Ο πανίσχυρος κόσμος των data centers ίσως μια μέρα εκτοπιστεί από κάτι πολύ πιο απλό: το smartphone. Αυτή είναι η εκτίμηση του διευθύνοντος συμβούλου της Perplexity, Αράβιντ Σρινίβας, όπως ανέφερε πρόσφατα σε podcast.

Μιλώντας στον παρουσιαστή Πραχάρ Γκούπτα, ο επικεφαλής της εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης υποστήριξε ότι στο μέλλον οι χρήστες θα βασίζονται σε ισχυρά, εξατομικευμένα εργαλεία AI που θα «τρέχουν» απευθείας στις συσκευές τους. Έτσι, δεν θα απαιτείται η συνεχής αποστολή δεδομένων προς τεράστια απομακρυσμένα data centers, όπως συμβαίνει σήμερα.

Ήδη υπάρχουν τα πρώτα δείγματα αυτής της μετάβασης. Το σύστημα Apple Intelligence της Apple εκτελεί ορισμένες λειτουργίες AI απευθείας σε εξειδικευμένα τσιπ των πιο πρόσφατων συσκευών της, κάτι που –σύμφωνα με την εταιρεία– βελτιώνει την ταχύτητα και ενισχύει την προστασία προσωπικών δεδομένων. Αντίστοιχα, τα Copilot+ laptops της Microsoft διαθέτουν δυνατότητες on-device AI επεξεργασίας.

Ωστόσο, αυτές οι λύσεις αφορούν ακόμη ακριβές συσκευές. Η πλειονότητα των σημερινών smartphones και υπολογιστών δεν διαθέτει την απαιτούμενη υπολογιστική ισχύ, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη παραμένει εξαιρετικά απαιτητική σε πόρους, σύμφωνα με το BBC.

«Σε βάθος χρόνου και μόνο αν η AI γίνει αρκετά ισχυρή και αποδοτική ώστε να λειτουργεί τοπικά», λέει ο Τζόναθαν Έβανς, διευθυντής της εταιρείας συμβούλων Total Data Centre Solutions.

Τα data centers δεν εξαφανίζονται – αλλά αλλάζουν

Η ζήτηση για data centers δεν μειώνεται. Παραμένουν τεράστιες εγκαταστάσεις, γεμάτες υπολογιστές που υποστηρίζουν από streaming και online τραπεζικές συναλλαγές μέχρι αποθήκευση δεδομένων και επεξεργασία AI. Σχεδόν κάθε ψηφιακή υπηρεσία βασίζεται κάπου σε ένα data center.

Κι όμως, τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται εναλλακτικές μικρής κλίμακας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένα μικροσκοπικό data center –στο μέγεθος πλυντηρίου– χρησιμοποιήθηκε για να θερμαίνει μια δημόσια πισίνα, αξιοποιώντας τη θερμότητα των υπολογιστών. Το 2025, ένα ζευγάρι αποκάλυψε ότι ζεσταίνει το σπίτι του με ένα data center εγκατεστημένο σε υπόστεγο κήπου, ενώ πανεπιστημιακός καθηγητής ανέφερε πως ένας ισχυρός επεξεργαστής GPU κάτω από το γραφείο του ζεσταίνει το γραφείο του.

Την ίδια στιγμή, οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες επενδύουν δισεκατομμύρια σε γιγαντιαία data centers παγκοσμίως – μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο κατασκευάζονται περίπου 100 νέες μονάδες. Ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, τα έχει χαρακτηρίσει «εργοστάσια AI».

«Το μικρό είναι το νέο μεγάλο»

Παρά τις επενδύσεις, αυξάνονται οι φωνές που αμφισβητούν αν όλη αυτή η υποδομή πρέπει να παραμένει συγκεντρωμένη σε τεράστια, απομακρυσμένα κέντρα. Ο Έβανς μιλά για μικρότερα «edge» data centers κοντά στους χρήστες, ώστε να μειώνεται η καθυστέρηση και να βελτιώνεται η ταχύτητα.

«Το μικρό είναι σίγουρα το νέο μεγάλο», λέει ο Μαρκ Μπγιορνσγκααρντ, ιδρυτής της DeepGreen, της εταιρείας πίσω από το data center που θέρμαινε πισίνα. Κατά την άποψή του, κάθε δημόσιο κτίριο θα μπορούσε να φιλοξενεί ένα μικρό data center, παρέχοντας θερμότητα ως παραπροϊόν.

Την ίδια άποψη συμμερίζεται και η Αμάντα Μπροκ, επικεφαλής του οργανισμού OpenUK. Εκτιμά ότι «ο μύθος των data centers θα σκάσει κάποια στιγμή», προτείνοντας ακόμη και την αξιοποίηση άδειων καταστημάτων και εγκαταλελειμμένων κτιρίων ως μικρές ψηφιακές υποδομές.

Μικρότερα μοντέλα, λιγότερη ενέργεια

Η μετατόπιση αυτή συνδέεται και με την εξέλιξη της ίδιας της τεχνητής νοημοσύνης. Τα τεράστια γλωσσικά μοντέλα (LLMs) απαιτούν τεράστιους πόρους και συχνά κάνουν λάθη λόγω της υπερβολικά γενικής χρήσης τους. Πολλές επιχειρήσεις στρέφονται πλέον σε μικρότερα, εξειδικευμένα μοντέλα, εκπαιδευμένα αποκλειστικά στα δικά τους δεδομένα.

«Βλέπουμε ήδη αλλαγή παραδείγματος: από τεράστια μοντέλα που καταναλώνουν πόρους, σε μικρότερα, πιο στοχευμένα εργαλεία που λειτουργούν τοπικά», σημειώνει η Σάσα Λουτσιόνι της Hugging Face.

Περιβάλλον και ασφάλεια

Τα μεγάλα data centers δέχονται έντονη κριτική για την κατανάλωση ενέργειας και νερού. Μικρότερες, τοπικές λύσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν αυτό το αποτύπωμα. Παράλληλα, όπως τονίζει ο καθηγητής κυβερνοασφάλειας Άλαν Γούντγουορντ, τα μικρότερα συστήματα μπορεί να είναι και πιο ανθεκτικά: η κατάρρευση ενός μεγάλου data center έχει πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο από μια τοπική βλάβη.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν τα data centers θα εξαφανιστούν, αλλά αν στο μέλλον θα είναι λιγότερα, μικρότερα και πιο κοντά στον χρήστη – ή ακόμη και μέσα στη συσκευή του.

Διαβάστε ακόμη 

Παραιτήθηκε ο διοικητής της ΥΠΑ έπειτα από απαίτηση Δήμα για το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών

UBS: Στο προσκήνιο οι ελληνικές τράπεζες – Η Τράπεζα Πειραιώς portfolio top pick (πίνακες)

Μήπως έχετε “money dysmorphia” και δεν το γνωρίζετε;

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα