Των Αλέξανδρου Κασιμάτη, Στέλιου Μορφίδη
Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο για τη διαδικασία της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, τις αλλαγές στην εταιρική διακυβέρνηση του ΤΧΣ και την υιοθέτηση συστήματος αξιολόγησης των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Τα ψιλά γράμματα του νομοσχεδίου για την ανακεφαλαιοποίηση είναι αυτά που κρατούν σε εγρήγορση και εν τέλει σε προβληματισμό τους επενδυτές, κάτι που αποτυπώθηκε στη διαμόρφωση του κλαδικού δείκτη αλλά και στις τιμές των τεσσάρων τραπεζών.
Οι τραπεζικές μετοχές αντέδρασαν με πτώση που έφθασε ενδοσυνεδριακά μέχρι και το –15%, παρασύροντας τον Γενικό Δείκτη κάτω από τις 700 μονάδες.
Τελικά, η Εθνική υποχώρησε κατά 7,12% στα 0,678 ευρώ με όγκο 15,7 εκατ. τεμαχίων, η Alpha Bank έχασε 11,54% στα 0,115 ευρώ με όγκο 43,7 εκατ. τεμάχια, η Πειραιώς έκλεισε με απώλειες 1,06% στα 0,093 ευρώ και όγκο 28,2 εκατ. τεμάχια και η Eurobank με πτώση 3,13% στα 0,031 ευρώ, διακινώντας 113,7 εκατ. τεμάχια.
Το νομοσχέδιο κρατάει ανοικτό το ποσοστό της συμμετοχής του Δημοσίου στις αυξήσεις κεφαλαίου καθώς σχετική απόφαση θα ληφθεί από το υπουργικό συμβούλιο. Ταυτόχρονα οι πληροφορίες που διαρρέουν από την κυβέρνηση ότι η πρόθεση είναι να υπάρχει μία αναλογία μεταξύ ιδιωτών και δημοσίου 50% – 50% για την κάλυψη του «ακραίου» σεναρίου, κάτι που θα οριστεί με την υπουργική απόφαση – εντείνει την αβεβαιότητα.
Γενικότερα η παράταση της αβεβαιότητας που δημιουργεί το ποσοστό συμμετοχής του Δημοσίου στις αυξήσεις θεωρείται ένας παράγοντας που δυσχεραίνει τις αυξήσεις κεφαλαίων, καθώς οι ξένοι επενδυτές θέλουν να γνωρίζουν εκ των προτέρων τα ποσοστά που θα ελέγχει το κράτος. Ακριβώς γι’ αυτούς τους λόγους υπάρχουν πληροφορίες ότι μέχρι την Κυριακή θα συνεδριάσει το υπουργικό συμβούλιο προκειμένου να αποφασίσει τα ποσοστά.
Senior ομόλογα
Παράλληλα ανοίγει παράθυρο στη χρησιμοποίηση και των senior ομολόγων στην ανακεφαλαιοποίηση. Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά στην αιτιολογική έκθεση «την ουσιαστική αλλαγή στο άρθρο 6α αποτελεί η προσθήκη κατά απαίτηση του Eurogroup των εγχειρόγραφων υποχρεώσεων μη προτιμητέων από διάταξη αναγκαστικού δικαίου (senior liabilities non preferred by mandatory provisions of law) στην κατηγορία των υποχρεώσεων εκείνων των οποίων η ονομαστική αξία μειώνεται ή οι οποίες δύνανται να μετατρέπονται σε τίτλους κεφαλαίου που προσμετρώνται στα ίδια κεφάλαια της κατηγορίας 1 (CET 1)». (Διαβάστε περισσότερα για τη σειρά του …bail in εδώ)
Προνομιούχες & αναβαλλόμενη
Ένα άλλο σημείο το οποίο φαίνεται να είναι ανοικτό είναι το ζήτημα των προνομιούχων μετοχών που είχαν εκδοθεί το 2008 στα πλαίσια της τότε ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών. Οι προνομιούχες μετοχές του 2008 που δεν έχουν αποπληρωθεί θα μετατραπούν σε κοινές. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα για τις τράπεζες που δεν έχουν επιστρέψει τα κεφάλαια στο Δημόσιο (Εθνική, Eurobank) να χρειάζονται μικρότερες αυξήσεις αλλά να αυξάνεται η συμμετοχή του Δημοσίου και για τις τράπεζες που τις έχουν επιστρέψει (Alpha, Πειραιώς) να επιβαρύνεται το ποσό της αύξησης αλλά να είναι μικρότερη η συμμετοχή του Δημοσίου.
Όσον αφορά την αναβαλλόμενη φορολογία, αυτή παραμένει σε ισχύ και μάλιστα επεκτείνεται και στις συνεταιριστικές τράπεζες. Παράλληλα για το α΄ 6μηνο του 2015 περιορίζεται το ύψος της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης.
Αναβαθμίζεται το ΤΧΣ
Εν τω μεταξύ ενισχύεται δραστικά ο ρόλος και οι δυνατότητες παρέμβασης του ΤΧΣ. Συγκεκριμένα το Ταμείο θα έχει πλέον πλήρη δικαιώματα ψήφου στις τράπεζες. Θα εκπροσωπείται στα ΔΣ των τραπεζών και ο εκπρόσωπος του θα μπορεί να ζητά τη σύγκλιση ΓΣ των μετόχων ενώ θα έχει βέτο: στη διανομή μερισμάτων, την πολιτική παροχών προς τα στελέχη, σε αποφάσεις που κρίνει ότι μπορούν να επηρεάσουν ρευστότητα ή φερεγγυότητα, τα συμφέροντα των καταθετών, όπως επίσης και για τις εταιρικές πράξεις. Ο εκπρόσωπος του Ταμείου θα έχει ακόμα και το δικαίωμα να ζητά αναβολή για τρεις εργάσιμες ημέρες του ΔΣ της τράπεζας προκειμένου να λάβει εντολές από την Εκτελεστική Επιτροπή του ΤΧΣ ενώ θα μπορεί να συγκαλεί ΔΣ και να εγκρίνει τον οικονομικό διευθυντή της τράπεζας. Ωστόσο το νομοσχέδιο με την παράγραφο 5 του άρθρου 10 ορίζει ότι η ιδιότητα του εκπροσώπου του Ταμείου στα ΔΣ των τραπεζών είναι ασυμβίβαστη με την ιδιότητα του εκπροσώπου του ελληνικού Δημοσίου.
Η διοίκηση του ΤΧΣ θα ασκείται από το Γενικό Συμβούλιο, το οποίο θα έχει 9 μη εκτελεστικά μέλη. Ο Πρόεδρος και άλλα 6 μέλη θα επιλέγονται μεταξύ προσώπων με διεθνή εμπειρία σε τραπεζικά θέματα. Τις υπόλοιπες 2 θέσεις θα συμπληρώνουν ένας εκπρόσωπος του Υπ. Οικονομικών και 1 της ΤτΕ. Όσον αφορά την Εκτελεστική Επιτροπή θα είναι 3μελής, εκ των οποίων 2 πρόσωπα – μεταξύ αυτών και ο διευθύνων σύμβουλος – θα επιλέγονται μεταξύ προσώπων με διεθνή εμπειρία σε τραπεζικά θέματα ή θέματα εξυγίανσης και 1 θα υποδεικνύεται απ’ την ΤτΕ.
Η Επιτροπή η οποία θα επιλέγει τα μέλη του Γενικού και του Εκτελελεστικού Συμβουλίου θα απαρτίζεται από 6 ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες από τους οποίους 3, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου, υποδεικνύονται από την Κομισιόν, την ΕΚΤ και ESM αντίστοιχα, 2 από τον υπουργό Οικονομικών και 1 από την ΤτΕ. Σε περίπτωση ισοψηφίας η ψήφος του Προέδρου θα μετράει διπλή. Αυτό σημαίνει ότι η σύνθεση της Διοίκησης του ΤΧΣ είναι στην αρμοδιότητα των δανειστών.
Συνεταιριστικές
Επίσης με το νομοσχέδιο επιδιώκεται να δοθεί λύση στο κεφαλαιακό πρόβλημα των συνεταιριστικών τραπεζών και γι αυτό αλλάζει το θεσμικό πλαίσιο για τις συνεταιριστικές τράπεζες έτσι ώστε να μπορούν να ενισχυθούν με ιδιωτικά κεφάλαια αλλά και να προσελκύσουν θεσμικούς και στρατηγικούς επενδυτές. Συγκεκριμένα με απόφαση Γενικής Συνέλευσης θα επιτρέπεται η χορήγηση περισσότερων δικαιωμάτων ψήφων και δικαιωμάτων σύμπραξης σε θεσμικούς εταίρους που θα έχουν λάβει έγκριση από την ΤτΕ.
Μηχανισμός εξυγίανσης
Με το άρθρο 2 του νομοσχεδίου ουσιαστικά υιοθετείται μηχανισμός εξυγίανσης για τράπεζες. Συγκεκριμένα το Ταμείο αποκτά τη δυνατότητα να χορηγήσει δάνειο στο Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ). Υπενθυμίζεται ότι το ΤΕΚΕ λειτούργησε καθ’ αυτό τον τρόπο στην περίπτωση της Πανελλήνιας Τράπεζας, γεγονός που πίεσε τα Κεφαλαιακά του Αποθέματα. Με τη δυνατότητα δανειοδότησης του από το ΤΧΣ το ΤΕΚΕ μπορεί να αναλάβει τον ίδιο ρόλο σε ανάλογες περιπτώσεις.
Διαδικασία προσφυγής
Υιοθετείται διαδικασία προσφυγής τραπεζών στο ΤΧΣ. Το πιστωτικό ίδρυμα θα μπορεί να ζητά τη στήριξη του Ταμείου εάν η εποπτεύουσα Αρχή (SSM ή ΤτΕ) έχει διαπιστώσει την ύπαρξη Κεφαλαιακής ανάγκης και η τράπεζα έχει καταρτίσει σχέδιο άντλησης Κεφαλαίων. Εφόσον το σχέδιο αναδιάρθρωσης εγκριθεί από τις Αρχές τότε το ΤΧΣ θα δηλώνει δυνατότητα συμμετοχής στην αύξηση Κεφαλαίου.
Σε περίπτωση που μία τράπεζα χρειαστεί εκ νέου Κεφάλαια είναι στην αρμοδιότητα του υπουργού Οικονομικών να κάνει χρήση του εργαλείου της δημόσιας Κεφαλαιακής Στήριξης.
Οι κεφαλαιακές ανάγκες
Σύμφωνα με πληροφορίες οι κεφαλαιακές ανάγκες των τραπεζών, που επισήμως θα γνωστοποιηθούν από την ΕΚΤ το ερχόμενο Σάββατο, είναι περίπου 14 – 15 δισ ευρώ συνολικά. Από αυτά, περίπου 9 δισ είναι το αρχικό ποσό του βασικού σεναρίου και επιπρόσθετα 6 δισ του ακραίου σεναρίου.
Οι τράπεζες θα πρέπει να κάνουν αυξήσεις κεφαλαίου για το σύνολο των κεφαλαιακών αναγκών έπειτα από απαίτηση της DG Comp. Ειδικότερα οι προβλέψεις του βασικού σεναρίου για κεφαλαιακές ανάγκες 9 δισ υποχωρούν στα 5 δισ γιατί θα προβλέπεται μετατροπή του συνόλου των ομολόγων – junior και senior – σε μετοχές καθώς και εταιρικές πράξεις στα πλαίσια των business plans (αναδιάρθρωση λειτουργίας, πώληση θυγατρικών κοκ).
Επιπλέον οι τράπεζες μπορούν να διατηρήσουν τα οφέλη της αναβαλλόμενης φορολογίας, δηλαδή μετατροπή των ζημιών σε Κεφάλαιο, μέχρι και τις 30 Ιουνίου.
Επομένως απομένει ένα ποσό της τάξεως των 5 δισ που θα πρέπει να καλυφθεί από ιδιώτες.
Ο ρόλος των CoCos και το μετοχικό σχήμα
Η κυβέρνηση έχει συμφωνήσει με τους δανειστές και έτσι πλέον θα οδηγηθούμε σε μετοχικό σχήμα των τραπεζών όπου το Κεφάλαιο τους θα είναι κατά πλειοψηφία ιδιώτες, κατά το υπόλοιπο CoCos (μετατρέψιμα ομόλογα σε προκαθορισμένη τιμή) και κατά το υπόλοιπο κοινές μετοχές που θα ελέγχει το Δημόσιο.
Και αυτό επειδή απ’ τα 6 δισ ευρώ του ακραίου σεναρίου, θα καλυφθούν σε ποσοστό 70% με έκδοση μετατρέψιμων ομολόγων CoCos και σε 30% με κοινές μετοχές. Δεν αποκλείεται στο νομοσχέδιο τα ποσοστά αυτά να είναι ελαφρώς διαφορετικά και ιδιαίτερα σε ότι αφορά τις κοινές μετοχές να είναι μικρότερο του 30%. Σε κάθε περίπτωση ωστόσο δεν θα υποχωρεί κάτω του 20%.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα το ΤΧΣ να μην υποστεί από τις αυξήσεις κεφαλαίου ολική διαγραφή αλλά να διατηρήσει συμμετοχές στα μετοχικά κεφάλαια των τραπεζών οι οποίες εκτιμάται ότι θα είναι της τάξεως του 20%. Ανάλογα με τα ποσοστά που ήδη ελέγχει το Δημόσιο και το ύψος της αυξήσεως σε κάθε τράπεζα, θα υπάρξουν περιπτώσεις όπου το ΤΧΣ θα μένει με ποσοστό μικρότερο του 20% και σε άλλες τράπεζες υψηλότερο του 20%.
Τα CoCos επιβαρύνονται με επιτόκιο το οποίο, σύμφωνα με πληροφορίες, θα κυμαίνεται μεταξύ 7% και 9%.
Οι νέες μετοχές
Η διάθεση των νέων μετοχών θα γίνει με ανοικτό βιβλίο προσφορών σε τιμές που θα διαμορφωθούν από την αγορά και οι οποίες σε σημαντικό βαθμό θα είναι στα τρέχοντα επίπεδα, δηλαδή σε εξαιρετικά χαμηλές αποτιμήσεις. Για τεχνικούς λόγους, επειδή ο ελληνικός νόμος απαγορεύει Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου μικρότερη από μία συγκεκριμένη ονομαστική τιμή, θα υπάρξει reverse split μείωση του αριθμού των μετοχών ούτως ώστε κάθε τράπεζα να έχει τουλάχιστον την ελάχιστη ονομαστική τιμή που απαιτεί ο ελληνικός νόμος.
Το Σάββατο με την ανακοίνωση των stress tests θα ακολουθήσουν διοικητικά συμβούλια όλων των τραπεζών τα οποία και θα εγκρίνουν τα αποτελέσματα εξαμήνου όπως και τις αυξήσεις Κεφαλαίου, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του νομοσχεδίου. Ο χρόνος ολοκλήρωσης της διαδικασίας πρακτικά είναι μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου αλλά πρακτικά μέχρι τις 15 του ίδιου μήνα καθώς οι αγορές στη συνέχεια μπαίνουν στην περίοδο των εορτών. Εκτιμάται όμως ότι οι τράπεζες θα σπεύσουν άμεσα να ανοίξουν βιβλία προσφορών τα οποία θα απευθυνθούν μόνο σε ξένους μετόχους και όχι σε εγχώριους με στόχο να έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία ως τις 25 Νοεμβρίου.
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ
ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΚ
ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.