Αντέχει ο τουρισμός – μειώνεται η ανησυχία

Με την έναρξη του πολέμου στο Ιράν εκδηλώθηκε μια μεγάλη και δικαιολογημένη ανησυχία για τον τουρισμό. Μέχρι στιγμής ο τουρισμός δεν έχει υποστεί πλήγμα από τον πόλεμο και φαίνεται ότι, αν δεν υπάρχει κάποια νέα δραματική εξέλιξη με επέκταση του πολέμου σε άλλες χώρες, η χρονιά δεν θα πάει άσχημα.

Οι ξενοδόχοι ενημερώνουν ότι, ενώ ο ρυθμός νέων κρατήσεων επιβραδύνθηκε -ουσιαστικά σχεδόν σταμάτησε- με την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, τελικά δεν υπήρξαν ακυρώσεις και πλέον ο ρυθμός νέων κρατήσεων ανεβαίνει ξανά. Η επίπτωση του πολέμου εστιάζεται στον ψυχολογικό τομέα, αφού πολλοί θεωρούν ότι βρισκόμαστε κοντά στην εμπόλεμη ζώνη. Οπως φαίνεται τώρα, δεν επιβεβαιώνεται αυτός ο φόβος. Τη μεγαλύτερη ζημιά την έχει πάθει η Κύπρος και μια μικρή επίπτωση εμφανίζεται και στα νησιά του Νοτιοανατολικού Αιγαίου. Ομως η υπόλοιπη χώρα δεν επηρεάζεται από αυτούς τους φόβους και η εκτίμηση των ξενοδόχων και των τουριστικών πρακτόρων είναι ότι θα έχουμε μια καλή χρονιά, όπως και το 2025. Κρήτη, Ιόνιο, Αθήνα, Κυκλάδες, Βόρειο Αιγαίο, ηπειρωτική Ελλάδα δεν νιώθουν μέχρι σήμερα κάποια αξιόλογη επίπτωση.

Στο αισιόδοξο σενάριο, δηλαδή εφόσον ο πόλεμος δεν επεκταθεί γεωγραφικά ή δεν ενταθεί σημαντικά, το ερώτημα είναι πόσο καλή θα είναι η χρονιά για τον τουρισμό. Το 2025 ήταν χρονιά ρεκόρ. Η χώρα ξεπέρασε τα 43 εκατομμύρια αφίξεις, τα έσοδα άγγιξαν τα 23,6 δισ. ευρώ και η αγορά περίμενε ότι και το 2026 θα κινούνταν σε αντίστοιχα -ίσως και υψηλότερα- επίπεδα. Η αισιοδοξία επιβεβαιώθηκε το α’ δίμηνο του 2026. Ο ελληνικός τουρισμός κινήθηκε εντυπωσιακά ανοδικά, με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις να αυξάνονται πάνω από 70% σε σχέση με πέρυσι και τις αφίξεις να ξεπερνούν τα 2,1 εκατομμύρια επισκέπτες. Τα στοιχεία αυτά όμως αφορούν κυρίως την περίοδο προτού η κρίση λάβει μεγάλες διαστάσεις. Το πραγματικό τεστ για τον ελληνικό τουρισμό θα είναι το καλοκαίρι.

Αυτή τη στιγμή η αισιοδοξία έχει υποχωρήσει, αλλά ο λόγος δεν είναι μόνο ψυχολογικός, λόγω γειτνίασης με τη Μέση Ανατολή, αλλά περισσότερο οικονομικός. Ο πόλεμος προκάλεσε τεράστια αύξηση στις τιμές των καυσίμων και κατά συνέπεια στις τιμές των αεροπορικών ναύλων. Ηδη παρατηρούνται αυξήσεις 5%-10% στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων, ενώ οι εταιρείες προετοιμάζονται για ακόμη μεγαλύτερη επιβάρυνση αν η κρίση συνεχιστεί μέσα στο καλοκαίρι.

Παράλληλα, οι αναταράξεις στον εναέριο χώρο της Μέσης Ανατολής προκαλούν σοβαρές επιχειρησιακές δυσκολίες. Χιλιάδες πτήσεις διεθνώς έχουν επηρεαστεί από παρακάμψεις, ακυρώσεις ή αλλαγές δρομολογίων, καθώς αρκετές αεροπορικές αποφεύγουν πλέον συγκεκριμένες περιοχές. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς μεγάλο μέρος της διεθνούς επιβατικής κίνησης από την Ασία και τη Μέση Ανατολή εξαρτάται από τα μεγάλα hubs του Κόλπου.

Ο πληθωρισμός

Ενας επιπλέον λόγος που επηρεάζει αρνητικά τις προοπτικές του τουρισμού για φέτος είναι η αύξηση του πληθωρισμού και κατά συνέπεια του κόστους για τους τουρίστες. Οχι μόνο η αύξηση του πληθωρισμού στην Ελλάδα, η οποία είναι αξιοσημείωτη, αλλά η αύξηση του κόστους ζωής και στις χώρες προέλευσης κυρίως από την Ευρώπη. Οι οικονομικές δυσκολίες λόγω της ακρίβειας στις ευρωπαϊκές χώρες επηρεάζουν πραγματικά τη δυνατότητα πολλών Ευρωπαίων να επιλέξουν ακριβούς σχετικά τουριστικούς προορισμούς, όπως είναι πλέον η Ελλάδα. Αυτό αφορά τον μαζικό τουρισμό κυρίως, ενώ δεν φαίνεται να επιδρά ανασταλτικά στα υψηλότερα εισοδήματα που δεν πτοούνται από τις υψηλότερες τιμές των μεταφορών, της διαμονής σε πολυτελή θέρετρα και βίλες και των προϊόντων.

Η επίπτωση λοιπόν μέχρι στιγμής στον ελληνικό τουρισμό είναι περιορισμένη, προέρχεται κυρίως από την αύξηση του κόστους και όχι από τον ψυχολογικό κίνδυνο της γειτνίασης με τη Μέση Ανατολή και, όπως όλα δείχνουν, δεν θα υπάρξει τελικά ουσιαστικό πρόβλημα φέτος, ίσως έχουμε μια πολύ μικρή μείωση, αλλά το πιθανότερο είναι ότι θα κινηθούμε περίπου στα περσινά επίπεδα ρεκόρ.

Στο καλό σενάριο, δηλαδή αν τελικά σταματήσει ο πόλεμος εγκαίρως, αν επανέλθουν οι τιμές των καυσίμων σε χαμηλότερα επίπεδα και αν αποκατασταθούν τα προγράμματα πτήσεων, υπάρχει ενδεχόμενο επιτάχυνσης των κρατήσεων και αύξησης του τουριστικού ρεύματος προς την Ελλάδα, η οποία φαίνεται να επωφελείται και από έναν ακόμη παράγοντα: από την ολοσχερή κατάργηση των τουριστικών προορισμών της περιοχής του Κόλπου. Διαπιστώνεται ότι πολλοί που σκόπευαν να ταξιδέψουν στις χώρες της Μέσης Ανατολής, στο Ισραήλ και κυρίως στα Εμιράτα αλλάζουν προορισμό και έρχονται στην Ελλάδα. Η επίπτωση αυτή δεν έχει μετρηθεί, αλλά έχει σημασία το γεγονός ότι αυτοί οι συγκεκριμένοι ταξιδιώτες είναι υψηλού εισοδηματικού επιπέδου. Το αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης θα μετρηθεί μετά το τέλος της τουριστικής περιόδου.

Και παρόλο που διατυπώνονται βάσιμες και σοβαρές ανησυχίες για τον αυξημένο ρόλο του τουρισμού στην ελληνική οικονομία, για το γεγονός δηλαδή ότι ο ευαίσθητος στις εξωτερικές επιπτώσεις κλάδος του τουρισμού έχει πολύ μεγάλη συμμετοχή στο ΑΕΠ της χώρας, τελικά παίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και κυρίως στη διάχυση των εσόδων σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού και στην ανάπτυξη της περιφέρειας. Διότι ενώ άλλοι κλάδοι όπως η βιομηχανία και η μεταποίηση συμβάλλουν σημαντικά και μπορούν να προσφέρουν πολύ μεγάλη ανάπτυξη στην οικονομία, ο τουρισμός πετυχαίνει καλύτερη διασπορά των εσόδων σε όλους. Μέσω της κατανάλωσης που πραγματοποιούν οι ταξιδιώτες στα νησιά και τις εξοχικές περιοχές όλης της χώρας, συντηρείται η οικονομική ανάπτυξη της περιφέρειας σε σχετικά ικανοποιητικό βαθμό. Και δημιουργούνται εισοδήματα, έστω και σε εποχική βάση για πολλούς εργαζόμενους, όχι μόνο στα ξενοδοχεία και την εστίαση, αλλά και σε όλες τις επιχειρήσεις της περιφέρειας. Εισοδήματα που μπαίνουν κατευθείαν στην τσέπη, όχι μόνο των 700.000 εργαζομένων στον τουρισμό, αλλά και όλων των κατοίκων των τουριστικών περιοχών.
Και αυτό έχει μεγάλη σημασία φέτος που η ακρίβεια κατατρώει τα εισοδήματα των εργαζομένων.

Συμπερασματικά, λοιπόν, η φετινή χρονιά δεν φαίνεται ότι θα είναι κακή για τον τουρισμό, η επίπτωση του πολέμου είναι άνιση ανάλογα με τις περιοχές, δηλαδή τα νησιά του Νοτιοανατολικού Αιγαίου νιώθουν περισσότερο την επίπτωση, ενώ η υπόλοιπη χώρα δεν επηρεάζεται αρνητικά.

Το φρενάρισμα -αν δεν υπάρξει τελικά αύξηση του τουριστικού ρεύματος- προέρχεται κυρίως από την αύξηση των αεροπορικών εισιτηρίων και τις ακυρώσεις δρομολογίων, αλλά και από τη γενικότερη αύξηση του κόστους ζωής στις χώρες προέλευσης, χωρίς όμως να επηρεάζονται οι υψηλού εισοδήματος ταξιδιώτες που καταλήγουν σε ακριβούς ελληνικούς προορισμούς.

Τελικά, οι αρχικές ανησυχίες για τη μείωση των εσόδων του τουρισμού μέχρι στιγμής δεν επιβεβαιώνεται και προβλέπεται ότι, αν δεν χειροτερέψουν τα πράγματα, δεν θα υπάρξει ουσιαστικό πρόβλημα.