Καραβίας: Χρειάζεται «επενδυτικό σοκ» – Τρεις οι μεγάλες προκλήσεις

Της Στεφανίας Σούκη

Την πεποίθηση ότι είναι απολύτως εφικτό να επιστρέψουν εντός του 2016 περίπου οι μισές καταθέσεις από τα 40 δισ. ευρώ που έχασε το ελληνικό τραπεζικό σύστημα τους τελευταίους 12 μήνες, ώστε να αλλάξουν δραστικά οι δυνατότητες για χρηματοδότηση της οικονομίας και των επιχειρήσεων εξέφρασε πρίν από λίγο ο διευθύνων σύμβουλος του ομίλου Eurobank κ. Φ. Καραβίας, κεντρικός ομιλητής στο δείπνο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων στο πλαίσιο του 14ου συνεδρίου του.

Ως προς το μείζον ζήτημα των κόκκινων δανείων στον τουρισμό -όπου, πάντως, κατά τον κ. Καραβία, είναι παράδοξα υψηλό το ποσοστό του 40% των μή εξυπηρετούμενων δανείων ” αντίστοιχο με αυτό του συνόλου των δανείων στην οικονομία, σε έναν κλάδο που σημειώνει ισχυρή ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια”- η Eurobank είναι έτοιμη να προχωρήσει μέν προς την κατεύθυνση της μερικής απομείωσης της ονομαστικής αξίας των δανείων, κάτω ωστόσο από αυστηρές προϋποθέσεις βιωσιμότητας αλλά και εισόδου νέων κεφαλαίων, είτε από τον ίδιο τον επιχειρηματία είτε από νέους επενδυτές.

Ο κ. Καραβίας αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη ενός ”επενδυτικού σοκ” στην οικονομία και σε τρείς άμεσες, μεγάλες προκλήσεις για τις τράπεζες, την ανακεφαλαιοποίηση (με γνωστά τα ασφυκτικά χρονικά περιθώρια), την εξασφάλιση ρευστότητας και τα κόκκινα δάνεια.

Πολιτική σταθερότητα, απρόσκοπτη εφαρμογή του προγράμματος, άρση των capital controls το συντομότερο δυνατόν κι όχι αργότερα από το πρώτο τρίμηνο του 2016, ιδιωτικοποιήσεις, σταθεροποίηση του φορολογικού συστήματος εφόσον εξασφαλιστούν θα μπορούσαν να αποτελέσουν καταλύτες ώστε “η οικονομία μας να μας εκπλήξει θετικά, ως μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες στη Ευρωζώνη σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.

“Παρόλα αυτά, οι δυσκολίες δεν είναι ακόμη πίσω μας”, ανέφερε ο κ. Καραβίας. “Το προσχέδιο του προϋπολογισμού, αλλά και οι προβλέψεις της Κομισιόν, κάνουν λόγο για δύο ακόμη χρόνια ύφεσης, φέτος και του χρόνου. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις των οικονομικών αναλυτών μας, στη Eurobank, αναφέρουν ότι τα πράγματα μπορεί να είναι αρκετά καλύτερα από τις υπάρχουσες προβλέψεις για το 2015 και το πραγματικό ΑΕΠ μπορεί να κινηθεί σε επίπεδα του -1,5%, σημαντικά υψηλότερο της επίσημης πρόβλεψης του -2,3%. Ο τουρισμός έχει κεντρικό ρόλο στην καλύτερη των αναμενομένων επίδοση για το 2015”.

Οι προκλήσεις

Ως προς τις τρείς μεγάλες άμεσες προκλήσεις, των τραπεζών, οι οποίες είναι και προκλήσεις για το σύνολο της οικονομίας γενικότερα, αλλά και του τουρισμού ειδικότερα ο κ. Καραβίας ανέφερε:

“Η πρώτη πρόκληση έχει να κάνει με την τρίτη, μέσα σε τρία χρόνια, ανακεφαλαιοποίηση. Τα χρονικά περιθώρια είναι ασφυκτικά, αλλά θα καταβάλλουμε κάθε προσπάθεια για να ολοκληρώσουμε την κεφαλαιακή μας θωράκιση μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου, κατοχυρώνοντας πλήρως τους καταθέτες μας και θέτοντας τα θεμέλια για την πλήρη, αν και σταδιακή, εξομάλυνση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήματος στην Ελλάδα.

Η Eurobank είναι σήμερα η τράπεζα του ιδιωτικού τομέα, με 65% ιδιωτική μετοχική βάση. Είμαι βέβαιος ότι θα αντλήσουμε, όπως το επιτύχαμε και πριν από ένα χρόνο, ιδιωτικά κεφάλαια, εγχώρια και διεθνή, ώστε η τράπεζα να παραμείνει στο φυσικό της χώρο, που είναι ο ιδιωτικός τομέας.

Η αποκατάσταση της κεφαλαιακής βάσης, όμως, δεν μεταφράζεται αυτόματα σε ρευστότητα, τη δεύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουμε. Υπό συνθήκες πολιτικής σταθερότητας, με ολοκληρωμένη την ανακεφαλαιοποίηση από ιδιώτες και μετά την άρση των περιορισμών των capital controls δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι θα ξεκινήσει η σταδιακή επιστροφή των καταθέσεων, απαραίτητη προϋπόθεση για την απρόσκοπτη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας. Εκτιμώ ότι είναι απολύτως εφικτό να επιστρέψουν εντός του 2016 περίπου οι μισές καταθέσεις από τα 40 δισ. ευρώ που χάσαμε ως ελληνικό τραπεζικό σύστημα τους τελευταίους 12 μήνες. Στην περίπτωση αυτή θα αλλάξουν δραστικά οι δυνατότητές μας για χρηματοδότηση της οικονομίας και των επιχειρήσεων και γι’ αυτό είναι προς το κοινό συμφέρον η συμβολή όλων σε αυτή την προσπάθεια”.

Η συμβολή του τουρισμού

Ειδικά για τον τουρισμό ο επικεφαλής της Eurobank ανέφερε ότι o όμιλος θα μπορούσε να διαθέσει κεφάλαια άνω των 100 εκατ. ευρώ το 2016 για νέες χρηματοδοτήσεις σε παλαιούς αλλά και νέους πελάτες.

“Είναι εντυπωσιακό ότι στο διάστημα 2010-15, δηλαδή κατά την εξαετία της ελληνικής κρίσης, ο τουρισμός έχει να επιδείξει αύξηση εσόδων κατά 4,1 δισ. ευρώ (+39%) και αφίξεων επισκεπτών κατά 11 εκατ. επισκέπτες (+73%).

Ο τουρισμός, επίσης, παραμένει ο κλάδος της οικονομίας που συνεχίζει να προσελκύει επενδυτικά κεφάλαια. Παρά την αβεβαιότητα που βιώσαμε κατά τη διάρκεια του έτους είναι γνωστό ότι διεθνείς ξενοδοχειακές αλυσίδες εξετάζουν σοβαρά την ανέγερση νέων μονάδων στη χώρα μας, ενώ διεθνή funds μελετούν τη συμμετοχή τους σε εξειδικευμένα σχήματα για επενδύσεις στο χώρο.

Η ολοκλήρωση της παραχώρησης των περιφερειακών αεροδρομίων, για την οποία η Eurobank παρείχε συμβουλευτικές υπηρεσίες στο ΤΑΙΠΕΔ, θα επιβεβαιώσει το διεθνές ενδιαφέρον που συγκεντρώνει το τουριστικό προϊόν στη χώρα μας, αλλά θα σηματοδοτήσει επίσης ότι η Ελλάδα αποτελεί έναν ελκυστικό επενδυτικό προορισμό.
Είναι διάχυτη η άποψη για την ανάγκη ενός «επενδυτικού σοκ» στη χώρα μας και μια πολύ πρόσφατη μελέτη του ΣΕΒ διατύπωσε την εκτίμηση για ένα ύψος επενδύσεων της τάξης των 100 δισ. ευρώ την επόμενη επταετία, ώστε να αντισταθμίσει τις σωρευτικές συνέπειες της κρίσης. Ο τουριστικός κλάδος σε όλη τη διάρκεια της κρίσης δεν έφυγε από το ραντάρ των διεθνών επενδυτών και τώρα το ενδιαφέρον έχει αναζωπυρωθεί”.

Aπό πλευράς της Eurobank, στον τουρισμό, το 2015 και παρά τις ασφυκτικές συνθήκες ρευστότητας, εγκρίθηκαν, σύμφωνα με τον επικεφαλής της, νέες χρηματοδοτήσεις σε υγιείς πελάτες, επιπλέον των ποσών για τις αναχρηματοδοτήσεις παλαιών δανείων. Για το 2016, οι νέες χρηματοδοτήσεις που θα διατεθούν σε υγιείς επιχειρήσεις, παλαιούς αλλά και νέους πελάτες, θα μπορούσαν να υπερβούν τα 100 εκατ. ευρώ.

Τα ”κόκκινα” δάνεια

Ο κλάδος πάντως πλήττεται σημαντικά από το μείζον πρόβλημα των μή εξυπηρετούμενων δανείων, η αντιμετώπιση των οποίων αποτελεί την τρίτη μεγάλη πρόκληση συνολικά για το τραπεζικό σύστημα.

“Αντιμετωπίζουμε με ρεαλισμό το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων ή προβληματικών δανείων επιχειρήσεων. Στόχος μας είναι η υλοποίηση βιώσιμων λύσεων και η διατήρηση θέσεων εργασίας σε επιχειρήσεις, σε συνεργασία με τους επιχειρηματίες, είτε με ενίσχυση των κεφαλαίων της επιχείρησης από τους ίδιους ή με την είσοδο νέων επενδυτών. Ωστόσο, θα ήθελα να σημειώσω ότι ηχεί παράδοξα η ύπαρξη μη εξυπηρετούμενων δανείων σε ποσοστό 40%, αντίστοιχο με αυτό του συνόλου των δανείων στην οικονομία, σε ένα κλάδο που έχει να επιδείξει ισχυρή ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια.

Ο Πρόεδρος του ΣΕΤΕ, ο κ. Ανδρέας Ανδρεάδης αναφέρθηκε πρόσφατα στην ανάγκη οι τράπεζες, στο πλαίσιο αναδιάρθρωσης μη εξυπηρετούμενων δανείων βιώσιμων επιχειρήσεων, να προχωρήσουν σε μερική απομείωση της ονομαστικής αξίας των δανείων.

Θα ήθελα να επιβεβαιώσω ότι εμείς στη Eurobank, είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε σε αυτή την κατεύθυνση -το έχουμε άλλωστε ήδη κάνει- σε περιπτώσεις που αυτό δικαιολογείται από τα οικονομικά στοιχεία της επιχείρησης, σε περιπτώσεις που διασφαλίζεται η βιωσιμότητα της, όπως αυτή πιστοποιείται από τρίτους ανεξάρτητους φορείς, με την αυστηρή προϋπόθεση εισόδου νέων κεφαλαίων στην επιχείρηση, είτε από τους σημερινούς επιχειρηματίες ή από νέους επενδυτές. Στο πλαίσιο αυτό, θα ήθελα να τονίσω την ανάγκη για διαφάνεια και εταιρική διακυβέρνηση με βάση τα διεθνή πρότυπα. Η τράπεζα θα είναι αρωγός σε όλες τις πρωτοβουλίες που πληρούν αυτές τις προϋποθέσεις και θα συμβάλει στην ενδυνάμωση και, όπου χρειαστεί, στη συγκέντρωση του κλάδου. Έχουμε όμως την υποχρέωση να αναζητήσουμε εναλλακτικές λύσεις σε αντίθετες περιπτώσεις”.

Η πολιτική σταθερότητα

Οπως ανέφερε ο κ. Καραβίας, μετά τις τρείς εκλογικές αναμετρήσεις αυτή τη χρονιά και τον σοβαρότατο αντίκτυπό τους στην οικονομία, που κορυφώθηκε με την επιβολή των capital controls, η πρόσφατη ετυμηγορία των πολιτών διαμορφώνει ένα δυνητικό πεδίο για μακροπρόθεσμη πολιτική σταθερότητα. “Σήμερα, για πρώτη φορά μετά την έναρξη της κρίσης, το 2010, τόσο η κυβέρνηση όσο και τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης συναινούν στην ανάγκη άμεσης εφαρμογής του προγράμματος που συμφωνήθηκε με τους εταίρους μας τον περασμένο Ιούλιο. Αυτή η βασική πολιτική συναίνεση μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη εξόδου της χώρας από την κρίση, όπως αντίστοιχα έγινε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες που επλήγησαν από την κρίση, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία και την Κύπρο.

Πέρα από την απρόσκοπτη εφαρμογή του προγράμματος, η ταχεία επιστροφή στην ανάπτυξη προϋποθέτει: την επιτυχή ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, για την οποία εργαζόμαστε εντατικά, την άρση των capital controls, που θα πρέπει να γίνει το συντομότερο δυνατόν και όχι αργότερα από το πρώτο τρίμηνο του 2016, τη σταθεροποίηση του φορολογικού συστήματος με έμφαση στον περιορισμό της φοροδιαφυγής, κάτι για το οποίο η κυβέρνηση λαμβάνει ήδη θετικές πρωτοβουλίες, καθώς και την πρόοδο του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων.

Ειδικότερα, το φορολογικό σύστημα πρέπει να δίνει έμφαση και στην αναπτυξιακή του διάσταση, παρέχοντας κίνητρα στην επιχείρηση μέσω σταθερών, χαμηλών φορολογικών συντελεστών, και τη δυνατότητα ταχείας φορολογικής απόσβεσης των επενδύσεων της”, επεσήμανε ο επικεφαλής της Eurobank.