Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης έχει διαχρονικά συνδεθεί με τις μεγάλες οικονομικές εξαγγελίες. Κάθε χρόνο, το ενδιαφέρον στρέφεται στα μέτρα στήριξης, στις φορολογικές παρεμβάσεις και στις παροχές που μπορούν να δώσουν άμεση ανακούφιση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Όμως η σημερινή οικονομική συγκυρία απαιτεί μια διαφορετική συζήτηση. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον στο σημείο όπου το βασικό ζητούμενο ήταν η έξοδος από την κρίση ή η αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας. Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης δεκαετίας είναι αν μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, ικανό να αυξήσει μόνιμα τα εισοδήματα και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
Η ΔΕΘ, επομένως, δεν θα πρέπει να αποτελέσει ακόμη μία ευκαιρία ανακοίνωσης προσωρινών μέτρων. Θα πρέπει να λειτουργήσει ως σημείο εκκίνησης για ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο ανάπτυξης.
Η Ελλάδα έχει πετύχει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια. Η δημοσιονομική εικόνα έχει βελτιωθεί, η οικονομία αναπτύσσεται και η χώρα έχει επιστρέψει σε καθεστώς μεγαλύτερης εμπιστοσύνης από τις αγορές. Ωστόσο, η σταθερότητα -από μόνη της- δεν αρκεί. Μια οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται επ’ αόριστον στην κατανάλωση, στον τουρισμό και στις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις. Χρειάζεται περισσότερες επενδύσεις, ισχυρότερη βιομηχανική βάση, μεγαλύτερη εξωστρέφεια και παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσα χρήματα θα επιστρέψουν στην κοινωνία μέσα από μια σειρά μέτρων. Είναι αν η οικονομία μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε τα εισοδήματα να αυξάνονται σταθερά, χωρίς να απαιτούνται συνεχείς κρατικές παρεμβάσεις.
Η ακρίβεια παραμένει το μεγαλύτερο πρόβλημα για τα νοικοκυριά. Η πίεση στο κόστος ζωής έχει αλλάξει τις καταναλωτικές συνήθειες και έχει περιορίσει την αγοραστική δύναμη, ιδιαίτερα για τη μεσαία τάξη. Οι προσωρινές ενισχύσεις μπορούν να αντιμετωπίσουν ένα μέρος της πίεσης, όμως δεν αποτελούν μόνιμη λύση. Η ουσιαστική αντιμετώπιση της ακρίβειας περνά μέσα από την αύξηση της παραγωγικότητας, τη λειτουργία πιο ανταγωνιστικών αγορών και τη δημιουργία καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας.
Η μεγάλη πρόκληση για την οικονομική πολιτική είναι να συνδυάσει τη στήριξη όσων πιέζονται σήμερα με τη δημιουργία των συνθηκών που θα μειώσουν τις πιέσεις αύριο. Το μεγάλο στοίχημα δεν είναι μόνο η ανάπτυξη των επόμενων μηνών, αλλά η πορεία μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Η χώρα χρειάζεται ένα σχέδιο που θα απαντά σε κρίσιμα ζητήματα: πώς θα αυξηθούν οι επενδύσεις, πώς θα αντιμετωπιστεί το δημογραφικό πρόβλημα, πώς θα ενισχυθεί η παραγωγικότητα και πώς η τεχνολογία θα μετατραπεί σε πραγματικό εργαλείο ανάπτυξης. Η τεχνητή νοημοσύνη, η πράσινη μετάβαση, η ενεργειακή ασφάλεια και η ψηφιοποίηση της οικονομίας δημιουργούν νέες ευκαιρίες, αλλά απαιτούν στρατηγικές αποφάσεις. Δεν αρκεί η συμμετοχή στις διεθνείς τάσεις. Χρειάζεται η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που θα προσελκύει κεφάλαια και θα επιτρέπει στις ελληνικές επιχειρήσεις να μεγαλώσουν.
Η ΔΕΘ θα κριθεί τελικά όχι από το ύψος των παρεμβάσεων, αλλά από το αν θα παρουσιάσει μια πειστική απάντηση για το μέλλον. Η Ελλάδα έχει αφήσει πίσω της μια δύσκολη περίοδο δημοσιονομικής κρίσης, αλλά τώρα βρίσκεται μπροστά σε μια διαφορετική πρόκληση: να μετατρέψει τη σταθερότητα σε πραγματική οικονομική πρόοδο.
Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι απλό αλλά δύσκολο: Μπορεί μια χώρα με υψηλό χρέος, δημογραφικές πιέσεις και διεθνείς αβεβαιότητες να συνεχίσει να στηρίζει την κοινωνική ισορροπία μέσα από παροχές ή χρειάζεται να επενδύσει στην παραγωγική αλλαγή;
Η απάντηση θα καθορίσει όχι μόνο την οικονομική πολιτική της επόμενης κυβέρνησης, αλλά και τη θέση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή οικονομία της επόμενης δεκαετίας. Αυτή η απάντηση αναζητείται. Ταυτόχρονα, από όλες τις πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα, οι οποίες θα προσπαθήσουν να δώσουν τη λύση (και) από το βήμα της ΔΕΘ…