Το κράτος έχει προθεσμίες μόνο για τους άλλους

Το ελληνικό κράτος μπορεί πλέον να σου στείλει μια ειδοποίηση μέσα σε δευτερόλεπτα. Το ερώτημα είναι πόσο χρόνο χρειάζεται για να σου δώσει μια απάντηση. Ανάμεσα στα δύο βρίσκεται η απόσταση που χωρίζει την ψηφιοποίηση από την εξυπηρέτηση. Και μέσα σε αυτή την απόσταση χωράνε συντάξεις, επιστροφές χρημάτων, επενδύσεις, επαγγελματικά σχέδια και ζωές που περιμένουν.

Για τον πολίτη, βεβαίως, οι χρόνοι είναι συγκεκριμένοι. Η δήλωση πρέπει να υποβληθεί μέχρι τάδε ημερομηνία. Η οφειλή να πληρωθεί μέχρι εκείνη την ημέρα. Το δικαιολογητικό να προσκομιστεί εγκαίρως. Διαφορετικά, υπάρχουν προσαυξήσεις, πρόστιμα, αποκλεισμοί και καθυστερήσεις. Το κράτος γνωρίζει εξαιρετικά καλά την αξία της προθεσμίας όταν την επιβάλλει στους άλλους.
Όταν αντιστρέφονται οι ρόλοι, η ακρίβεια του ημερολογίου χαλαρώνει. Ο συνταξιούχος περιμένει τον επανυπολογισμό. Ο δικαιούχος την ενίσχυση. Ο επενδυτής την έγκριση. Ο επαγγελματίας τη διόρθωση ενός λάθους. Η αίτηση έχει αριθμό πρωτοκόλλου, η υπόθεση έχει φάκελο, αλλά η αναμονή συχνά δεν έχει ορίζοντα. Και, κυρίως, δεν έχει κάποιον που να εξηγεί πειστικά πότε τελειώνει.

Αυτή η αναμονή είναι ωμό οικονομικό κόστος – για το ψυχολογικό να τα πούμε άλλη φορά. Τα χρήματα που δεν καταβάλλονται εγκαίρως λείπουν από την κατανάλωση. Η χρηματοδότηση που καθυστερεί στραγγαλίζει μια επένδυση. Η διοικητική απόφαση που δεν εκδίδεται δεσμεύει κεφάλαια, ακυρώνει προγραμματισμούς και γεννά διαρκή αβεβαιότητα σε οικογένειες. Κάποιος πληρώνει αδρά για κάθε ημέρα καθυστέρησης, ακόμη κι όταν αυτό αποσιωπάται στους δημόσιους ισολογισμούς.

Tην ίδια στιγμή, το κόστος κατανέμεται προκλητικά άδικα. Άλλες αντοχές έχει μια μεγάλη επιχείρηση και άλλες ένας μικρός επαγγελματίας. Άλλες ένας άνθρωπος με στιβαρές αποταμιεύσεις και άλλες ένας συνταξιούχος που μετράει ταμειακά το πενιχρό εισόδημά του για τα στοιχειώδη. Η ανισότητα στον χρόνο μεταφράζεται ευθέως σε ανισότητα στις ευκαιρίες. Όποιος διαθέτει ισχυρά κεφάλαια αντέχει την ασφυξία, προσλαμβάνει ακριβούς συμβούλους και παρακάμπτει τα εμπόδια. Οι υπόλοιποι, απλώς περιμένουν και ελπίζουν σε ένα θαύμα.

Η σχετική πρόοδος των τελευταίων ετών είναι βεβαίως υπαρκτή. Πιστοποιητικά εκδίδονται με ένα κλικ, εξουσιοδοτήσεις ολοκληρώνονται από τον καναπέ, συναλλαγές διεκπεραιώνονται χωρίς ατελείωτες ουρές. Θα ήταν άδικο να μηδενιστεί αυτή η αλλαγή. Ακριβώς επειδή όμως συνέβη, οι απαιτήσεις εκτοξεύτηκαν. Ο πολίτης είδε ιδίοις όμμασι ότι το κράτος μπορεί να λειτουργήσει παραγωγικά και εύλογα εξοργίζεται βλέποντας τη βελτίωση να προσκρούει σε κλειστές πόρτες άλλων υπηρεσιών.

Η επόμενη φάση δεν χωρά δικαιολογίες. Απαιτεί αυστηρούς, δεσμευτικούς χρόνους διεκπεραίωσης. Κάθε αίτημα οφείλει να συνοδεύεται από εκτιμώμενη ημερομηνία ολοκλήρωσης, απόλυτα ορατά στάδια και αδιαπραγμάτευτη κατανομή ευθυνών. Ο πολίτης δεν είναι επαίτης. Δικαιούται να γνωρίζει επακριβώς πού βρίσκεται η υπόθεσή του, ποιος υπάλληλος ή τμήμα την εξετάζει και ποιο ακριβώς γρανάζι φρενάρει την πρόοδό της. Μια αόριστη ηλεκτρονική ένδειξη «σε επεξεργασία» που σέρνεται επί μήνες δεν είναι ενημέρωση, είναι εμπαιγμός.
Απαιτείται επιτέλους πραγματική λογοδοσία για την αδικαιολόγητη γραφειοκρατική καθυστέρηση, δημόσια έκθεση των πραγματικών χρόνων εξυπηρέτησης και άμεσες παρεμβάσεις όπου λιμνάζουν φάκελοι. Όταν λείπει ένα έγγραφο, η υπηρεσία οφείλει να το ζητά άμεσα και συνολικά, όχι με το σταγονόμετρο. Όταν προκύπτει τεχνικό κόλλημα, να δίνεται λύση. Και όταν το Δημόσιο καθυστερεί να πληρώσει όσα οφείλει, η συνέπεια πρέπει να γίνει ο αδιαπραγμάτευτος δείκτης θεσμικής σοβαρότητας.
Η ίδια η διοίκηση πρέπει να στελεχωθεί με υπαλλήλους που διαθέτουν σύγχρονα εργαλεία, ουσιαστική εκπαίδευση και εξουσία να δίνουν λύσεις, αντί να παίζουν το κρυφτούλι της μετάθεσης ευθυνών. Η πραγματική ευθύνη απαιτεί αρμοδιότητες και πλάτη. Διαφορετικά, οι ψηφιακές πλατφόρμες απλώς καμουφλάρουν την παλιά, σάπια διαδρομή του χαρτιού κάτω από ωραία γραφικά.

Η επιτυχία δεν θα κριθεί από τα επικοινωνιακά εγκαίνια, αλλά από την ωμή καθημερινότητα: λιγότερες χαμένες εργάσιμες ώρες, μηδενική ανάγκη μεσολαβητών, καθαροί λογαριασμοί χωρίς εκκρεμότητες. Το «υποβλήθηκε επιτυχώς» δεν είναι παρά το εναρκτήριο λάκτισμα για τις υποχρεώσεις του κράτους. Ο πολίτης έκανε το χρέος του. Η διοίκηση οφείλει, επιτέλους, να κάνει το δικό της.

Οποιος διαφωνεί εδώ στην ουρά για το γκισέ, να σηκώσει το χέρι του.