search icon

Αγορές

Γιατί οι αγορές ανησυχούν: Τα τρία σενάρια, οι μετοχές που… αλλάζουν στρατόπεδο και οι φόβοι για μία νέα κρίση

Πίσω από τη στροφή των επενδυτών προς «ασφαλείς» κλάδους κρύβεται μια βαθύτερη ανησυχία: Μήπως οι αγορές δεν πανηγυρίζουν για την ειρήνη, αλλά προετοιμάζονται για επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας;

Σε συνθήκες έντονης ενεργειακής αστάθειας, η πτώση των τελευταίων ημερών στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου προκαλεί ανακούφιση. Η ανακούφιση γίνεται μεγαλύτερη όταν τα χρηματιστήρια ανακάμπτουν και τα spreads των κρατικών ομολόγων υποχωρούν. Στις αγορές όμως, αλλά και στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, κάνουν και μια δεύτερη ανάγνωση: συμβαίνουν όντως αυτά για τους σωστούς λόγους;

Πίσω από τη στροφή των επενδυτών προς «ασφαλείς» κλάδους κρύβεται μια βαθύτερη ανησυχία: μήπως οι αγορές δεν πανηγυρίζουν για την ειρήνη, αλλά προετοιμάζονται για επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας; Με άλλα λόγια, μήπως δεν μιλάμε απλώς για μια τεχνική «διόρθωση», αλλά για την απαρχή μιας νέας – πολιτικοοικονομικής τη φορά αυτή – κρίσης;

Οι μετοχές… αλλάζουν στρατόπεδο

Για τις αγορές, το μεγαλύτερο στοίχημα μετά τις αμερικανικές εκλογές ήταν αν θα υπάρξει αποκλιμάκωση στους πολέμους σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία. Μόλις εμφανίστηκαν σημάδια ελπίδας για διέξοδο ή ειρήνευση, οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου υποχώρησαν άμεσα έως 15% μέσα στην εβδομάδα.

Η βαθύτερη ανάγνωση, όμως, είναι πιο πολύπλοκη. Οι μετοχές ανακάμπτουν μεν από το μετεκλογικό μίνι «κραχ», αλλά οι επενδυτές στρέφονται σε πιο αμυντικές επιλογές επενδύσεων, όπως σε βασικά καταναλωτικά αγαθά, στον κλάδο της υγείας ή σε κρατικά ομόλογα. Πρόκειται πιθανότατα για κίνηση τακτικής, αλλά μπορεί επίσης να αντικατοπτρίζει ανησυχία για κάτι πιο βαθύ που υποβόσκει ή βρίσκεται σε εξέλιξη.

Η μετακίνηση των επενδυτών αυτή, πάντως, δεν θεωρείται αποκλειστικά οικονομικό φαινόμενο. Συμπίπτει με την πολιτική αλλαγή που προέκυψε από τις ενδιάμεσες εκλογές, η οποία αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού στην Ουάσινγκτον. Ο Ντόναλντ Τραμπ, εκτός από τον έλεγχο του Κογκρέσου, μπορεί να χάσει έδαφος και εντός του δικού του κόμματος αν εμφανιστούν επίδοξοι διάδοχοι ή διεκδικητές της ηγεσίας του.

Πιο σημαντικό, όμως, είναι το ενδεχόμενο να χάσει μέρος της στήριξης που είχε από ισχυρούς χρηματοδότες του κλάδου της τεχνολογίας.

Ο τεχνολογικός δείκτης MSCI έχασε πάνω από 13% μέσα σε έναν μήνα. Tesla και SpaceX, οι εταιρείες του Ελον Μασκ, υπέστησαν απώλειες κεφαλαιοποίησης άνω των 100 δισ. δολαρίων. Ο ίδιος ο Μασκ αντέδρασε διαγράφοντας αναρτήσεις με τις οποίες καλούσε τους ψηφοφόρους να στηρίξουν Ρεπουμπλικανούς («Vote red today»). Ανέβασε ειρωνικό σχόλιο στο Χ ότι τα «διαστημικά λέιζερ παρέμβασης στις εκλογές δεν δούλεψαν», καθώς διέθεσε περίπου 450 εκατ. δολάρια για την προεκλογική εκστρατεία Ρεπουμπλικανών υποψηφίων, εκ των οποίων τα μισά για τη στήριξη του υποψηφίου στο Τέξας που έχασε. Ταυτόχρονα ξέσπασε το σκάνδαλο Nvidia (χάνοντας άμεσα 190 δισ. Δολάρια), το οποίο, αν και προϋπήρχε, αποκαλύφθηκε μετά τις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.

Το ζήτημα γίνεται πολιτικοοικονομικό επειδή η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς ένας χρηματιστηριακός κλάδος σε πίεση. Ηταν το «στοίχημα» γύρω από το οποίο συσπειρώθηκαν κεφάλαια, ενεργειακά σχέδια και η εικόνα της αμερικανικής τεχνολογικής υπεροχής. Επιχειρηματίες που βρέθηκαν κοντά στον Λευκό Οίκο έχτισαν μεγάλο μέρος της περιουσίας τους πάνω σε αυτήν την αφήγηση.

Και αυτό ανατρέπεται. Οχι επειδή η ΑΙ έχασε ξαφνικά τη «λάμψη» και τους οπαδούς της. Αλλά επειδή, πιθανότατα, τα έχασε ο πολιτικός και χρηματοδοτικός πυρήνας που τη στηρίζει. Και αν οι μεγιστάνες του κλάδου κρίνουν ότι «το παιχνίδι τελείωσε», ένα επόμενο sell off μπορεί να παρασύρει συνολικά αγορές και οικονομίες.

«Μύρισε» subprime και 2008;

Αν αυτοί οι φόβοι επιβεβαιωθούν, δεν θα είναι η πρώτη φορά που μια κρίση στις ΗΠΑ μεταδίδεται στην Ευρώπη. Η κρίση των subprime του 2008 ξεκίνησε ως χρηματοπιστωτική με επίκεντρο ένα σκιώδες σύστημα στεγαστικών δανείων υψηλού ρίσκου στις ΗΠΑ. Εφτασε όμως να πλήξει βαθιά την Ευρώπη και περισσότερο από κάθε άλλη χώρα την Ελλάδα στην αχίλλειο πτέρνα της: το δημόσιο χρέος.

Σήμερα, η Ευρώπη βρίσκεται ξανά σε άβολη θέση. Η υψηλή μόχλευση σε δάνεια αυξημένου ρίσκου για την ανάπτυξη μελλοντικών κέντρων δεδομένων (data centers) στις ΗΠΑ μένει μετέωρη θυμίζοντας ευπάθειες του 2008. Παράλληλα, αν η διόρθωση στις αμερικανικές αγορές βαθύνει, ίσως επηρεαστούν οι εξαγωγές, το κόστος χρηματοδότησης και η επενδυτική διάθεση προς την Ευρώπη.

Η ανησυχία καταγράφεται ήδη στις αναλύσεις. Σε σημείωμά της, η Citi εκτιμά ότι «το επενδυτικό κλίμα απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη έχει επιδεινωθεί σημαντικά», ιδίως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Η τράπεζα υποβάθμισε τις αμερικανικές και παγκόσμιες τεχνολογικές μετοχές σε ουδέτερη σύσταση. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι καταλύτης υπήρξε η νίκη Δημοκρατικών κυβερνητών σε Πολιτείες όπως το Τέξας και το Οχάιο, οι οποίοι υποσχέθηκαν περιορισμούς στην ανάπτυξη data centers. Με Δημοκρατικό Κογκρέσο και κυβερνήτες που μιλούν για μορατόριουμ στα data centers το σκηνικό αλλάζει. Η Ουάσινγκτον αναζητά νέα ισορροπία και το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η ένταση θα απορροφηθεί ή αν θα ακολουθήσει φυγή κεφαλαίων και ένα πιο ισχυρό sell off.

Καλά νέα ή προειδοποίηση;

Όταν η οικονομία βρίσκεται σε κίνδυνο, οι μετοχές πιέζονται και το χρήμα καταφεύγει συχνά στα κρατικά ομόλογα. Αυτό συνέβη ήδη, καθώς οι αποδόσεις αμερικανικών και ευρωπαϊκών ομολόγων υποχώρησαν τις ημέρες που οι χρηματιστηριακές αγορές δέχθηκαν πιέσεις. Η πτώση αυτή φαντάζει καλή είδηση επειδή μειώνει το κόστος δανεισμού. Είναι όμως και ένδειξη ότι οι επενδυτές αναζητούν ασφάλεια. Οταν η κίνηση αυτή γίνεται μαζική και διαρκής, δεν είναι απλώς «τεχνική» αντίδραση των αγορών.

Μπορεί να είναι σήμα ότι προετοιμάζονται για πιο δύσκολη περίοδο.

Η πτώση πετρελαίου και αερίου έγιναν επίσης δεκτές με ανακούφιση. Η ίδια πτώση όμως μπορεί να ερμηνευτεί με δύο τρόπους. Αν το πετρέλαιο πέφτει επειδή μειώνεται ο γεωπολιτικός κίνδυνος, είναι ενθαρρυντικό. Αν πέφτει επειδή η αγορά περιμένει επιβράδυνση της παγκόσμιας ζήτησης, η εικόνα αλλάζει. Τότε η υποχώρηση της τιμής δεν σημαίνει ότι η οικονομία «ανασαίνει». Μπορεί να σημαίνει ότι επιχειρήσεις και νοικοκυριά αρχίζουν να μειώνουν δραστηριότητα, επενδύσεις και κατανάλωση.

Exit mobile version