Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν ανέτρεψε μόνο τις ισορροπίες στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Δημιούργησε επίσης μια νέα πραγματικότητα για τους μεγαλύτερους εξαγωγείς πετρελαίου του κόσμου, οι οποίοι αναζητούν πλέον τρόπους να μειώσουν την εξάρτησή τους από ένα θαλάσσιο πέρασμα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αναντικατάστατο.
Οι χώρες του Περσικού Κόλπου επιταχύνουν σχέδια για αγωγούς και εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς αργού πετρελαίου, επιδιώκοντας να διασφαλίσουν ότι οι εξαγωγές τους θα συνεχιστούν ακόμη και σε περιόδους γεωπολιτικής αναταραχής. Παράλληλα, οι εξελίξεις ανοίγουν τον δρόμο για πιθανή αύξηση της προσφοράς από χώρες όπως η Βενεζουέλα, ενώ οι αγορές παρακολουθούν στενά το ενδεχόμενο χαλάρωσης των κυρώσεων κατά του Ιράν.
Από την προσωρινή κρίση στη μόνιμη αλλαγή
Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τα πρώτα πλήγματα κατά του Ιράν, η επικρατούσα εκτίμηση ήταν ότι η Τεχεράνη είτε δεν θα έκλεινε ποτέ τα Στενά του Ορμούζ είτε, ακόμη και αν το έκανε, το κλείσιμο θα διαρκούσε ελάχιστες ημέρες.
Ωστόσο, καθώς η διακοπή της ναυσιπλοΐας αποδείχθηκε πολύ μεγαλύτερη από τις αρχικές προβλέψεις, οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής αναγκάστηκαν να ενεργοποιήσουν σχέδια έκτακτης ανάγκης και να επανεξετάσουν συνολικά τη στρατηγική των εξαγωγών τους.
Πλέον, η συζήτηση δεν αφορά το πότε θα επανέλθει η κανονικότητα, αλλά το πώς θα διαμορφωθεί το νέο ενεργειακό τοπίο όταν η κρίση τερματιστεί.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Σαουδική Αραβία επενδύουν σε νέες διαδρομές
Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι αρχές επιταχύνουν τα σχέδια για τη δημιουργία νέου αγωγού που θα καταλήγει στο λιμάνι της Φουτζάιρα, στις ακτές του Κόλπου του Ομάν, με στόχο να τεθεί σε λειτουργία ήδη από το επόμενο έτος.
Η εξέλιξη αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία των εναλλακτικών διαδρομών για μία από τις μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής. Παράλληλα, η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον OPEC ερμηνεύεται από αρκετούς αναλυτές όχι μόνο ως κίνηση μεγαλύτερης ενεργειακής ανεξαρτησίας αλλά και ως προσπάθεια διασφάλισης της απρόσκοπτης ροής των εξαγωγών.
Τα τελευταία χρόνια τα Εμιράτα επενδύουν συστηματικά στην αύξηση της παραγωγικής τους ικανότητας, με στόχο να φθάσουν τα 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το 2027.
Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία αξιοποιεί ήδη τον αγωγό East-West, ο οποίος παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ και συνδέει τα ανατολικά πετρελαϊκά κοιτάσματα της χώρας με τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας. Το Ριάντ θεωρείται σήμερα το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα επιτυχημένης διαφοροποίησης των εξαγωγικών διαδρομών στην περιοχή.
Το Ιράκ ο μεγάλος χαμένος της κρίσης
Αντίθετα, το Ιράκ συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους χαμένους της κρίσης.
Η παραγωγή αργού από τα νότια κοιτάσματα της χώρας έχει μειωθεί κατά περίπου 70% από την έναρξη του πολέμου, υποχωρώντας στα 1,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως από 4,3 εκατ. βαρέλια πριν από τη σύγκρουση.
Η χώρα εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τα Στενά του Ορμούζ για τις εξαγωγές της, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη στις εξελίξεις. Για τον λόγο αυτό η Βαγδάτη εξετάζει πλέον σχέδια τριπλασιασμού της δυναμικότητας των αγωγών της μέσα στους επόμενους μήνες.
