Απλωμένο μέσα σε μια ελικοειδή κοιλάδα και καλά κρυμμένο ανάμεσα σε πυκνή βλάστηση, το εκτεταμένο βιομηχανικό συγκρότημα στη μικρή πόλη Ντούμπνιτσα ναντ Βάχομ αποτελεί ζωντανή υπενθύμιση της εποχής όπου η Τσεχοσλοβακία λειτουργούσε ως σημαντικός κατασκευαστής όπλων στον Ψυχρό Πόλεμο, αλλά και της βαθιάς κρίσης που ακολούθησε τον κλάδο μετά την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος.
Ορισμένα τμήματα των εγκαταστάσεων πέρασαν σταδιακά σε νέα χέρια και αξιοποιήθηκαν από διαφορετικές δραστηριότητες: άλλες εταιρείες παρήγαγαν κασέτες εκτυπωτών, ενώ άλλες κατασκεύαζαν σχολικό εξοπλισμό. Η παραγωγή αεροβόλων όπλων ήταν αυτή που κράτησε τη ZVS Holding AS σε λειτουργία, αν και το ανθρώπινο δυναμικό της συρρικνώθηκε δραματικά, από περίπου 7.000 εργαζομένους σε λίγες εκατοντάδες.
Σήμερα, η αναγέννηση της ZVS εντάσσεται σε μια ευρύτερη στροφή, καθώς το ΝΑΤΟ ενισχύει σημαντικά την παραγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού. Πρόκειται για μια εξέλιξη που επηρεάζει όχι μόνο την οικονομία, αλλά και την πολιτική ισορροπία στην ανατολική Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και τον πλουσιότερο επιχειρηματία της περιοχής.
Η Σλοβακία, μαζί με την Τσεχική Δημοκρατία, είχε ήδη αναδειχθεί σε κορυφαίο παραγωγό αυτοκινήτων κατά κεφαλήν, χάρη στη ζήτηση για εξειδικευμένο αλλά οικονομικό εργατικό δυναμικό. Ωστόσο, ο πόλεμος στην Ουκρανία μεταβάλλει τα δεδομένα, μετατρέποντας τη χώρα σε κομβικό παίκτη στην παραγωγή πυρομαχικών.
Η νέα αυτή δυναμική στηρίζεται σε μια στενή συνεργασία μεταξύ του Τσέχου δισεκατομμυριούχου του αμυντικού κλάδου Μιχάλ Στρνάντ και του ισχυρού υπουργού Άμυνας της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Καλινάκ. Η ZVS αποτελεί τμήμα της Czechoslovak Group AS (CSG), την οποία ο Στρνάντ φιλοδοξεί να εξελίξει στον μεγαλύτερο αμυντικό όμιλο της Ευρώπης.
«Σε μια περίοδο βαθιάς οικονομικής αβεβαιότητας για την Ευρώπη, η αμυντική βιομηχανία αποτελεί μία από τις τελευταίες σταθερές που εξακολουθούν να στηρίζουν την οικονομία μας», δήλωσε ο Καλινάκ από το γραφείο του στη Μπρατισλάβα. «Θέλουμε να δημιουργήσουμε έναν ακόμη ισχυρό πυλώνα για τη βιομηχανία μας», πρόσθεσε, εκτιμώντας ότι η ανάπτυξη μπορεί να διαρκέσει «30 χρόνια».
Η οικογένεια Στρνάντ απέκτησε το 50% της ZVS το 2015 και, το 2020, δύο χρόνια πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αποφάσισε να επικεντρωθεί αποκλειστικά στην παραγωγή πυρομαχικών μεγάλου διαμετρήματος.
Σήμερα, η Σλοβακία παράγει εκατοντάδες χιλιάδες βλήματα ετησίως, έναντι μόλις 30.000 πριν από την έναρξη του πολέμου. Μέσα σε τέσσερα χρόνια, οι εξαγωγές αμυντικών προϊόντων εκτινάχθηκαν κατά 2.200%, φτάνοντας τα 2,4 δισ. ευρώ.
Η CSG έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αναγέννηση της αμυντικής βιομηχανίας της χώρας, με τον κλάδο να κατευθύνεται προς το 3% του ΑΕΠ. Το 2024, κατέγραψε τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση εσόδων από πωλήσεις όπλων μεταξύ των 100 κορυφαίων εταιρειών παγκοσμίως, σύμφωνα με διεθνή στοιχεία.
Το επόμενο βήμα αφορά στην περαιτέρω ενίσχυση της παραγωγής πυρομαχικών μεγάλου διαμετρήματος, με την ενσωμάτωση αρθρωτών συστημάτων πυροδότησης για πυροβολικό 155 mm, καθώς τα κράτη του ΝΑΤΟ ενισχύουν τα αποθέματά τους.
Εάν η τάση συνεχιστεί, η συμβολή του κλάδου μπορεί να φτάσει το 3% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τον Καλινάκ. Την ίδια στιγμή, η αυτοκινητοβιομηχανία — που αντιστοιχεί περίπου στο 10% — έχει σταθεροποιηθεί γύρω στο 1 εκατομμύριο οχήματα ετησίως, ενώ η αμυντική παραγωγή αυξάνεται ταχύτατα.
Η Σλοβακία, αν και μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, παρουσιάζει πολιτικές αντιφάσεις. Ο φιλορώσος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο αντιτίθεται στην ενίσχυση της Ουκρανίας, όπως και ο Ούγγρος ομόλογός του Βίκτορ Όρμπαν, με τις δύο χώρες να συγκρούονται με τις Βρυξέλλες για τη συνέχιση της χρήσης ρωσικών ενεργειακών πόρων.
Παρά τις πολιτικές εντάσεις, η οικονομική πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Ο 33χρονος Στρνάντ διατηρεί στενότερες σχέσεις με τη σλοβακική κυβέρνηση απ’ ό,τι με την τσεχική. Ο Αντρέι Μπάμπις τον είχε επικρίνει προεκλογικά, κατηγορώντας τον ότι επωφελείται από τον πόλεμο.
Ο επιχειρηματίας διαθέτει ισχυρή οικονομική βάση καθώς η εισαγωγή της CSG στο Χρηματιστήριο του Άμστερνταμ αποτέλεσε τη μεγαλύτερη IPO στον αμυντικό κλάδο, αντλώντας 3,3 δισ. ευρώ, ενώ η περιουσία του έφτασε τα 31 δισ. δολάρια.
Η ανάπτυξη αυτή αντικατοπτρίζεται έντονα στη Ντούμπνιτσα ναντ Βάχομ, μια πόλη 22.000 κατοίκων που διαμορφώθηκε γύρω από την αμυντική βιομηχανία κατά την κομμουνιστική περίοδο.
Στην ακμή της, έως και 19.000 εργαζόμενοι απασχολούνταν στα εργοστάσια για την παραγωγή πυρομαχικών και συστημάτων σοβιετικού τύπου. Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, η πολιτική ηγεσία, υπό τον Βάτσλαβ Χάβελ, εγκατέλειψε τον κλάδο, θεωρώντας ότι η ειρήνη δεν απαιτούσε πλέον όπλα.
Για δεκαετίες, η πόλη αντιμετώπισε ανεργία, φυγή εργατικού δυναμικού και βιομηχανική παρακμή.
Η οικογένεια Στρνάντ, ωστόσο, διέκρινε ευκαιρία. Ξεκινώντας με ανακατασκευή σοβιετικών αρμάτων τη δεκαετία του 1990, εξελίχθηκε σε παραγωγό πυρομαχικών και τεθωρακισμένων. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, επενδύθηκαν περίπου 100 εκατ. ευρώ για αναβάθμιση εγκαταστάσεων.
Η παραγωγή επεκτάθηκε με νέες γραμμές για εκρηκτικά και σύγχρονες υποδομές, όπως νέο βαφείο.
Ένα από τα βασικά εμπόδια ήταν η έλλειψη εργατικού δυναμικού. Όπως ανέφερε ο πρόεδρος της ZVS, Γιακούμπ Κρχνάβι, η εταιρεία προσέφερε μισθούς 25% υψηλότερους από τον μέσο όρο και περιόρισε τις βάρδιες.
Σήμερα, η ZVS απασχολεί 1.400 εργαζομένους και σχεδιάζει να φτάσει τους 2.000, με νέα μονάδα στην πόλη Στράζσκε. Με την ολοκλήρωση των επενδύσεων, η Σλοβακία θα διαθέτει πλήρη αλυσίδα παραγωγής πυρομαχικών.
«Δύο γενιές τεχνικής γνώσης είχαν χαθεί, και αυτή ήταν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίσαμε», ανέφερε ο Κρχνάβι.
Η πόλη παραμένει σε μεταβατικό στάδιο: παλαιά εργοστάσια καταρρέουν, ενώ οι νεότεροι απολαμβάνουν νέα οικονομική άνθηση.
«Η πόλη επενδύει και αναπτύσσεται», είπε ο 38χρονος Ντάνιελ.
Η ZVS έχει εξασφαλίσει συμβόλαια έως το 2029, με τη Σλοβακία, την Πολωνία και άλλα κράτη του ΝΑΤΟ.
Ο Καλινάκ υπογράμμισε ότι η επιτυχία του κλάδου οφείλεται στη στρατηγική τοποθέτηση της CSG: «Αξιοποίησαν μια περίοδο αδιαφορίας για τον αμυντικό τομέα για να αποκτήσουν αυτές τις εταιρείες. Σήμερα, κανείς δεν θα τις πουλούσε».
Παρά την τεχνολογική εξέλιξη, η ζήτηση αναμένεται να παραμείνει υψηλή.
«Δεν υπάρχει πραγματικό υποκατάστατο για το μαζικό πυροβολικό στο πεδίο της μάχης», κατέληξε ο Κρχνάβι.
Διαβάστε ακόμη
BofA: Aπότομο «ξύπνημα» για τις αγορές – Στο ναδίρ οι προσδοκίες για την παγκόσμια οικονομία
Λονδίνο-Νέα Υόρκη σε 5 ώρες: Αυτό είναι το νέο ταχύτερο jet στον κόσμο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.