SSM: Προκρίνει τυποποιημένα μοντέλα δανείων για να αντιμετωπίσει τους σύνθετους κινδύνους στις τράπεζες

Τα δάνεια tailor made φαίνεται πως σύντομα θα αποτελέσουν παρελθόν. Με μοντέλα περισσότερο τυποποιημένων πιστώσεων μεταξύ άλλων οι τράπεζες θα αντιμετωπίσουν τους χαοτικούς (δηλαδή τους όχι εύκολα υπολογίσιμους) κινδύνους που προκύπτουν από τις γεωπολιτικές και ψηφιακές προκλήσεις. Ο SSM στο σχεδιασμό του τρόπου με τον οποίο θα ασκήσει εποπτεία στις τράπεζες την προσεχή διετία μιλάει για θεματική αναθεώρηση των προτύπων αξιολόγησης πιστώσεων με έμφαση στον νέο δανεισμό.

Οι κλάδοι που επηρεάζονται περισσότερο από τους μοντέρνους κινδύνους είναι και αυτοί για τους οποίους θα αλλάξει ο τρόπος που χρηματοδοτούνται από τις τράπεζες ενώ εν τέλει τα πρότυπα αξιολόγησης θα αλλάξουν και θα γίνουν περισσότερο τυποποιημένα ώστε να διασφαλίζεται πως οι τράπεζες θα έχουν επαρκές κεφάλαιο ακόμη και σε δύσκολες περιόδους.

Οι γεωπολιτικές και οι ψηφιακές προκλήσεις αποτελούν τους δύο βασικούς κινδύνους για τις τράπεζες. Εκεί σωρεύει δυνάμεις η τραπεζική εποπτεία για την προσεχή διετία.
Οι ραγδαίες αλλαγές στο διεθνές τραπεζικό σύστημα οδηγούν σε διαφοροποίηση των εποπτικών στόχων από τον SSM.
Ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας αντιμετωπίζει ένα απαιτητικό εξωτερικό περιβάλλον. Οι προοπτικές κινδύνου αναδιαμορφώνονται από τους αυξημένους γεωπολιτικούς κινδύνους, την αυξημένη αβεβαιότητα και τις διαρθρωτικές αλλαγές που οφείλονται στην τεχνολογική καινοτομία και στις κρίσεις που σχετίζονται με το κλίμα και τη φύση. Η τραπεζική εποπτεία της ΕΚΤ πρέπει να ανταποκριθεί σε αυτές τις προκλήσεις, κατανέμοντας αποτελεσματικά τους εποπτικούς της πόρους.

Για την περίοδο 2026-28, το Εποπτικό Συμβούλιο θέτει δύο βασικές προτεραιότητες. Η πρώτη είναι η βελτίωση της ανθεκτικότητας των τραπεζών στους γεωπολιτικούς κινδύνους και τις μακροοικονομικές αβεβαιότητες. Η δεύτερη είναι να διασφαλιστεί ότι οι τράπεζες θα ενισχύσουν την επιχειρησιακή τους ανθεκτικότητα και τις δυνατότητες ΤΠΕ (Τεχνολογία Πληροφοριών και Επικοινωνιών) ώστε να αποφύγουν τις διαταραχές σε κρίσιμες λειτουργίες και υπηρεσίες. Αυτό καλύπτει τις ψηφιακές στρατηγικές των τραπεζών, τις πρακτικές διακυβέρνησης και διαχείρισης κινδύνων – συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Γεωπολιτικοί κίνδυνοι: κατανόηση των επίμονων προκλήσεων

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα συνεχίζει να αυξάνεται, λόγω του προστατευτισμού, του γεωοικονομικού κατακερματισμού και των αυξανόμενων παγκόσμιων εντάσεων αναφέρει στο blog του ο SSM. Για παράδειγμα, οι αυξανόμενοι δασμοί που σχετίζονται με τις εμπορικές πολιτικές των ΗΠΑ δείχνουν πώς οι γεωπολιτικές προκλήσεις μπορούν να διαταράξουν την πραγματική οικονομία και τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Σε συνδυασμό με τις κρίσεις που σχετίζονται με το κλίμα και τη φύση, τις δημογραφικές μετατοπίσεις και τις τεχνολογικές διαταραχές, αυτοί οι κίνδυνοι επιδεινώνουν τις υπάρχουσες διαρθρωτικές ευπάθειες και αυξάνουν την πιθανότητα ακραίων γεγονότων. Στο παρελθόν, οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούσαν δημοσιονομικά μέτρα για να μετριάσουν τον αντίκτυπο των οικονομικών σοκ. Ωστόσο, οι υψηλές δημόσιες δαπάνες και οι δημοσιονομικοί περιορισμοί ενδέχεται να μειώσουν την ικανότητά τους να το κάνουν στο μέλλον. Ενώ ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας έχει αποδειχθεί γενικά ανθεκτικός και ο συνολικός αντίκτυπος ορισμένων από αυτές τις διαρθρωτικές μετατοπίσεις μπορεί να φαίνεται περιορισμένος μέχρι στιγμής, οι πλήρεις συνέπειές τους δεν έχουν ακόμη φανεί.

Η διασφάλιση ότι οι τράπεζες διαθέτουν επαρκείς ελέγχους κινδύνου και διακυβέρνηση για την αντιμετώπιση των γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων παραμένει βασικό επίκεντρο του έργου του επόπτη. Για παράδειγμα, στο θεματικό αντίστροφο stress test του 2026, κάθε τράπεζα θα ορίσει το δικό της γεωπολιτικό σενάριο, προσαρμοσμένο στις ευπάθειες που την αφορούν συγκεκριμένα.
Και στον τακτικό εποπτικό διάλογο με τις τράπεζες, ο SSM θα εξετάσει πώς αυτός ο διατομεακός παράγοντας κινδύνου ενσωματώνεται στον κεφαλαιακό προγραμματισμό και στο stress testing, στο πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων και στις δομές διακυβέρνησης.

Οικονομική και λειτουργική ανθεκτικότητα – Προς τυποποίηση των μοντέλων πιστώσεων

Η ενίσχυση της οικονομικής και λειτουργικής ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών τραπεζών παραμένει η προτεραιότητά της εποπτείας. Οι ισχυρές θέσεις κεφαλαίου και ρευστότητας, σε συνδυασμό με τη βιώσιμη κερδοφορία, θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι τράπεζες είναι σε καλή θέση για να πλοηγηθούν στο τρέχον τοπίο κινδύνων. Ταυτόχρονα, πρέπει να είναι έτοιμες για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και να διατηρούν υγιή προφίλ κινδύνου.

Για να επιτευχθεί αυτό, είναι ζωτικής σημασίας οι τράπεζες να διασφαλίσουν ότι είναι συνετές όταν αναλαμβάνουν κινδύνους και ότι διατηρούν υγιή πρότυπα αξιολόγησης πιστώσεων για να διατηρήσουν την ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας ύφεσης.

Θα αξιολογηθεί πώς οι τράπεζες σχεδιάζουν να μετριάσουν τις πιθανές πιστωτικές ζημίες, διεξάγοντας μια θεματική αναθεώρηση των προτύπων αξιολόγησης πιστώσεων με έμφαση στον νέο δανεισμό.
Θα δοθεί επίσης ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες προσαρμόζουν τα πλαίσιά τους ώστε να ευθυγραμμίζονται με τις νέες απαιτήσεις του Κανονισμού Κεφαλαιακών Απαιτήσεων. Η διασφάλιση της επαρκούς εφαρμογής νέων τυποποιημένων προσεγγίσεων για τον πιστωτικό και λειτουργικό κίνδυνο είναι απαραίτητη για την ποσοτικοποίηση του κεφαλαίου που χρειάζονται οι τράπεζες.

Ταυτόχρονα, οι καταστροφές που σχετίζονται με το κλίμα και τη φύση γίνονται όλο και πιο συχνές και οι κίνδυνοι μετάβασης αυξάνονται καθώς η ορμή προς τους στόχους μηδενικών εκπομπών επιβραδύνεται.

Οι μεταβάσεις των τραπεζών σε ένα νέο περιβάλλον καθίστανται πολύ σημαντικές για την εποπτεία.
Θα υπάρχει λοιπόν συνεχής αξιολόγηση στις πρακτικές διαχείρισης κινδύνων ΤΠΕ (που αφορούν την ανάπτυξη τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών) με ιδιαίτερη έμβαση στην κυβερνοασφάλεια και τη διαχείριση κινδύνων τρίτων. Οι εποπτικές αρχές θα παρακολουθούν επίσης στενά τις επακόλουθες ενέργειες για την αντιμετώπιση των ελλείψεων.

Τα κυριότερα θέματα που καθορίζουν την ατζέντα της εποπτείας σε αυτό το επίπεδο είναι:
• Διαχείριση Λογαριασμών
• ΑΤΜ
• Ασφάλεια και Ελέγχος
• Ψηφιακές Δεξιότητες (ICT Banks – Digital Skilling )

Προετοιμασία της μελλοντικής εποπτείας

Η επιταχυνόμενη ψηφιακή καινοτομία, ιδίως στην Τεχνητή Νοημοσύνη, μεταμορφώνει τον τραπεζικό κλάδο. Οι τράπεζες πρέπει να ενεργήσουν στρατηγικά για να αξιοποιήσουν τη μακροπρόθεσμη αξία της Τεχνητής Νοημοσύνης, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τους συναφείς κινδύνους.

Το εξελισσόμενο τοπίο κινδύνου, που χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα και αυξανόμενους μη παραδοσιακούς κινδύνους, απαιτεί από τις τράπεζες να ενισχύσουν την οικονομική και λειτουργική τους ανθεκτικότητα. Απαιτεί επίσης μια πιο ευέλικτη, επικεντρωμένη στον κίνδυνο προσέγγιση από τις εποπτικές αρχές. Συνεπώς, η ΕΚΤ θα συνεχίσει να εφαρμόζει το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεών της το 2026, προκειμένου να αυξήσει την αποδοτικότητα, την αποτελεσματικότητα και την εστίαση στον κίνδυνο της ευρωπαϊκής τραπεζικής εποπτείας.

Αυτές οι πρωτοβουλίες στοχεύουν στην περαιτέρω εξορθολογισμό των εποπτικών διαδικασιών αλλά και των διαδικασιών σε βασικούς τομείς πέρα από τον τυπικό ετήσιο έλεγχο υγείας που παρέχεται για τις τράπεζες, γνωστό ως Διαδικασία Εποπτικής Εξέτασης και Αξιολόγησης. Αυτό θα δημιουργήσει μεγαλύτερη ικανότητα ταχείας αντίδρασης στις αλλαγές στο εξωτερικό περιβάλλον και θα επικεντρωθεί σε τομείς μεγαλύτερης πολυπλοκότητας και κινδύνου.

Οι βασικοί άξονες της νέας εποπτικής στρατηγικής στις τράπεζες (2026–2028)