Τα smartphones έχουν πλέον ενσωματωθεί πλήρως στην καθημερινότητα των περισσότερων ανθρώπων, αποτελώντας βασικό εργαλείο επικοινωνίας, ενημέρωσης και ψυχαγωγίας. Ωστόσο, ολοένα περισσότερα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η αλόγιστη χρήση τους από τους ίδιους τους γονείς ενδέχεται να έχει συνέπειες που ξεπερνούν την προσωπική τους ζωή, επηρεάζοντας άμεσα τη συναισθηματική ισορροπία και την ψυχική υγεία των παιδιών τους, ιδιαίτερα κατά την ευαίσθητη περίοδο της εφηβείας.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Frontiers in Psychology» κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η υπερβολική ενασχόληση των γονέων με το κινητό τους τηλέφωνο μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά για την ψυχολογική κατάσταση και τη συναισθηματική ευημερία των εφήβων. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι όταν οι γονείς διακόπτουν διαρκώς την επικοινωνία με τα παιδιά τους για να κοιτάξουν την οθόνη, να απαντήσουν σε ειδοποιήσεις ή να περιηγηθούν στο διαδίκτυο, οι έφηβοι είναι πιθανό να αισθανθούν πως δεν αποτελούν προτεραιότητα, ότι οι γονείς δεν ενδιαφέρονται πραγματικά να τους ακούσουν ή ότι η συναισθηματική σύνδεση μέσα στην οικογένεια αποδυναμώνεται.
Η εικόνα αυτή μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη σχέση γονέα και παιδιού, μια σχέση που θεωρείται θεμελιώδης για τη διαμόρφωση της ψυχικής ανθεκτικότητας και της συναισθηματικής σταθερότητας των νέων ανθρώπων. Οι ερευνητές χρησιμοποιούν τον όρο «τεχνολογική διακοπή» για να περιγράψουν την κατάσταση κατά την οποία η χρήση ψηφιακών συσκευών παρεμβάλλεται στις οικογενειακές αλληλεπιδράσεις, περιορίζοντας τον ουσιαστικό διάλογο, την προσοχή και την ποιοτική επαφή ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας.
Η εφηβεία απαιτεί ουσιαστική παρουσία
Η εφηβεία αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες φάσεις της ανθρώπινης ανάπτυξης, καθώς συνοδεύεται από έντονες ψυχολογικές, συναισθηματικές και κοινωνικές αλλαγές. Σε αυτή την περίοδο οι νέοι αναζητούν από τους γονείς τους στήριξη, κατανόηση, καθοδήγηση και αίσθημα ασφάλειας. Όταν όμως οι γονείς αφιερώνουν μεγάλο μέρος της προσοχής τους στο κινητό τηλέφωνο, είτε ελέγχοντας συνεχώς μηνύματα και ειδοποιήσεις είτε παρακολουθώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ακόμη και την ώρα μιας συζήτησης, τα παιδιά –ιδίως οι έφηβοι– ενδέχεται να εκλάβουν αυτή τη συμπεριφορά ως ένδειξη αδιαφορίας ή συναισθηματικής απόστασης.
Η επανάληψη αυτής της εικόνας σε καθημερινή βάση μπορεί σταδιακά να ενισχύσει αισθήματα μοναξιάς, ανασφάλειας και άγχους, ενώ δεν αποκλείεται να επηρεάσει αρνητικά και την αυτοεκτίμησή τους. Παράλληλα, μειώνεται η διάθεση των εφήβων να ανοίξουν συζητήσεις για όσα τους απασχολούν, γεγονός που στερεί από την οικογένεια πολύτιμες στιγμές επικοινωνίας και αμοιβαίας κατανόησης.
