Ο χρυσός ξεπέρασε τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα και αναδείχθηκε στο δεύτερο μεγαλύτερο αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο παγκοσμίως, καθώς οι κεντρικές τράπεζες συνεχίζουν να αυξάνουν τα αποθέματά τους σε πολύτιμο μέταλλο και οι τιμές παραμένουν κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, ο χρυσός αντιπροσώπευε το 27% των παγκόσμιων αποθεματικών περιουσιακών στοιχείων των κεντρικών τραπεζών στο τέλος του 2025, από 20% ένα χρόνο νωρίτερα. Αντίθετα, το μερίδιο των αμερικανικών κρατικών ομολόγων μειώθηκε στο 22% από 25%
Το ποσοστό των αποθεματικών περιουσιακών στοιχείων που είναι εκφρασμένα σε ευρώ παρέμεινε αμετάβλητο στο 15%.
«Οι γεωπολιτικές εντάσεις εξακολουθούν να τροφοδοτούν την ισχυρή ζήτηση για χρυσό από τις κεντρικές τράπεζες», σχολίασε η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, αναφερόμενη στα στοιχεία της έκθεσης.
Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στις αποτιμήσεις. Αν και οι αγορές χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες επιβραδύνθηκαν την περασμένη χρονιά, οι τιμές του πολύτιμου μετάλλου εκτινάχθηκαν. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, εάν χρησιμοποιούνταν οι τιμές του 2023, τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα θα εξακολουθούσαν να βρίσκονται στην πρώτη θέση με ποσοστό 26%, έναντι μόλις 16% για τον χρυσό.
Η ΕΚΤ επισήμανε επίσης τα μειονεκτήματα του χρυσού ως αποθεματικού στοιχείου. «Ο χρυσός παρουσιάζει περιορισμούς ως επίσημο αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο σε σύγκριση με τα βασικά νομίσματα: η τιμή του είναι ευμετάβλητη, δεν αποφέρει τόκο και, όταν διακρατείται σε φυσική μορφή, συνεπάγεται σημαντικό κόστος φύλαξης. Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι η προσφορά χρυσού δεν είναι πλήρως ελαστική και δεν προσαρμόζεται ομαλά στις μεταβολές της διεθνούς ζήτησης για ρευστότητα», ανέφερε η κεντρική τράπεζα.
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα και οι κορυφαίοι αγοραστές
Η ΕΚΤ παρέπεμψε σε στοιχεία ερευνών που δείχνουν ότι οι κεντρικές τράπεζες διεθνώς διακρατούν χρυσό όχι μόνο για λόγους διαφοροποίησης των αποθεμάτων τους, αλλά και ως αντιστάθμισμα έναντι των γεωπολιτικών κινδύνων. Οι μεγαλύτεροι αγοραστές χρυσού μεταξύ των κεντρικών τραπεζών το 2025 ήταν κυρίως χώρες που βρίσκονται σε γεωπολιτικά ευαίσθητες περιοχές, όπως η Πολωνία, το Καζακστάν, η Βραζιλία, η Κίνα και η Τουρκία.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη εταιρεία έκδοσης stablecoins παγκοσμίως, η Tether, αγόρασε ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες χρυσού το 2025, σύμφωνα με την έκθεση.
Η μετατόπιση αυτή αντανακλά μια ευρύτερη προσπάθεια πολλών χωρών να διαφοροποιήσουν τα αποθεματικά τους και να μειώσουν την εξάρτησή τους από το αμερικανικό δολάριο, το οποίο εξακολουθεί παρόλ’ αυτά να αποτελεί το κυρίαρχο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.
Οι σχετικές κινήσεις επιταχύνθηκαν μετά την απόφαση της Ουάσιγκτον να παγώσει τα αποθέματα της Ρωσίας σε δολάρια, έπειτα από την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022. Παρά την άνοδο του χρυσού, τα assets που είναι εκφρασμένα σε δολάρια εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος των παγκόσμιων αποθεμάτων, με ποσοστό 42%.
Η τάση αυτή έχει ευρύτερες συνέπειες για τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές και το παγκόσμιο νομισματικό σύστημα. Με τις κεντρικές τράπεζες να διακρατούν πλέον περισσότερους από 36.000 τόνους χρυσού, τα αποθέματα πλησιάζουν επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά κατά την εποχή του συστήματος του Μπρέτον Γουντς, όταν τα νομίσματα ήταν συνδεδεμένα με το δολάριο και το δολάριο μπορούσε να μετατραπεί σε χρυσό.
Σύμφωνα με την ΕΚΤ, οι συνεχείς αγορές χρυσού από χώρες όπως η Κίνα, η Πολωνία, η Τουρκία και η Ινδία συνέβαλαν στη μεταμόρφωση της σύνθεσης των αποθεματικών, ενώ η εντυπωσιακή άνοδος της τιμής του χρυσού αύξησε σημαντικά το μερίδιό του στο σύνολο των αποθεματικών περιουσιακών στοιχείων.
Οι αγορές χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες περιορίστηκαν στους 850 τόνους το 2025, έπειτα από τρία συνεχόμενα χρόνια κατά τα οποία οι καθαρές αγορές ξεπερνούσαν τους 1.000 τόνους ετησίως. Η ΕΚΤ σημειώνει ότι η εταιρεία έκδοσης stablecoins Tether ήταν ο μεγαλύτερος μεμονωμένος αγοραστής χρυσού πέρυσι, αποκτώντας περισσότερους από 100 τόνους.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία πούλησε ή δάνεισε 130 τόνους χρυσού στις αρχές του 2026, αφού είχε προηγουμένως προσθέσει 220 τόνους στα αποθέματά της από το 2022 και μετά. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις αποθεμάτων που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια.
Το ευρώ κερδίζει έδαφος ως εναλλακτική στο δολάριο
Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ.
Η παγκόσμια έκδοση χρέους σε ευρώ κατέγραψε ιστορικό υψηλό την περασμένη χρονιά, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του κοινού νομίσματος, σε μια περίοδο που αυξάνονται οι ανησυχίες για την αξιοπιστία του αμερικανικού δολαρίου.
Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΚΤ, οι διεθνείς εκδόσεις δανείων και ομολόγων σε ευρώ εκτοξεύθηκαν σχεδόν στο 1 τρισ. ευρώ το 2025, σημειώνοντας αύξηση 30% σε σύγκριση με το 2024 και φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τη δημιουργία του κοινού νομίσματος το 1999.
Παράλληλα, το ευρώ αναδείχθηκε στο κορυφαίο νόμισμα παγκοσμίως για την έκδοση πράσινων και βιώσιμων ομολόγων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ, το μερίδιό του στη διεθνή αγορά αυξήθηκε από 35% σε 41%, ξεπερνώντας το δολάριο, του οποίου το μερίδιο υποχώρησε από 42% σε 32%.
Ωστόσο, ο συνολικός διεθνής ρόλος του ευρώ, όπως υπολογίζεται από την ΕΚΤ μέσω της ανάλυσης της χρήσης του σε ένα ευρύ φάσμα δεικτών, ενισχύθηκε μόλις κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες. Το παγκόσμιο μερίδιο του ευρώ διαμορφώθηκε στο 20%, διατηρώντας μεν άνετα τη δεύτερη θέση διεθνώς, αλλά παραμένοντας σημαντικά πίσω από το δολάριο, το οποίο διατήρησε αμετάβλητο το μερίδιό του στο 57%.
«Ο διεθνής ρόλος του ευρώ ενισχύθηκε μετρίως το 2025… ωστόσο, αν εξετάσουμε τη μακροπρόθεσμη εικόνα, ο ρόλος του ευρώ αυξάνεται σταδιακά αλλά σταθερά», επεσήμανε η Κριστίν Λαγκάρντ, προσθέτοντας ότι το παγκόσμιο μερίδιο του νομίσματος έχει ενισχυθεί κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα από την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014.
Η ίδια σημείωσε επίσης ότι το ευρώ φαίνεται να λειτούργησε ως «ασφαλές καταφύγιο» για επενδυτές που αναζητούσαν προστασία απέναντι στην πρόσφατη χρηματοπιστωτική αστάθεια στις Ηνωμένες Πολιτείες, εν μέσω των επιθέσεων του Ντόναλντ Τραμπ στο διεθνές εμπορικό σύστημα, στη Federal Reserve και στο κράτος δικαίου.
«Υπάρχει μια ευκαιρία για το ευρώ να ενισχύσει την παγκόσμια ελκυστικότητά του, υπό την προϋπόθεση ότι οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες και θα μετατρέψουν τα λόγια σε πράξεις», εξήγησε η Κριστίν Λαγκάρντ.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο επίτροπος Οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Βάλντις Ντομπρόβσκις, ο οποίος από την πλευρά του πρόσθεσε ότι η μετατροπή του ευρώ σε ένα «πραγματικά παγκόσμιο νόμισμα» είναι «ταυτόχρονα αναγκαία και επείγουσα».
Όπως υποστήριξε, η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ θα συμβάλει στη μείωση του κόστους δανεισμού για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ παράλληλα θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα του μπλοκ απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις.
Ο Ντομπρόβσκις επανέλαβε επίσης την έκκληση της Κριστίν Λαγκάρντ προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να επιταχύνουν τις εδώ και χρόνια καθυστερημένες προσπάθειες για τη δημιουργία «ενιαίων, βαθιών και αποτελεσματικών» κεφαλαιαγορών, ικανών να προσελκύσουν επενδυτές από όλο τον κόσμο.
Διαβάστε ακόμη
Tα αμερικανικά funds προετοιμάζονται για τις mega-IPOs (γράφημα)
Πρώτο Θέμα ΑΕ και Google: Στρατηγική συνεργασία για την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης
Buffet Indicator: Σύγκλιση με την Ευρώπη έπειτα από 19 χρόνια (πίνακας + γράφημα + pic)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.