Το ΠΑΣΟΚ έχει κάνει πολλά λάθη, από το συνέδριό του και μετά: η δήλωση ότι δεν πρόκειται να υπάρξει μετεκλογικά κυβερνητική συνεργασία με τη ΝΔ, που έδωσε έναν ελαφρύ δημοσκοπικό αέρα στα πανιά του, είχε νόημα μόνον αν η ηγεσία της Χαριλάου Τρικούπη μπορούσε να βρει έτοιμη την απάντηση στο αυτονόητο ερώτημα: αν όχι με εκείνους, τότε με ποιους;
Οι πάντες, ακόμα και οι πλέον ένθερμοι υποστηρικτές της «προοδευτικής διακυβέρνησης» γνωρίζουν πολύ καλά ότι υπό τις σημερινές συνθήκες, τέτοια προοπτική δεν υπάρχει και δύσκολα θα υπάρξει. Οι σχέσεις μεταξύ των κομμάτων, «παλιών» και νέων, στον χώρο από το Κέντρο και αριστερότερα είναι ανύπαρκτες και η έλευση του Αλέξη Τσίπρα έκανε τα πράγματα ακόμα πιο περίπλοκα, από τη στιγμή που ο πρώην πρωθυπουργός δήλωσε εγκαίρως ότι δεν συνεργάζεται με κόμματα.
Το ΠΑΣΟΚ είχε έναν δρόμο – αυτόν που είχε ακολουθήσει στις προηγούμενες εκλογές ο Νίκος Ανδρουλάκης, όταν έλεγε ότι οι πολίτες δίνουν τις εντολές στην κάλπη και τα κόμματα οφείλουν να τις εκτελούν. Αντ’ αυτού, ξεκίνησε μόνος του μία δημόσια συζήτηση περί των εκλογικών συνεργασιών αμέσως μετά από την επανεκλογή του, μετά από τις ευρωεκλογές του 2024. Μία συζήτηση που οδηγούσε από τότε σε αδιέξοδο, το οποίο βιώνει τώρα το κόμμα του. Αλλά ποιος τα θυμάται τώρα αυτά;
Ήταν φάουλ του Χάρη Δούκα να ξεκινήσει μία συζήτηση περί προγραμματικών συγκλίσεων τις ημέρες που έσκαγαν οι δημοσκοπήσεις που έδειχναν το ΠΑΣΟΚ στην τρίτη ή και την τέταρτη θέση; Δεν θέλει και ρώτημα, εννοείται, αλλά αυτά αποφάσισαν στο συνέδριό τους. Και βέβαια, όταν μία τέτοια κίνηση θεωρείται «εντός γραμμής» από την ηγεσία, τότε δεν υπάρχουν περιθώρια διορθώσεων.
Είναι προφανές ότι οι περισσότεροι από τους διεκδικητές της ηγεσίας το 2024, κάνουν μία διαχείριση κρίσης μέσω της σιωπής , προκειμένου να μην κατηγορηθούν για διασάλευση της εσωκομματικής τάξης. Αλλά είναι πλέον δεδομένο ότι ο χρόνος τελειώνει για το ΠΑΣΟΚ: οι επόμενες εκλογές, που μπορεί να μην είναι το 2027, αλλά νωρίτερα, αποκτούν υπαρξιακό χαρακτήρα για το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η διαφορά Μητσοτάκη με τον δεύτερο διεκδικητή της πρωθυπουργίας ήταν στο 26,3% με 15,2%, δηλαδή κάτω από τις 15 – 20 μονάδες που είχαμε συνηθίσει. Αν η διαφορά διευρυνθεί μέσα στο επόμενο διάστημα, τότε το εγχείρημα του πρώην πρωθυπουργού θα αποδυναμωθεί. Αν όμως μικρύνει και άλλο η διαφορά, τότε τόσο οι διαρροές από το ΠΑΣΟΚ προς την ΕΛΑΣ του κ. Τσίπρα, όσο και από το ΠΑΣΟΚ προς τη ΝΔ θα διευρυνθούν.
Η διεύρυνση του ΠΑΣΟΚ, στην οποία είχαν επενδυθεί πολλά, κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος όταν η ομάδα γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα είχε την ιδέα να συγκεντρώσει υπογραφές από γνωστούς υποστηρικτές του πρώην πρωθυπουργού – τους περίφημους 300 του Αλέξη. Και μετά ξεκίνησε στο ΠΑΣΟΚ η συζήτηση περί της μεταγραφής Σαλμά; Με ποιο πολιτικό περιεχόμενο; Τι έχει να συνεισφέρει σε ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα ένας πολιτικός τον οποίον έσπρωξε εκτός ΝΔ η «πικρία» του και όχι κάποια σοβαρή πολιτική διαφωνία; Κανένα κόμμα δεν είχε πει στο παρελθόν και δεν λέει «όχι» γενικώς στη διεύρυνση, αλλά όταν αυτή επιχειρείται χωρίς να φέρνει μια «νίκη», έστω με μια …ψήφο πάνω στις δημοσκοπήσεις, στις εκλογές αποδεικνύεται χαμένη υπόθεση.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης επανεκλέχθηκε με άνεση στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ παρά το μάλλον αρνητικό αποτέλεσμα των ευρωεκλογών. Μετά από δύο χρόνια και μπαίνοντας πάλι σε προεκλογική περίοδο, η προσωπική του εικόνα είναι και πάλι στο ναδίρ, ενώ η αφωνία του είναι πλέον εκκωφαντική. Είναι η ώρα να πάρει τα μηνύματα από τις δημοσκοπήσεις και να προχωρήσει σε ειλικρινείς, γενναίες, ρεαλιστικές και «ανατρεπτικές» αποφάσεις, έξω από το «κουτί» . Αν το ΠΑΣΟΚ δεν αλλάξει τώρα, μετά από τις εκλογές το ερώτημα δεν θα είναι με ποιον θα κυβερνήσει, αλλά αν θα υπάρχει.