Σύμφωνα με τον οικονομολόγο εμπορευμάτων της Capital Economics, Χαμάντ Χουσεΐν, η σημαντικότερη κληρονομιά της κρίσης θα είναι η δημιουργία νέων υποδομών που θα παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ.
Νέα φιλοσοφία στην ενεργειακή ασφάλεια
Όλο και περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου οι εξαγωγείς πετρελαίου δεν θα επιστρέψουν στο προηγούμενο μοντέλο λειτουργίας.
Αντίθετα, αναμένεται να επενδύσουν σε ένα πολυδιάστατο δίκτυο εξαγωγών με πολλαπλές εναλλακτικές εξόδους, περιορίζοντας τον κίνδυνο εξάρτησης από μία μόνο διαδρομή.
Τη νέα αυτή πραγματικότητα περιέγραψε συνοπτικά ο επικεφαλής της ADNOC και υπουργός Ενέργειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Σουλτάν αλ Τζάμπερ, τονίζοντας ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν αφορά πλέον μόνο την ικανότητα παραγωγής πετρελαίου, αλλά και τις διαδρομές μεταφοράς, την πρόσβαση στις αγορές, τις δυνατότητες αποθήκευσης και τα εφεδρικά δίκτυα.
Η Βενεζουέλα επιστρέφει δυναμικά στην αγορά
Παρά τις προειδοποιήσεις για ενδεχόμενες ελλείψεις προσφοράς, ορισμένοι αναλυτές διακρίνουν ήδη ενδείξεις αποκλιμάκωσης των πιέσεων.
Η Kpler εκτιμά ότι η αυξημένη παραγωγή από τη Βενεζουέλα, τη Ρωσία και ενδεχομένως το Ιράν θα μπορούσε να συμβάλει στην εξισορρόπηση της αγοράς μέσα στους επόμενους μήνες.
Η Βενεζουέλα παράγει ήδη περίπου 1,25 εκατ. βαρέλια ημερησίως, μετά την αλλαγή καθεστώτος και τη χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων που επέτρεψε την επιστροφή αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στη χώρα. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Kpler, η παραγωγή θα μπορούσε να αυξηθεί στα 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέχρι το τέλος του έτους.
Ωστόσο, η επιστροφή αυτού του βαρέος και υψηλής περιεκτικότητας σε θείο αργού αναμένεται να εντείνει τον ανταγωνισμό με αντίστοιχα φορτία από τη Ρωσία και το Ιράν, ασκώντας καθοδικές πιέσεις στις τιμές.
Το βλέμμα στις κυρώσεις κατά του Ιράν
Αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν δείχνει πρόθεση να επανεξετάσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη προχωρήσει σε διαδοχικές εξαιρέσεις και άδειες για ορισμένες συναλλαγές που αφορούν το ρωσικό αργό.
Παράλληλα, αναλυτές της Kpler εκτιμούν ότι όσο οι υψηλές τιμές ενέργειας επιβαρύνουν την αμερικανική οικονομία, τόσο θα αυξάνονται οι πιθανότητες μιας συμφωνίας με το Ιράν που θα συνοδεύεται από χαλάρωση των κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να επαναφέρει σημαντικές ποσότητες ιρανικού αργού στις διεθνείς αγορές και να συμβάλει στη σταθεροποίηση των τιμών.
Προς το παρόν, πάντως, πρόκειται για μια προοπτική που παραμένει μακρινή, καθώς ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να στηρίζει τη σημερινή στρατηγική πίεσης απέναντι στην Τεχεράνη.
Διαβάστε ακόμη
Έλον Μασκ-SpaceX: Η μεγαλύτερη IPO στην Ιστορία δημιούργησε τον πρώτο τρισεκατομμυριούχο
SpaceX: H IPO που μετατράπηκε σε λαχείο – Πώς 4.400 εργαζόμενοι έγιναν εκατομμυριούχοι
e-ΕΦΚΑ-ΔΥΠΑ: Ο «χάρτης» πληρωμών 50.3 εκατ. ευρώ έως τις 19 Ιουνίου
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα