλις μία ώρα μετά την τοποθέτησή του σε τροχιά, ενώ η συνολική διάρκεια της αποστολής έχει προγραμματιστεί για τρία χρόνια, με δυνατότητα παράτασης εφόσον η λειτουργία του εξελιχθεί ομαλά.
Διαβάστε ακόμη:
Πέφτει η αυλαία για την ΑΜΚ της ΔΕΗ
ΑΔΜΗΕ: Παίρνει σειρά για τη μεγάλη ΑΜΚ του 1 δισ. ευρώ
RRF – Η επόμενη μέρα: Στροφή στη χρηματοδότηση των ΜμΕ (πίνακες)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα