F.T.: Τι είναι επιτέλους ο…. ELA

Τόσο τα ελληνικά όσο και τα διεθνή ΜΜΕ, παντός «είδους», φιλοξενούν δημοσιεύματα τα οποία αναφέρονται στον Έκτακτο Μηχανισμό Στήριξης (ELA), μέσω του οποίου είναι φανερό ότι οι ελληνικές τράπεζες κατορθώνουν να παραμείνουν… ζωντανές.

Οι Financial Times φροντίζουν, με ένα δημοσίευμα που περιλαμβάνει απαντήσεις σε πέντε βασικές ερωτήσεις, να εξηγήσουν με όσο το δυνατόν πιο κατανοητό τρόπο μεταξύ άλλων, τι ακριβώς είναι ο ELA, γιατί είναι σημαντικός για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, τι θα συμβεί εάν σταματήσει.

Αναλυτικότερα:

Τι ακριβώς είναι ο ELA;
Η βασική λέξη είναι στη λέξη «έκτακτος». Σε αυτόν τον μηχανισμό μπορούν να καταφύγουν σε αυτόν όταν έχουν προβλήματα και δεν έχουν, πλέον, πρόσβαση στις κλασσικές μεθόδους χρηματοδότησης στις διατραπεζικές αγορές δανεισμού, στις αγορές ομολόγων αλλά και στην ίδια την ΕΚΤ. Όταν οι τράπεζες καταθέτουν αίτημα στήριξης από τον ELA, τον οποίο σε κάθε χώρα χειρίζεται η εθνική κεντρική τράπεζα, είναι το λιγότερο απεγνωσμένες για χρηματοδότηση. Πολύ συχνά ο ELA χρησιμοποιείται όταν οι καταθέτες προχωρούν σε απόσυρση των χρημάτων τους, όπως συνέβη στην περίπτωση των μεγάλων, εμπορικών ελληνικών τραπεζών. Στόχος του ELA είναι οι τράπεζες να μπορούν να καλύψουν τις βραχυχρόνιες χρηματοδοτικές τους ανάγκες και να παραμείνουν σε λειτουργία. Θα πρέπει να τονιστεί ότι ο ELA έχει χρησιμοποιηθεί τα μέγιστα από το ξεκίνημα της κρίσης.

Γιατί είναι σημαντικός για την Ελλάδα;
Οι υγιείς τράπεζες της Ευρωζώνης μπορούν να χρηματοδοτηθούν με πολλούς τρόπους, μεταξύ των οποίων και οι τακτικές δημοπρασίες χαμηλότοκων δανείων που πραγματοποιεί η ΕΚΤ. Όμως για να έχει μία τράπεζα πρόσβαση σε αυτά τα δάνεια θα πρέπει να έχει στην κατοχή της και τα κατάλληλα ενέχυρα, βάσει συγκεκριμένων κανόνων που έχει θέσει η ΕΚΤ. Προκειμένου να προστατευθεί η ΕΚΤ, υπάρχει η απαίτηση όλα τα εχέγγυα που καταθέτουν οι τράπεζες να είναι απόλυτα αξιόπιστα και να «μένουν στα ταμεία» της ΕΚΤ έως ότου τα αντίστοιχα δάνεια που έχουν λάβει οι τράπεζες αποπληρωθούν.

Πολύ συχνά η ΕΚΤ αλλάζει τους κανόνες για το τι ακριβώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ενέχυρο. Σαφώς δεν υπάρχει τίποτα πιο ασφαλές από τα μετρητά και ως εκ τούτου τα περισσότερα ενέχυρα βρίσκονται σε διαδικασία «κουρέματος».

Η ΕΚΤ άλλαξε τους κανόνες στα μέσα Φεβρουαρίου, μετά την επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των πιστωτών της, οι οποίοι δεν είναι άλλοι από ΔΝΤ, Κομισιόν και ΕΚΤ. Όταν η ελληνική κυβέρνηση απείλησε ότι θα εγκαταλείψει το πρόγραμμα που έληγε – τότε – στα τέλη Φεβρουαρίου, η ΕΚΤ αποφάσισε να απαγορεύσει τη χρήση ελληνικών ομολόγων ή ομολόγων εγγυημένων από το ελληνικό Δημόσιο, ως ενέχυρων που μπορούσαν να τα χρησιμοποιήσουν οι τράπεζες. Αυτό οδήγησε τις ελληνικές τράπεζες να εξαρτώνται αποκλειστικά από τον ELA κατά τη διάρκεια των τελευταίων, πέντε μηνών.

Πως επηρεάζει η απαγόρευση της ΕΚΤ σχετικά με τα ελληνικά ομόλογα τις ελληνικές τράπεζες;
Η απαγόρευση άφησε στα ενέχυρα που μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν οι ελληνικές τράπεζες μία «τρύπα» 50 δισ. ευρώ. Γνωρίζοντας ότι δεν θα μπορούσαν να αποπληρώσουν τα δάνειά τους, η ΕΚΤ δέχθηκε το αίτημα της ΤτΕ ο ELA να διαμορφωθεί στο επίπεδο των 59,9 δισ. ευρώ. Αν και οι λεπτομέρειες για τον ακριβή τρόπο λειτουργίας του ELA δεν είναι γνωστές, όλοι γνωρίζουν ότι τα δάνεια που παρέχει είναι πιο ακριβά από τα αντίστοιχα της ΕΚΤ. Για παράδειγμα τα χρήματα από τον ELA πρέπει να «ανακυκλώνονται» σε ημερήσια βάση, ενώ ορισμένα από τα δάνεια που προσφέρει η ΕΚΤ έχουν ορίζοντα αποπληρωμής τα τέσσερα χρόνια. Έως τα τέλη Ιουνίου η ΕΚΤ αύξανε σε τακτά χρονικά διαστήματα τον ELA, καθώς οι Έλληνες συνέχιζαν ακάθεκτοι την απόσυρση καταθέσεων, με το ποσό να υπολογίζεται ότι έχει ξεπεράσει τα 30 δισ. ευρώ από τον Ιανουάριο έως και σήμερα.

Πόσα μπορούν να δανειστούν από τον ELA οι ελληνικές τράπεζες;
Πριν από μία εβδομάδα το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ «πάγωσε» τον ELA στα 89 δισ. ευρώ. Το μεγάλο ερωτηματικό είναι εάν θα υπάρξει αύξηση στο «κούρεμα» των ενεχύρων που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι ελληνικές τράπεζες, μετά, μάλιστα και από την μη αποπληρωμή του ΔΝΤ. Εάν επιβληθούν πιο σκληροί όροι τότε οι ελληνικές τράπεζες έχουν δύο επιλογές. Μπορεί είτε να πληρώσουν κάποια από τα δάνεια που έχουν λάβει από τον ELA ή «κουρέψουν» κάποια από τα ενέχυρα που διαθέτουν. Ορισμένοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι επιπλέον «κούρεμα» των ενέχυρων θα αφήσει ακάλυπτες τις ελληνικές τράπεζες. Χωρίς επιπλέον χρηματοδότηση ορισμένες τράπεζες δεν θα έχουν ούτε την ικανότητα να καλύψουν τις ανάγκες όσων καταθετών αποφασίσουν να πάρουν τα χρήματά τους.

Τι θα συμβεί εάν διακοπεί ο ELA;
Εάν η ΕΚΤ λάβει μία τέτοια απόφαση, τότε οι ελληνικές τράπεζες δεν θα έχουν άλλη επιλογή από το να διακόψουν τη λειτουργία τους, καθώς δεν θα μπορούν να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους. Είτε θα χρειαστούν τεράστιες «ενέσεις» ρευστότητας, είτε θα βρεθούν αντιμέτωπες με χρεοκοπία. Κατάρρευση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος θα καταστήσει αναπόφευκτο ένα Grexit. Προκειμένου να διακοπεί ο ELA, θα πρέπει να το εγκρίνουν τα 2/3 των μελών της διοίκησης της ΕΚΤ. Πάντως το «Όχι» στο ελληνικό δημοψήφισμα έχει αυξήσει το ενδεχόμενο η ΕΚΤ να διακόψει τον ELA.