Ολοένα και περισσότερα στελέχη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων αυξήσεων των επιτοκίων, καθώς το ενεργειακό σοκ αναζωπυρώνει τον πληθωρισμό και ενισχύει τους φόβους ότι οι ανατιμήσεις θα εξαπλωθούν σε περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες. Από τη Γερμανία και την Ιταλία έως την Αυστρία, τη Φινλανδία και τις χώρες της Βαλτικής, οι κεντρικοί τραπεζίτες προειδοποιούν ότι η διατήρηση των τιμών της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα μπορεί να απαιτήσει νέα παρέμβαση, ακόμη και από την επόμενη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου. Ορισμένοι, μάλιστα, δεν αποκλείουν ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη να φτάσει ακόμη και το 4% τους επόμενους μήνες.
Παρά τις επιμέρους διαφορές στον τόνο και στην εκτίμηση της σοβαρότητας των κινδύνων, κοινός παρονομαστής των τοποθετήσεων είναι η ανάγκη να αποτραπεί η μετατροπή του ενεργειακού σοκ σε μια πιο μόνιμη πληθωριστική πίεση, που θα επηρεάσει τους μισθούς και το σύνολο της οικονομίας. Την ίδια στιγμή, ορισμένοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν ακόμη ενδείξεις τέτοιων δευτερογενών επιδράσεων και υποστηρίζουν τη διατήρηση μιας προσεκτικής στάσης.
Οι προειδοποιήσεις έρχονται μία ημέρα μετά την απόφαση της ΕΚΤ να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια, με πληροφορίες να αναφέρουν ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είναι έτοιμοι να προχωρήσουν σε αύξηση τον Δεκέμβριο, εφόσον δεν βελτιωθούν οι προοπτικές για τον πληθωρισμό.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει ήδη επιβεβαιώσει την υιοθέτηση μιας μετρημένα αυστηρής νομισματικής στάσης, ενώ οι νέες δηλώσεις υποδηλώνουν ότι ενδεχομένως να μην αρκεί μία μόνο αύξηση των επιτοκίων.
Πανέτα: Μπορεί να χρειαστούν περισσότερες αυξήσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η παρέμβαση του διοικητή της Τράπεζας της Ιταλίας, Φάμπιο Πανέτα, ο οποίος θεωρείται παραδοσιακά ένα από τα πιο μετριοπαθή μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ.
Μιλώντας την Παρασκευή στη Ρώμη, λίγα λεπτά μετά τη δημοσιοποίηση στοιχείων που έδειξαν μεγαλύτερη από την αναμενόμενη άνοδο των τιμών καταναλωτή στην Ιταλία, ο Πανέτα προειδοποίησε ότι οι προοπτικές του πληθωρισμού επιδεινώνονται, παρά το γεγονός ότι οι οικονομίες συνεχίζουν να αναπτύσσονται.
«Ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει πάνω από το 2% για αρκετά τρίμηνα, ενώ η άνοδος του δομικού πληθωρισμού θα μπορούσε να γίνει εντονότερη», ανέφερε.
Όπως υπογράμμισε, με τον πληθωρισμό να παραμένει πάνω από τον στόχο της ΕΚΤ για παρατεταμένο χρονικό διάστημα και τους κινδύνους να είναι προσανατολισμένοι προς τα πάνω, περαιτέρω αυξήσεις των βασικών επιτοκίων ενδέχεται να αποδειχθούν αναγκαίες.
Η τοποθέτηση του Πανέτα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρειαστούν περισσότερες από μία παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων.
Ο Ιταλός κεντρικός τραπεζίτης, πάντως, επισήμανε ότι υπάρχουν και παράγοντες που λειτουργούν περιοριστικά για την οικονομία και πρέπει να συνεκτιμηθούν.
«Η αύξηση των μακροπρόθεσμων αποδόσεων των ομολόγων, κυρίως λόγω διεθνών παραγόντων, καθιστά αυστηρότερες τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες», σημείωσε, τονίζοντας ότι η εξέλιξη αυτή πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη σταδιακή προσαρμογή της νομισματικής πολιτικής.
Πληθωρισμός 5,6% στην Ιταλία – Στο 3% οι νέες προβλέψεις για την Ευρωζώνη
Οι ανησυχίες των κεντρικών τραπεζιτών ενισχύονται από τα τελευταία στοιχεία για τις τιμές.
Στην Ιταλία, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 5,6% τον Οκτώβριο, ξεπερνώντας σημαντικά τη διάμεση εκτίμηση των οικονομολόγων για 4,6%.
Την ίδια ώρα, η νέα τριμηνιαία έρευνα της ΕΚΤ μεταξύ επαγγελματιών αναλυτών καταγράφει σημαντική ανοδική αναθεώρηση των πληθωριστικών προσδοκιών.
Οι αναλυτές προβλέπουν πλέον πληθωρισμό 3% για το 2026 και 2,6% για το 2027, κυρίως εξαιτίας της αύξησης των τιμών της ενέργειας και των έμμεσων συνεπειών της.
Για το 2028, η πρόβλεψη παραμένει στο 2%, ενώ οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες εξακολουθούν να βρίσκονται στον στόχο της ΕΚΤ.
Με τον πληθωρισμό να κινείται σχεδόν στο διπλάσιο του επιδιωκόμενου επιπέδου, βασική επιδίωξη της κεντρικής τράπεζας είναι να αποτρέψει την παγίωση των ενεργειακών ανατιμήσεων στην οικονομία.
Από τη Γερμανία έως τη Βαλτική, εντείνονται οι προειδοποιήσεις
Στο ίδιο μήκος κύματος με τον Πανέτα, αν και με διαφορετικές επισημάνσεις, κινούνται αρκετοί ακόμη αξιωματούχοι της ΕΚΤ.
Ο διοικητής της Bundesbank, Γιοάχιμ Νάγκελ, υπογράμμισε ότι οι μεσοπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό πρέπει να παραμείνουν σταθερά προσανατολισμένες στον στόχο του 2%. Όπως δήλωσε, το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις τιμές και θα ενεργήσει αποφασιστικά εφόσον χρειαστεί.
Πιο ξεκάθαρο μήνυμα για την ανάγκη αντίδρασης έστειλε ο Αυστριακός κεντρικός τραπεζίτης Μάρτιν Κόχερ. «Εάν η κατάσταση δεν βελτιωθεί στο άμεσο μέλλον, το περιβάλλον της νομισματικής πολιτικής υποδεικνύει ότι θα χρειαστεί παρέμβαση», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό έχουν αυξηθεί αισθητά.
Ανάλογη ήταν η τοποθέτηση του Γκεντιμίνας Σίμκους από τη Λιθουανία, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι η απόφαση να μην αυξηθούν τώρα τα επιτόκια δεν σημαίνει ότι αποκλείεται μια τέτοια κίνηση στο μέλλον. Αναγνώρισε ότι έχει αυξηθεί ο κίνδυνος μετάδοσης των ενεργειακών ανατιμήσεων στην υπόλοιπη οικονομία, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν έχουν εμφανιστεί ακόμη δευτερογενείς επιπτώσεις.
Από τη Σλοβενία, ο Πρίμοζ Ντόλεντς σημείωσε ότι οι προσδοκίες των αγορών υποδηλώνουν πως ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη θα μπορούσε να παραμείνει πάνω από το 2% τα επόμενα χρόνια.
Ο Άντε Ζίγκμαν, από την Κροατία, εκτίμησε ότι η συγκέντρωση περισσότερων οικονομικών στοιχείων θα επιτρέψει μια καλύτερα τεκμηριωμένη απόφαση για ενδεχόμενη αύξηση των επιτοκίων, η οποία, όπως ανέφερε, αναμένεται να εξεταστεί ήδη στην επόμενη συνεδρίαση.
Κάασικ: Δεν αποκλείεται πληθωρισμός 4%
Από τις πιο ανησυχητικές τοποθετήσεις ήταν εκείνη του Εσθονού κεντρικού τραπεζίτη Ούλο Κάασικ, ο οποίος προειδοποίησε ότι οι πληθωριστικές πιέσεις θα μπορούσαν να ενταθούν ακόμη περισσότερο.
«Δεν είναι μυστικό ότι ανησυχώ αρκετά, επειδή ο πληθωρισμός έχει επιταχυνθεί και οι κίνδυνοι περαιτέρω αυξήσεων των τιμών είναι υψηλοί», δήλωσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα και δεν αρχίσουν να υποχωρούν ταχύτερα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη θα μπορούσε εύκολα να φτάσει το 4% τους επόμενους μήνες.
Οι πιο συγκρατημένες φωνές και ο φόβος για τους μισθούς
Παρά τις αυξανόμενες προειδοποιήσεις, δεν θεωρούν όλα τα στελέχη της ΕΚΤ ότι οι σημερινές συνθήκες επιβάλλουν άμεση αντίδραση.
Ο Γάλλος αξιωματούχος Εμανουέλ Μουλέν επισήμανε ότι, εάν εξαιρεθούν η ενέργεια και τα νωπά τρόφιμα, οι τιμές παραμένουν σχετικά σταθερές.
«Δεν παρατηρούμε σε αυτή τη φάση μετακύλιση των επιπτώσεων στους μισθούς», ανέφερε, προσθέτοντας ότι, δεδομένου πως ο πληθωρισμός είναι κυρίως εισαγόμενος, η ΕΚΤ ακολουθεί μια μετρημένη προσέγγιση.
Στην ανάγκη επαγρύπνησης στάθηκε και ο Φινλανδός κεντρικός τραπεζίτης Όλι Ρεν, ο οποίος προειδοποίησε για τον κίνδυνο οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας να μεταδοθούν στα υπόλοιπα αγαθά και στους μισθούς.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να συμβεί σχεδόν απαρατήρητα, «σαν γάτα που περπατά με κάλτσες».
Διευκρίνισε, πάντως, ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις δευτερογενών πληθωριστικών επιδράσεων.
Η διαφορά στις τοποθετήσεις αποτυπώνει και το βασικό δίλημμα της ΕΚΤ: από τη μία πλευρά, οι κεντρικοί τραπεζίτες θέλουν να αποτρέψουν μια νέα περίοδο επίμονου πληθωρισμού και, από την άλλη, επιδιώκουν να αποφύγουν μια υπερβολική σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής που θα επιβάρυνε την ανάπτυξη.
Πανέτα: Οι κίνδυνοι από την τεχνητή νοημοσύνη και την Ιαπωνία
Πέρα από τον πληθωρισμό, ο Πανέτα προειδοποίησε και για δύο πρόσθετους κινδύνους που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές συνθήκες.
Ο πρώτος αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία, παρότι αποτελεί σημαντική κινητήρια δύναμη της οικονομικής ανάπτυξης στην Ευρώπη και παγκοσμίως, μπορεί επίσης να προκαλέσει αναταράξεις.
«Αυτή η κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης αποτελεί ταυτόχρονα σημαντική πηγή κινδύνου», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι πρόσφατες διορθώσεις στις μετοχές των τεχνολογικών εταιρειών δείχνουν πόσο γρήγορα μπορούν να αλλάξουν οι προσδοκίες για την κερδοφορία των επενδύσεων στην AI.
Μια υποχώρηση των επενδυτικών προσδοκιών θα μπορούσε, σύμφωνα με τον ίδιο, να έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Ο δεύτερος κίνδυνος σχετίζεται με την Ιαπωνία και την άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων.
Ο Ιταλός τραπεζίτης επισήμανε ότι η απότομη αύξηση των αποδόσεων των τίτλων σε γεν και η πιθανή ανατίμηση του ιαπωνικού νομίσματος ενδέχεται να ωθήσουν Ιάπωνες επενδυτές να επαναπατρίσουν κεφάλαια.
Αυτό θα μπορούσε να μειώσει τη ζήτηση για ξένους τίτλους και να οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο των επιτοκίων διεθνώς, εντείνοντας τους κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη.