Σε μια πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης με έντονο οικονομικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα, η Νέα Δημοκρατία βάζει σε πρώτο πλάνο τη σταθερότητα του φορολογικού περιβάλλοντος, τη δημοσιονομική πειθαρχία και την ενίσχυση της επενδυτικής ελκυστικότητας της χώρας, πριν από τις εκτεταμένες παρεμβάσεις στο θεσμικό και πολιτικό σύστημα.
Το κείμενο, που κατατέθηκε από 155 βουλευτές με πρώτο τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, περιγράφει έναν συνολικό ανασχεδιασμό του συνταγματικού πλαισίου με στόχο –όπως προκύπτει από τις ειδικές διατάξεις– την ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας και της προβλεψιμότητας για επενδύσεις.
Σταθερότητα φόρων και «κλείδωμα» επενδύσεων
Στην αιχμή των οικονομικών αλλαγών βρίσκεται το Άρθρο 78, το οποίο εισάγει ρητές συνταγματικές εγγυήσεις για τη φορολογική σταθερότητα. Όπως αναφέρεται στο κείμενο, «Φόρος ή οποιοδήποτε άλλο οικονομικό βάρος δεν μπορεί να επιβληθεί με νόμο αναδρομικής ισχύος. Μπορεί να παρέχονται κίνητρα για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία ιδιωτικές επενδύσεις» (p. 8). Πρόκειται για μια διάταξη που επιχειρεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη μεγάλων επενδυτών, περιορίζοντας τον κίνδυνο αιφνιδιαστικών μεταβολών στο φορολογικό πλαίσιο.
Παράλληλα, το Άρθρο 79 θεσπίζει ένα είδος συνταγματικού «δημοσιονομικού φρένου», καθώς προβλέπει ότι «ο προϋπολογισμός οφείλει να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία» και καθιερώνει υποχρεώσεις διαφάνειας και απολογισμού για τους φορείς που χρηματοδοτούνται από το κράτος (p. 8). Η στόχευση είναι σαφής: ενίσχυση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και περιορισμός των εκτροπών δαπανών.
Ακίνητα, ιδιοκτησία και νέα πολεοδομική λογική
Σημαντικές παρεμβάσεις καταγράφονται και στο πεδίο του real estate και της προστασίας περιουσίας. Το αναθεωρημένο Άρθρο 17 διευρύνει τη συνταγματική προστασία πέρα από την ιδιοκτησία, καλύπτοντας συνολικά την περιουσία, ενώ προβλέπει αποζημιώσεις για περιορισμούς χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση και δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (p. 5). Παράλληλα, εισάγεται η έννοια της «δυναμικής πολεοδομίας» και η αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς (p. 5).
Στο ίδιο πλαίσιο, το Άρθρο 21 ενσωματώνει κοινωνικές δικλείδες, με πρόβλεψη για «κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη» και ενσωμάτωση της διαγενεακής δικαιοσύνης στον σχεδιασμό πολιτικών (p. 5). Οι δύο αυτές διατάξεις συνθέτουν ένα υβριδικό μοντέλο που επιχειρεί να συνδυάσει επενδυτική ευελιξία με κοινωνική προστασία.
Τοπική αυτοδιοίκηση και φορολογική αποκέντρωση
Σημαντική οικονομική διάσταση έχει και η αναθεώρηση του Άρθρου 102, όπου εισάγεται η δυνατότητα επιβολής τοπικών φόρων από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στο πλαίσιο μιας εκτεταμένης φορολογικής αποκέντρωσης (pp. 10-11). Οι δήμοι αποκτούν αυξημένη δημοσιονομική αυτονομία, με την υποχρέωση ωστόσο τήρησης ισορροπημένων προϋπολογισμών και διαδικασιών διαβούλευσης.
Παιδεία και αγορά: άνοιγμα στα μη κρατικά πανεπιστήμια
Κεντρικής σημασίας για την οικονομία της γνώσης είναι η αλλαγή του Άρθρου 16, που ανοίγει τη δυνατότητα λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων (p. 5). Το νέο πλαίσιο προβλέπει παροχή ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα ιδιωτικού ή δημόσιου χαρακτήρα, υπό κρατική εποπτεία και με όρους διασφάλισης ποιότητας (p. 5). Η ρύθμιση αυτή αναμένεται να επηρεάσει άμεσα την αγορά εκπαίδευσης, αλλά και τη συνολική επενδυτική δραστηριότητα στον τομέα.
Από την οικονομία στη θεσμική αναδόμηση
Μετά το εκτεταμένο οικονομικό σκέλος, η πρόταση περνά σε μια ευρεία θεσμική ανασύνταξη του πολιτικού και κρατικού συστήματος, με παρεμβάσεις που αγγίζουν τον πυρήνα της δημοκρατικής λειτουργίας.
Στο πεδίο της Δικαιοσύνης, η πρόταση για το Άρθρο 90 μεταφέρει την επιλογή ανώτατων δικαστών σε ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, με στόχο –όπως αναφέρεται– την απομάκρυνση της κυβερνητικής επιρροής (p. 9). Παράλληλα, στο Άρθρο 86 αναμορφώνεται πλήρως το πλαίσιο ευθύνης υπουργών, με κατάργηση της προκαταρκτικής εξέτασης από τη Βουλή και ενίσχυση του ρόλου της Δικαιοσύνης στη διερεύνηση υποθέσεων (pp. 8-9).
Πολιτικό σύστημα και εκλογικοί κανόνες
Σημαντικές αλλαγές εισάγονται και στη λειτουργία του πολιτικού συστήματος. Το Άρθρο 41 καταργεί τη διάλυση της Βουλής για εθνικό θέμα και εισάγει διαδικασία αυτοδιάλυσης, ενώ το Άρθρο 44 θέτει αυστηρότερες προδιαγραφές για τα δημοψηφίσματα (p. 6). Παράλληλα, το Άρθρο 51 κατοχυρώνει την επιστολική ψήφο και για τους εντός επικράτειας εκλογείς (p. 6), ενώ το Άρθρο 54 επιχειρεί εξισορρόπηση μεταξύ αναλογικότητας και κυβερνησιμότητας (pp. 6-7).
Κόμματα, Βουλή και ανεξάρτητες αρχές
Στο Άρθρο 29 θεσπίζονται νέοι κανόνες για τη λειτουργία των κομμάτων και τον έλεγχό τους από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (p. 6). Το Άρθρο 60 ενισχύει θεσμικά τον ρόλο του βουλευτή, ενώ το Άρθρο 101Α αλλάζει ριζικά τον τρόπο επιλογής των ανεξάρτητων αρχών μέσω κοινοβουλευτικής διαδικασίας και επιτροπών εμπειρογνωμόνων (p. 10).
Δημόσια διοίκηση και αξιολόγηση
Το Άρθρο 103 καθιερώνει υποχρεωτική αξιολόγηση στο Δημόσιο, με δυνατότητα επιβράβευσης ή ακόμη και απομάκρυνσης υπαλλήλων βάσει απόδοσης (p. 11), εισάγοντας ένα μοντέλο αυστηρότερης διοικητικής λογοδοσίας.
Βαριές θεσμικές παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη και το κράτος δικαίου
Τέλος, στο Άρθρο 97 και 99 καταργούνται ειδικά δικαιοδοτικά σχήματα όπως τα μικτά ορκωτά δικαστήρια και το Δικαστήριο Κακοδικίας, ενώ στο Άρθρο 89 θεσπίζεται «περίοδος αποχής» για δικαστικούς λειτουργούς από κυβερνητικά ή διοικητικά αξιώματα (p. 9).
Διαβάστε ακόμη
Tα αμερικανικά funds προετοιμάζονται για τις mega-IPOs (γράφημα)
Πρώτο Θέμα ΑΕ και Google: Στρατηγική συνεργασία για την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα