«Υπάρχουν νέα από τον κύριο ντε Λα Περούζ;». Η φράση αυτή, σύμφωνα με έναν από τους πιο επίμονους θρύλους της Γαλλικής Επανάστασης, ήταν μία από τις τελευταίες ερωτήσεις που έκανε ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄, λίγο πριν ανέβει στο ικρίωμα της γκιλοτίνας, στις 21 Ιανουαρίου 1793. Η αυθεντικότητά της αμφισβητείται από τους ιστορικούς, ωστόσο αποτυπώνει με εντυπωσιακό τρόπο το ενδιαφέρον που είχε προκαλέσει στη Γαλλία η εξαφάνιση δύο πλοίων, τα οποία ο ίδιος ο βασιλιάς είχε στείλει οκτώ χρόνια νωρίτερα σε μια μεγάλη εξερευνητική αποστολή στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Τα πλοία είχαν χαθεί χωρίς να αφήσουν πίσω τους κανένα αξιόπιστο ίχνος. Μαζί τους είχαν εξαφανιστεί περισσότεροι από 200 ναυτικοί, αξιωματικοί και επιστήμονες. Ανάμεσά τους βρισκόταν ένας διακεκριμένος Γάλλος φυσιοδίφης και κληρικός, ο Ζαν-Αντρέ Μονζέ, ο οποίος είχε αφήσει πίσω του μια γυναίκα που, όπως αποκαλύπτεται τώρα, κατείχε πολύ σημαντικότερη θέση στην προσωπική του ζωή απ’ ό,τι γνώριζαν μέχρι σήμερα οι ιστορικοί.
Σχεδόν δυόμισι αιώνες αργότερα, δώδεκα χειρόγραφες επιστολές του Μονζέ, κρυμμένες μέσα σε ένα παλιό βιβλίο με χαρακτικά, έρχονται να προσθέσουν μια απρόσμενη διάσταση στο ιστορικό μυστήριο. Δεν πρόκειται για επιστημονικές αναφορές ή επίσημες καταγραφές του ταξιδιού. Είναι βαθιά προσωπικά γράμματα, με συγκαλυμμένες ερωτικές εξομολογήσεις, μεταμέλεια για λάθη του παρελθόντος και υποσχέσεις επιστροφής.
Ο Λουδοβίκος 16ος
Ο συντάκτης τους δεν γνώριζε ότι το ταξίδι του θα ήταν χωρίς γυρισμό. Η γυναίκα που τα έλαβε δεν έμαθε ποτέ τι ακριβώς του συνέβη. Και οι επιστολές, προσεκτικά φυλαγμένες και πιθανότατα κρυμμένες από τα βλέμματα άλλων, επέζησαν τόσο από τους δύο ανθρώπους όσο και από την εποχή τους.
Μια ανακάλυψη μέσα σε ένα ασήμαντο βιβλίο
Η ανακάλυψη έγινε σχεδόν τυχαία, όταν ο δημοπράτης Μπενουά Ντερουινό εξέταζε ένα φαινομενικά συνηθισμένο βιβλίο χαρακτικών του 19ου αιώνα, το οποίο προετοιμαζόταν για πώληση. Ανάμεσα στις σελίδες του βρέθηκαν δώδεκα παλιές επιστολές, γραμμένες με μελάνι που είχε ξεθωριάσει από τον χρόνο.
Στην αρχή, ο δημοπράτης δεν αντιλήφθηκε τη σημασία τους. Όταν όμως διαπιστώθηκε ποιος τις είχε γράψει και σε ποια απευθύνονταν, η ανακάλυψη προκάλεσε ενθουσιασμό στους ειδικούς. Επτά από τις επιστολές είχαν γραφτεί κατά τη διάρκεια της μεγάλης εξερευνητικής αποστολής, ενώ οι υπόλοιπες πέντε προέρχονταν από την περίοδο της προετοιμασίας του ταξιδιού, πριν από τον απόπλου από τη Βρέστη το 1785.
Παραλήπτρια ήταν η Λουίζ Βικτουάρ Λε Κλουστιέ, κόρη οικογένειας μικρών ευγενών από τη Ρουέν της Νορμανδίας, η οποία ήταν παντρεμένη με άλλον άνδρα. Ο Λουντοβίκ Μιράν, ειδικός στα παλαιά βιβλία και χειρόγραφα, περιγράφει την ανακάλυψη ως ένα μικρό θαύμα.
Κι αυτό γιατί, αν και έχουν διασωθεί αρκετά έγγραφα από την αποστολή του Λα Περούζ, τα περισσότερα έχουν επιστημονικό ή υπηρεσιακό χαρακτήρα. Περιλαμβάνουν γεωγραφικές παρατηρήσεις, χαρτογραφήσεις, περιγραφές φυσικών φαινομένων και αναφορές για τους τόπους που επισκέφθηκαν τα πλοία.
Ελάχιστα, όμως, μας επιτρέπουν να κατανοήσουμε πώς ένιωθαν οι ίδιοι οι άνθρωποι που συμμετείχαν σε ένα τόσο επικίνδυνο ταξίδι. Οι επιστολές του Μονζέ καλύπτουν ακριβώς αυτό το κενό, παρουσιάζοντας μια πλευρά της αποστολής που απουσιάζει από τα επίσημα ημερολόγια: τη μοναξιά, τον φόβο, τις ενοχές και την αγωνία ενός ανθρώπου που βρισκόταν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από οτιδήποτε αγαπούσε.
Η γυναίκα που άφησε πίσω και η υπόσχεση ότι θα επιστρέψει καλύτερος άνθρωπος
Ο Ζαν-Αντρέ Μονζέ δεν ήταν ένας τυχαίος επιβάτης των γαλλικών πλοίων. Ήταν κληρικός, φυσικός επιστήμονας και ορυκτολόγος, με σημαντική παρουσία στους επιστημονικούς κύκλους της εποχής. Είχε επίσης διευθύνει ένα αναγνωρισμένο επιστημονικό περιοδικό και διέθετε ήδη αξιόλογη καριέρα.
Η απόφασή του να συμμετάσχει σε μια τόσο μακρινή και επικίνδυνη αποστολή θα μπορούσε επομένως να εξηγηθεί από την επιθυμία του να διευρύνει τις επιστημονικές του γνώσεις και να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη φήμη. Όμως οι επιστολές υποδεικνύουν ότι οι λόγοι του ταξιδιού ήταν ίσως και βαθύτεροι.
Ο Μονζέ φαίνεται να είχε αναπτύξει μια πολύ στενή προσωπική σχέση με τη Λουίζ Βικτουάρ. Η ακριβής φύση της δεν μπορεί να αποδειχθεί με βεβαιότητα, καθώς οι αναφορές του είναι συχνά συγκαλυμμένες. Από τα γραπτά του, ωστόσο, προκύπτει ότι είχε προηγηθεί κάποια ρήξη ή συμπεριφορά του που την είχε πληγώσει.
Ο ίδιος φαίνεται να αντιμετωπίζει την απομάκρυνσή του ως μια ευκαιρία να επανορθώσει. Της υπόσχεται επανειλημμένα ότι θα επιστρέψει αλλαγμένος, ένας καλύτερος άνθρωπος από εκείνον που γνώριζε. Εκφράζει επίσης τη δυσφορία του για τον γάμο της, ενώ αφήνει να εννοηθεί ότι η σχέση τους είχε αποκτήσει συναισθηματικό βάρος που ξεπερνούσε τα όρια μιας απλής φιλίας.
Σε μία από τις επιστολές εξηγεί ότι ξεκινά το ταξίδι εν μέρει από επιθυμία για επιστημονική αναγνώριση και νέες γνώσεις. Αλλά οι επιστημονικές φιλοδοξίες ενδέχεται να μην εξηγούν τα πάντα.
Ο Μιράν εκτιμά ότι το συναισθηματικό υπόβαθρο της σχέσης με τη Λουίζ Βικτουάρ ίσως αποτέλεσε έναν από τους λόγους που ώθησαν τον επιστήμονα να εγκαταλείψει μια ήδη επιτυχημένη ζωή και να διακινδυνεύσει τα πάντα. Το ταξίδι, με άλλα λόγια, μπορεί να ήταν και μια προσπάθεια προσωπικής λύτρωσης.
Η μεγάλη αποστολή του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ για την κατάκτηση της γνώσης και του Ειρηνικού
Για να κατανοήσει κανείς πόσο παράτολμη ήταν η επιλογή του Μονζέ, πρέπει να επιστρέψει στην Ευρώπη του 18ου αιώνα. Η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία βρίσκονταν σε έντονο ανταγωνισμό για την παγκόσμια ναυτική κυριαρχία, το εμπόριο και την επέκταση της αποικιακής τους επιρροής. Οι εξερευνητικές αποστολές δεν υπηρετούσαν αποκλειστικά την επιστήμη.
Πίσω από τις χαρτογραφήσεις, τη συλλογή φυτών, την παρατήρηση των άστρων και τη μελέτη άγνωστων θαλάσσιων περιοχών βρίσκονταν και σημαντικά στρατηγικά συμφέροντα. Η βρετανική αυτοκρατορία είχε αποκτήσει μεγάλο πλεονέκτημα χάρη στις αποστολές του εξερευνητή Τζέιμς Κουκ, ο οποίος είχε χαρτογραφήσει εκτεταμένες περιοχές του Ειρηνικού.
Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ ήθελε να απαντήσει σε αυτές τις επιτυχίες με μια αντίστοιχα φιλόδοξη γαλλική επιχείρηση. Επέλεξε ως επικεφαλής τον Ζαν-Φρανσουά ντε Γκαλό, κόμη ντε Λα Περούζ, έναν έμπειρο αξιωματικό του γαλλικού ναυτικού, γνωστό για τις ικανότητές του και τον θαυμασμό του προς τον Κουκ.
Η αποστολή θα εξερευνούσε άγνωστες ή ανεπαρκώς χαρτογραφημένες περιοχές, θα πραγματοποιούσε επιστημονικές μετρήσεις, θα αναζητούσε νέους εμπορικούς δρόμους και θα συγκέντρωνε πληροφορίες για τις κινήσεις των Βρετανών στην περιοχή του Ειρηνικού.
Την 1η Αυγούστου 1785, δύο γαλλικές φρεγάτες, η La Boussole και η L’Astrolabe, απέπλευσαν από τη Βρέστη. Στα πληρώματά τους βρίσκονταν περίπου 225 άνθρωποι: ναυτικοί, αξιωματικοί, επιστήμονες, τεχνίτες και καλλιτέχνες.
Ανάμεσά τους ήταν και ο Μονζέ, ο οποίος άφηνε πίσω την Ευρώπη και τη γυναίκα προς την οποία θα συνέχιζε να γράφει ακόμη και από τις πιο απομακρυσμένες γωνιές του κόσμου.
Τρία χρόνια ταξιδιού, άγνωστοι τόποι και ένας εφιάλτης στον Ειρηνικό
Η αποστολή του Λα Περούζ εξελίχθηκε αρχικά σε ένα εντυπωσιακό ναυτικό και επιστημονικό εγχείρημα. Τα δύο πλοία διέσχισαν ωκεανούς και έφτασαν σε περιοχές της Αμερικής, της Ασίας και του Ειρηνικού. Πέρασαν από την Αλάσκα, την Καλιφόρνια, τις ακτές της Ασίας και τη ρωσική Άπω Ανατολή, καταγράφοντας παρατηρήσεις και στέλνοντας εκθέσεις στη Γαλλία όποτε μπορούσαν να επικοινωνήσουν με τον έξω κόσμο.
Η καθημερινότητα, όμως, ήταν εξαιρετικά σκληρή. Οι ναυτικοί περνούσαν μήνες στη θάλασσα, αντιμετωπίζοντας καταιγίδες, ασθένειες, περιορισμένα αποθέματα τροφίμων και την αβεβαιότητα της πλεύσης σε περιοχές που δεν είχαν αποτυπωθεί επαρκώς στους χάρτες.
Οι επιστήμονες συνέλεγαν πληροφορίες σε συνθήκες που συχνά απειλούσαν τη ζωή τους. Η πιο τραγική δοκιμασία ήρθε τον Δεκέμβριο του 1787, στα νησιά Σαμόα.
Ο Λουδίκος 16ος οδηγείται στην γκιλοτίνα
Κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης με κατοίκους της περιοχής, σκοτώθηκαν ο κυβερνήτης της L’Astrolabe, Πολ-Αντουάν Φλεριό ντε Λανγκλ, και άλλα έντεκα μέλη της αποστολής. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και ο φυσιοδίφης Ρομπέρ ντε Λαμανόν, στενός φίλος του Μονζέ. Το περιστατικό συγκλόνισε τους επιζώντες.
Μέσα από τις επιστολές του, ο Μονζέ περιγράφει πώς η αποστολή, που είχε ξεκινήσει με επιστημονικό ενθουσιασμό και υψηλές προσδοκίες, μετατράπηκε σταδιακά σε μια εξαντλητική περιπέτεια. Ο θάνατος φίλων και συντρόφων, οι συνεχείς δυσκολίες και η παρατεταμένη απουσία από την πατρίδα είχαν αρχίσει να διαλύουν την αισιοδοξία των πρώτων μηνών.
Στην τελευταία επιστολή του προς τη Λουίζ Βικτουάρ, ο επιστήμονας εμφανίζεται βαθιά απογοητευμένος. Δεν μιλά πλέον για τη δόξα της εξερεύνησης με τον ενθουσιασμό που είχε πριν από την αναχώρηση. Αντιθέτως, θεωρεί ότι οι απώλειες και οι δυστυχίες του ταξιδιού είναι δυσανάλογες με τα επιστημονικά αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί.Το μόνο που επιθυμεί πλέον είναι να επιστρέψει. Μόνο που η επιστροφή δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ.
Η εξαφάνιση που συγκλόνισε τη Γαλλία
Τον Ιανουάριο του 1788, τα δύο γαλλικά πλοία έφτασαν στον κόλπο Μπότανι, στην ανατολική ακτή της Αυστραλίας. Εκεί ο Λα Περούζ βρέθηκε μπροστά σε μια δυσάρεστη διαπίστωση. Η πρώτη μεγάλη βρετανική αποστολή εποικισμού, υπό τον Άρθουρ Φίλιπ, είχε φτάσει στην περιοχή μόλις έξι ημέρες νωρίτερα.
Η βρετανική παρουσία επιβεβαίωνε τους στρατηγικούς φόβους της γαλλικής κυβέρνησης: η Αγγλία είχε ήδη αρχίσει να δημιουργεί μια μόνιμη βάση στην περιοχή. Για τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές, η ανατολική Αυστραλία αποτελούσε νέο πεδίο γεωπολιτικού ενδιαφέροντος, παρότι η ήπειρος κατοικούνταν από αυτόχθονες πληθυσμούς επί δεκάδες χιλιάδες χρόνια.
Οι Γάλλοι παρέμειναν για ένα διάστημα στον κόλπο Μπότανι, πραγματοποιώντας επισκευές και προετοιμάζοντας το επόμενο στάδιο του ταξιδιού. Τον Μάρτιο του 1788, η La Boussole και η L’Astrolabe απέπλευσαν ξανά. Ήταν η τελευταία φορά που οι δύο φρεγάτες καταγράφηκαν με βεβαιότητα από ευρωπαϊκές αρχές. Από εκείνη τη στιγμή εξαφανίστηκαν.
Καμία νέα επιστολή δεν έφτασε από τον Μονζέ. Καμία αναφορά του Λα Περούζ δεν παραδόθηκε στη γαλλική κυβέρνηση. Η προγραμματισμένη επιστροφή στη Γαλλία δεν πραγματοποιήθηκε.
Στο Παρίσι, η αγωνία μεγάλωνε. Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ είχε επενδύσει προσωπικά στην αποστολή, όχι μόνο για λόγους γοήτρου αλλά και επειδή ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τις επιστημονικές εξερευνήσεις. Το γαλλικό κράτος οργάνωσε επιχείρηση αναζήτησης, χωρίς όμως να καταφέρει να εντοπίσει τα χαμένα πλοία.
Όταν ο βασιλιάς οδηγήθηκε στη γκιλοτίνα το 1793, η τύχη του Λα Περούζ παρέμενε άγνωστη.
Το μυστήριο των δύο ναυαγίων και η ανακάλυψη ύστερα από δύο αιώνες
Η λύση άρχισε να διαφαίνεται σχεδόν σαράντα χρόνια μετά την εξαφάνιση. Το 1826, ο Ιρλανδός πλοίαρχος Πίτερ Ντίλον συγκέντρωσε πληροφορίες και αντικείμενα που υποδείκνυαν ότι δύο μεγάλα ευρωπαϊκά πλοία είχαν ναυαγήσει κοντά στο νησί Βανικόρο, ανατολικά των Νήσων του Σολομώντα.
Οι μετέπειτα έρευνες εντόπισαν αντικείμενα και συντρίμμια που συνδέονταν με την αποστολή. Ωστόσο, για πολλές δεκαετίες εξακολουθούσαν να υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με την ακριβή ταυτότητα των δύο ναυαγίων και τις συνθήκες της καταστροφής.
Νέες υποβρύχιες έρευνες το 1964 πρόσθεσαν σημαντικά στοιχεία, ενώ η καθοριστική επιβεβαίωση ήρθε το 2005. Τότε, η ανακάλυψη ενός εξάντα με την υπογραφή του κατασκευαστή του επέτρεψε στους αρχαιολόγους να ταυτοποιήσουν οριστικά το ναυάγιο της La Boussole και, κατ’ επέκταση, εκείνο της L’Astrolabe.
Η επικρατέστερη εκδοχή είναι ότι τα πλοία καταστράφηκαν στους κοραλλιογενείς υφάλους του Βανικόρο, πιθανότατα στη διάρκεια ισχυρής τροπικής καταιγίδας. Η ανακάλυψη των ναυαγίων, ωστόσο, δεν έλυσε όλα τα ερωτήματα.
Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα πώς εξελίχθηκαν οι τελευταίες ώρες των πληρωμάτων ούτε ποια ακριβώς ήταν η τύχη όσων ενδεχομένως επέζησαν αρχικά της καταστροφής.
Υπάρχουν ιστορικές μαρτυρίες που υποδεικνύουν ότι κάποιοι ναυτικοί κατάφεραν να βγουν στη στεριά και ίσως επιχείρησαν αργότερα να διαφύγουν με μικρότερο σκάφος. Το πλήρες χρονικό παραμένει άγνωστο.
Ένας άγνωστος σκελετός και η πιθανή σύνδεση με τον Μονζέ
Υπάρχει, μάλιστα, ένα ακόμη στοιχείο που κάνει τη σημερινή ανακάλυψη ακόμη πιο συναρπαστική. Το 2003, κατά τη διάρκεια υποβρύχιων ανασκαφών στο ναυάγιο της La Boussole, οι ερευνητές ανακάλυψαν έναν ανθρώπινο σκελετό σε χώρο όπου στεγάζονταν αξιωματικοί και επιστήμονες του πλοίου.
Η ανακάλυψη προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς επρόκειτο για ένα από τα ελάχιστα ανθρώπινα λείψανα που μπορούσαν να συσχετιστούν άμεσα με την εξαφανισμένη αποστολή. Ο άνδρας ονομάστηκε από τους ερευνητές «ο άγνωστος του Βανικόρο».
Οι αρχικές ανθρωπολογικές εκτιμήσεις τοποθέτησαν την ηλικία του περίπου στα 33 έως 35 χρόνια, ενώ η κατάσταση των δοντιών του και ορισμένα προσωπικά αντικείμενα οδήγησαν στην υπόθεση ότι ενδεχομένως ανήκε στους επιστήμονες ή στους αξιωματικούς.
Ανάμεσα στα αντικείμενα που βρέθηκαν στην περιοχή υπήρχαν θρησκευτικά κειμήλια και σκεύη που συνδέονταν με τον Μονζέ. Έτσι διατυπώθηκε η υπόθεση ότι ο άγνωστος νεκρός θα μπορούσε να είναι ο ίδιος ο επιστήμονας. Δεν κατέστη, όμως, δυνατό να υπάρξει οριστική ταυτοποίηση. Μεταγενέστερες αναλύσεις άφησαν ανοιχτά και άλλα ενδεχόμενα.
Οι συγκαλυμμένες ερωτικές επιστολές που έστειλε ο Jean-André Mongez στη Louise Victoire Le Cloustier ανακαλύφθηκαν μέσα σε ένα βιβλίο με χαρακτικά.
Σήμερα, η πιθανότητα αυτή παραμένει ένα από τα ανεπίλυτα ζητήματα της υποβρύχιας αρχαιολογικής έρευνας. Οι νεοανακαλυφθείσες επιστολές δεν αποδεικνύουν ότι ο σκελετός ανήκει στον Μονζέ. Προσφέρουν, ωστόσο, ένα πολύτιμο προσωπικό τεκμήριο για τη ζωή ενός ανθρώπου που μπορεί να βρισκόταν ανάμεσα στους νεκρούς του ναυαγίου.
Τα γράμματα που μια γυναίκα δεν θέλησε ποτέ να καταστρέψει
Η Λουίζ Βικτουάρ Λε Κλουστιέ πέθανε το 1821. Μέχρι τότε δεν είχε υπάρξει καμία βέβαιη απάντηση για την τύχη του Μονζέ. Έζησε, επομένως, περισσότερα από τριάντα χρόνια χωρίς να μάθει πώς και πού πέθανε ο άνθρωπος που της είχε υποσχεθεί ότι θα επιστρέψει.
Εκείνο που γνωρίζουμε είναι ότι κράτησε τις επιστολές του. Δεν τις πέταξε, δεν τις έκαψε και δεν τις κατέστρεψε, παρά το γεγονός ότι το περιεχόμενό τους θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα σε μια παντρεμένη γυναίκα της εποχής.
Οι ειδικοί που τις εξέτασαν διαπίστωσαν ότι τα γράμματα έφεραν σημάδια επανειλημμένης ανάγνωσης. Η διαπίστωση αυτή ενισχύει την εικόνα μιας αλληλογραφίας που δεν είχε απλώς αρχειοθετηθεί, αλλά είχε διατηρηθεί ως προσωπικό κειμήλιο.
Το πώς ακριβώς κατέληξαν μέσα στο βιβλίο χαρακτικών παραμένει άγνωστο. Ίσως να κρύφτηκαν για να προστατευτεί η ιδιωτικότητα της παραλήπτριας. Ίσως κάποιος μεταγενέστερος κάτοχός τους να θέλησε απλώς να τις φυλάξει. Η ιστορία τους, πάντως, παρουσιάζει μια αξιοσημείωτη αντίφαση.
Τα δύο πλοία, κατασκευασμένα για να αντέξουν τις δυσκολίες των ωκεανών, καταστράφηκαν. Οι περισσότεροι άνθρωποι που επέβαιναν σε αυτά χάθηκαν. Κι όμως, μερικά εύθραυστα φύλλα χαρτιού, γραμμένα με μελάνι πριν από σχεδόν δυόμισι αιώνες, κατάφεραν να επιβιώσουν.
Οι επιστολές βγαίνουν σε δημοπρασία με τιμή έως 50.000 ευρώ
Το σύνολο των δώδεκα επιστολών πρόκειται να δημοπρατηθεί στις 17 Νοεμβρίου 2026, από τον οίκο Daguerre, στο Hôtel Drouot του Παρισιού. Η εκτιμώμενη αξία τους κυμαίνεται μεταξύ 30.000 και 50.000 ευρώ.
Για τους συλλέκτες, η αξία τους σχετίζεται με τη σπανιότητα, την ιστορική τους προέλευση και τη σύνδεσή τους με μία από τις πιο διάσημες εξερευνητικές αποστολές του 18ου αιώνα. Για τους ιστορικούς, όμως, η σημασία τους είναι πολύ μεγαλύτερη από το χρηματικό ποσό.
Τα γράμματα προσφέρουν μια σπάνια δυνατότητα να διαβαστεί η ιστορία της αποστολής όχι μέσα από τους επίσημους χάρτες και τις αναφορές του κυβερνήτη, αλλά μέσα από τις σκέψεις ενός ανθρώπου που έζησε τα γεγονότα.
Αποκαλύπτουν πώς μια επιστημονική αποστολή, σχεδιασμένη μέσα στα ανάκτορα των Βερσαλλιών και εξοπλισμένη με ό,τι καλύτερο μπορούσε να προσφέρει η εποχή, μετατράπηκε σταδιακά σε μια εμπειρία φόβου, πένθους και βαθιάς προσωπικής απογοήτευσης.
Και φωτίζουν μια ιστορία που παρέμενε άγνωστη: τη σχέση ενός επιστήμονα με μια παντρεμένη γυναίκα, την οποία ίσως προσπάθησε να ξεπεράσει ταξιδεύοντας στην άλλη άκρη του κόσμου. Μια σχέση που δεν μπορούσε να εκφραστεί ανοιχτά και που έμεινε αποτυπωμένη σε επιστολές τις οποίες η παραλήπτριά τους φρόντισε να διατηρήσει.
Οι επιστολές, με εκτιμώμενη αξία 30.000-50.000 ευρώ, πωλούνται σε δημοπρασία στο Παρίσι.
Το τελευταίο ταξίδι ενός ανθρώπου που ήθελε να επιστρέψει
Η ιστορία του Λα Περούζ έχει απασχολήσει γενιές ιστορικών, εξερευνητών και αρχαιολόγων. Για περισσότερο από δύο αιώνες, οι έρευνες επικεντρώνονταν κυρίως στην αναζήτηση των πλοίων, στον προσδιορισμό των ναυαγίων και στην ανασύνθεση των τελευταίων ημερών της αποστολής.
Η ανακάλυψη των επιστολών του Μονζέ δεν λύνει το ναυτικό μυστήριο. Δεν αποκαλύπτει πώς ακριβώς καταστράφηκαν τα δύο πλοία ούτε τι συνέβη σε κάθε μέλος του πληρώματος. Αλλά μεταφέρει την προσοχή από τους χάρτες και τα συντρίμμια στους ανθρώπους.
Στην αρχή του ταξιδιού, ο Μονζέ έβλεπε μπροστά του την ευκαιρία να γνωρίσει άγνωστους τόπους, να αποκτήσει νέες γνώσεις και ίσως να επιστρέψει έχοντας αποκαταστήσει μια προσωπική σχέση που τον βασάνιζε. Τρία χρόνια αργότερα, οι φιλοδοξίες του είχαν σχεδόν εξαφανιστεί.
Είχε δει συντρόφους του να πεθαίνουν, είχε βιώσει τις δυσκολίες ενός ταξιδιού που έμοιαζε ατελείωτο και είχε αρχίσει να αμφισβητεί αν η επιστημονική δόξα άξιζε το ανθρώπινο τίμημα. Στο τέλος δεν ζητούσε περισσότερες ανακαλύψεις. Ήθελε απλώς να γυρίσει. Δεν επέστρεψε ποτέ.
Η Λουίζ Βικτουάρ συνέχισε τη ζωή της χωρίς να μάθει την τύχη του, κρατώντας όσα εκείνος της είχε γράψει από την άλλη άκρη του κόσμου.
Και σήμερα, 238 χρόνια μετά την εξαφάνιση των πλοίων, αυτές οι επιστολές αποκαλύπτουν ότι πίσω από μία από τις πιο φιλόδοξες αποστολές της εποχής των μεγάλων εξερευνήσεων υπήρχε και μια πολύ ανθρώπινη ιστορία: ένας άνδρας που έφυγε αναζητώντας γνώση, δόξα και ίσως συγχώρεση, αλλά στο τέλος επιθυμούσε μόνο να επιστρέψει στη γυναίκα στην οποία είχε υποσχεθεί ότι θα γίνει καλύτερος άνθρωπος.