Όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε αυστηρές εμπορικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας πριν από τέσσερα χρόνια, η εσθονική εταιρεία παραγωγής ξυλείας Puidukoda έπρεπε να βρει γρήγορα τρόπο να αντικαταστήσει πάνω από το ήμισυ του εφοδιασμού της σε ερυθρελάτη και πεύκο.
Μέσα σε έξι αγχωτικούς μήνες, η εταιρεία στράφηκε προς τα δυτικά, εξασφαλίζοντας 30 νέους προμηθευτές από τη Σκανδιναβία. Τελικά, τα φορτηγά από τη Ρωσία — που μετέφεραν δεκάδες χιλιάδες τόνους ξυλείας πέρα από τα ανατολικά σύνορα της Εσθονίας — αντικαταστάθηκαν από άλλα που διέσχιζαν τη θάλασσα με πλοία από τη Φινλανδία και τη Σουηδία.
Η Puidukoda συγκαταλέγεται μεταξύ των εκατοντάδων εταιρειών που αναγκάστηκαν να αναθεωρήσουν τον τρόπο λειτουργίας τους, καθώς οι χώρες της Βαλτικής υπέστησαν τη δραματικότερη οικονομική μεταβολή στην Ευρώπη, η οποία προκλήθηκε από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ενώ άλλες χώρες αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο και μάλιστα κάνουν δηλώσεις για την ομαλοποίηση των σχέσεων με τη Μόσχα, αξιωματούχοι της περιοχής δηλώνουν ότι δεν υπάρχει γυρισμός.
Σε συνδυασμό με την τεράστια αύξηση των αμυντικών δαπανών για την αντιμετώπιση της αντιληπτής απειλής από τα ανατολικά, η απομάκρυνση από το εμπόριο με τη Ρωσία και την ενεργειακή εξάρτηση έχει σφραγίσει την οικονομική τους ενοποίηση με την υπόλοιπη ΕΕ.
Οι χώρες της Βαλτικής και η Φινλανδία καλύπτουν από κοινού το μεγαλύτερο μέρος των χερσαίων συνόρων της ΕΕ με τη Ρωσία. Προχώρησαν γρήγορα στην αποκοπή των δεσμών, επιβάλλοντας ενίοτε μονομερείς κυρώσεις.
Οι ηγέτες των χωρών της Βαλτικής έχουν επίσης διαδραματίσει εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση και την προώθηση των πολιτικών κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας. Από την πλήρη εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η πρώην πρωθυπουργός της Εσθονίας Κάγια Κάλας έχει αναλάβει τη θέση της επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ.
Εν τω μεταξύ, το ζητούμενο είναι η διατήρηση ενός ενωμένου μετώπου. Πρόσφατα, οι τρεις υπουργοί Εξωτερικών των Βαλτικών χωρών εξέδωσαν κοινή δήλωση στην οποία ανέφεραν ότι δε θα επιτρέψουν στον πρωθυπουργό της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίκο, σύμμαχο της Ρωσίας, να χρησιμοποιήσει τον εναέριο χώρο τους για να παραστεί σε εορταστική εκδήλωση στη Μόσχα στις 9 Μαΐου.
Από την εκλογική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία αυτό το μήνα, έχει σημειωθεί μια στροφή στην Ευρώπη, που δίνει ώθηση στην παροχή βοήθειας στην Ουκρανία και στα επόμενα πακέτα κυρώσεων κατά της Ρωσίας, σύμφωνα με τον Εσθονό ΥΠΕΞ Μάργκους Τσάκνα. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι η αλλαγή ηγεσίας στην Ουγγαρία σηματοδοτεί μια νέα εποχή για την ΕΕ.
Ταυτόχρονα, η Ρωσία συνεχίζει να βομβαρδίζει ουκρανικές πόλεις και οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ φαίνεται να έχουν σταματήσει. «Η Ευρώπη κατανοεί πλέον την ανάγκη να ασκήσει πίεση στη Ρωσία», δήλωσε ο Τσάκνα. «Δεν υπάρχει σοβαρή επιθυμία να κοιτάξουμε πίσω».
Δε συμφωνούν όλοι. Ο νέος πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, δήλωσε ότι η ΕΕ πρέπει να αναζωογονήσει τις οικονομικές της σχέσεις με τη Ρωσία. Τον περασμένο μήνα, ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ ντε Βέβερ προκάλεσε έκπληξη ζητώντας επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία. Το χαρακτήρισε «κοινή λογική».
Η αλλαγή για τις χώρες της Βαλτικής δεν έγινε χωρίς οικονομικό κόστος. Σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg, το συνολικό εμπόριο των τριών χωρών με τη Ρωσία μειώθηκε κατά 91% μεταξύ 2021 και 2025.
Οι κυρώσεις της ΕΕ κατά της Λευκορωσίας, για παράδειγμα, ανάγκασαν τη Λιθουανία να εγκαταλείψει τις σιδηροδρομικές μεταφορές λιπάσματος προς τα λιμάνια της Βαλτικής και να αντικαταστήσει τις βιομηχανικές πρώτες ύλες με πιο δαπανηρές εναλλακτικές λύσεις. Οι Λιθουανικοί Σιδηρόδρομοι έχασαν περίπου 100 εκατομμύρια ευρώ σε ετήσια έσοδα.
Στη Λετονία, ο όγκος των μεταφερόμενων φορτίων μειώθηκε κατά το ήμισυ από το 2015, καθώς μειώθηκαν οι μεταφορές ρωσικού άνθρακα, φυσικού αερίου και αργού πετρελαίου. Αυτό συνέβη το έτος που ακολούθησε την προσάρτηση της Κριμαίας από το Κρεμλίνο, προκαλώντας μείωση της δραστηριότητας στα λιμάνια της Βαλτικής, τα οποία αποτελούσαν βασικούς κόμβους για τις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων εμπορευμάτων προς τη Δύση τη δεκαετία του 1990.
«Η πλήρης εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει αλλάξει ανεπανόρθωτα τις ευκαιρίες ανάπτυξης για τον τομέα των μεταφορών στη Βαλτική», δήλωσε αυτό το μήνα η πρωθυπουργός της Λετονίας, Εβίκα Σιλίνα. Τα λιμάνια της Λετονίας πρέπει να προσαρμοστούν στη «νέα οικονομική και ασφαλιστική πραγματικότητα», προσέθεσε.
Οι εξαγωγείς της Βαλτικής έχουν στραφεί σε εναλλακτικές αγορές στην Ευρώπη και πιο μακριά, ενώ οι κυβερνήσεις έχουν επενδύσει σε νέες πηγές ενέργειας.
Οι επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας στη Λιθουανία, για παράδειγμα, αυξήθηκαν κατά 25%, με στόχο την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, την αποθηκευτική ικανότητα και την επέκταση του δικτύου. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές τετραπλασιάστηκε σε τέσσερα χρόνια, ενώ η συνολική ενεργειακή παραγωγή υπερδιπλασιάστηκε, φέρνοντας τη Λιθουανία πιο κοντά στην αυτάρκεια.
«Αυτές οι αναταράξεις αποτέλεσαν ισχυρό κίνητρο για την επιτάχυνση των επενδύσεων στον ενεργειακό τομέα και την ενίσχυση της ενεργειακής ανεξαρτησίας», δήλωσε η Κοτρίνα Ταμοσεβιτσένε, διευθύντρια του τμήματος οικονομικών της κεντρικής τράπεζας της Λιθουανίας.
Την περασμένη εβδομάδα, ο επικεφαλής της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Εσθονικού Κοινοβουλίου, Μάρκο Μίκελσον, επέκρινε τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ για την αγορά φυσικού αερίου από τη Ρωσία που πραγματοποίησε η χώρα του τον Μάρτιο. Κάθε ευρώ που καταβάλλεται στους Ρώσους συμβάλλει στην καταστροφή της Ουκρανίας και θέτει τα θεμέλια για έναν πόλεμο εναντίον της Ευρώπης, δήλωσε στον κρατικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Εσθονίας.
Παρά τη μείωση του εμπορίου με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, κάποια δραστηριότητα συνεχίζεται. Οι εταιρείες μεταφορών στην περιοχή καταγράφουν ακόμα έντονη δραστηριότητα μεταφέροντας εμπορεύματα πέρα από τα σύνορα.
Ως απάντηση, η Λετονία εξετάζει νομοθεσία για να εκθέσει δημόσια τις τοπικές εταιρείες που εξακολουθούν να πωλούν προϊόντα στη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Ο νόμος δεν αποσκοπεί στον περιορισμό του εμπορίου, «αλλά επιτρέπει σε άλλους συμμετέχοντες στην εγχώρια αγορά της Λετονίας να αξιολογήσουν την ανάγκη συνεργασίας με εταιρείες που διευκολύνουν έμμεσα τις δυνατότητες της Ρωσίας και της Λευκορωσίας».
Η οικονομική εμπειρία από το 2022 και μετά ποικίλει σε ολόκληρη τη Βαλτική περιοχή. Η Λιθουανία έχει ξεπεράσει τους γείτονές της με ανάπτυξη 6,9% τα τελευταία τέσσερα χρόνια, κυρίως χάρη στον ενεργειακό κλάδο, ενώ η Εσθονία βίωσε τρία συνεχόμενα χρόνια ύφεσης μετά την εισβολή.
Για την εσθονική εταιρεία ξυλείας Puidukoda, η γεωπολιτική αβεβαιότητα δεν είναι ευνοϊκή για τις επιχειρήσεις. Η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική από ό,τι πριν από τέσσερα χρόνια, καθώς η εταιρεία προέβη σε γρήγορες προσαρμογές για να σταματήσει να προμηθεύεται εφόδια από τη Ρωσία, όπως δήλωσε η Διευθύνουσα Σύμβουλος Έβελι Όπμαν. «Υπήρξαν πολλές άυπνες νύχτες», τόνισε η Όπμαν, η οποία θυμήθηκε ότι έπρεπε να απολύσει προσωπικό. «Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να μιλάμε περισσότερο αγγλικά παρά ρωσικά με τους προμηθευτές αυτές τις μέρες».
Διαβάστε ακόμη
Ενεργειακή κρίση από τη Μέση Ανατολή: Πώς αποθαρρύνει τους επενδυτές και φέρνει αναμονή στις αγορές
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.