Οι νέοι αντιγράφουν τις συνήθειες των γονιών τους
Ένα ακόμη σημαντικό συμπέρασμα της μελέτης αφορά τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδονται οι συμπεριφορές μέσα στην οικογένεια. Τα παιδιά και ιδιαίτερα οι έφηβοι μαθαίνουν σε μεγάλο βαθμό μέσα από την παρατήρηση και τη μίμηση των ενηλίκων. Εάν οι γονείς περνούν πολλές ώρες καθημερινά μπροστά στην οθόνη του κινητού τους, αυξάνονται οι πιθανότητες και τα παιδιά να υιοθετήσουν αντίστοιχες συνήθειες.
Παλαιότερες επιστημονικές έρευνες έχουν ήδη συνδέσει την προβληματική χρήση των έξυπνων κινητών από τους εφήβους με υψηλότερα επίπεδα στρες, άγχους, καταθλιπτικών συμπτωμάτων αλλά και διαταραχές στον ύπνο. Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί θεωρούν ότι το παράδειγμα που δίνουν οι γονείς μέσα στο σπίτι διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των ψηφιακών συνηθειών των παιδιών.
Παράλληλα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι αρνητικές συνέπειες της υπερβολικής χρήσης των οθονών στις οικογενειακές σχέσεις δεν είναι πάντοτε άμεσα ορατές. Τα κοινά γεύματα, οι οικογενειακές δραστηριότητες, οι βόλτες και ακόμη και οι απλές καθημερινές συζητήσεις αποτελούν πολύτιμες ευκαιρίες για ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της συναισθηματικής σύνδεσης. Όταν όμως αυτές οι στιγμές διακόπτονται συστηματικά από τη χρήση του κινητού, η ποιότητα της επικοινωνίας φθίνει, με αποτέλεσμα οι έφηβοι να δυσκολεύονται περισσότερο να εκφράσουν τους προβληματισμούς τους ή να ζητήσουν βοήθεια όταν τη χρειάζονται.
Μικρές αλλαγές με σημαντικά οφέλη
Οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι οι γονείς πρέπει να εγκαταλείψουν τη χρήση των έξυπνων κινητών τηλεφώνων. Αντίθετα, προτείνουν την υιοθέτηση πιο ισορροπημένων και υγιών συνηθειών μέσα στην οικογένεια. Απλές πρακτικές, όπως η απομάκρυνση των κινητών από το τραπέζι κατά τη διάρκεια των γευμάτων, η καθιέρωση συγκεκριμένων χρονικών διαστημάτων χωρίς οθόνες για όλα τα μέλη της οικογένειας, αλλά και η αμέριστη προσοχή όταν πραγματοποιούνται συζητήσεις, μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την επικοινωνία και να ενισχύσουν τους οικογενειακούς δεσμούς.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι όταν οι γονείς λειτουργούν ως θετικό πρότυπο, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία με μέτρο και ισορροπία, βοηθούν τα παιδιά τους να αναπτύξουν πιο υγιείς σχέσεις με τις ψηφιακές συσκευές. Σε μια εποχή όπου οι οθόνες κυριαρχούν σχεδόν σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας, ακόμη και η συνειδητή επιλογή να αφήσει κάποιος το κινητό του για λίγη ώρα στην άκρη μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα πολύτιμη για τη συναισθηματική υγεία των εφήβων. Καθώς η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να διερευνά τον αντίκτυπο της τεχνολογίας στην οικογενειακή ζωή, το βασικό συμπέρασμα παραμένει αμετάβλητο: καμία ψηφιακή συσκευή δεν μπορεί να υποκαταστήσει την αξία της ουσιαστικής ανθρώπινης επικοινωνίας, της προσοχής και της πραγματικής παρουσίας μέσα στην οικογένεια.
Διαβάστε ακόμη
Παραδίδεται την Παρασκευή 24/7 ο αυτοκινητόδρομος που συνδέει την Κεντρική Ελλάδα με την Εγνατία
Η ΕΚΤ αποκαλύπτει τα νέα χαρτονομίσματα του ευρώ – Δείτε τις προτάσεις και ψηφίστε (pics+vid)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα