Η κυβέρνηση της Ισλανδίας δεσμεύτηκε να σεβαστεί το αποτέλεσμα του οριακού και έντονα διχαστικού δημοψηφίσματος του Σαββάτου, στο οποίο οι ψηφοφόροι, ανήσυχοι κυρίως για τη διατήρηση του ελέγχου επί της αλιείας, απέρριψαν με μικρή διαφορά την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Για την ΕΕ, η επικράτηση του «όχι» με 52,8% των ψήφων αποτελεί ένα συμβολικό πλήγμα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι Βρυξέλλες επιχειρούν να περιορίσουν τη γραφειοκρατία γύρω από τη διαδικασία διεύρυνσης και να αναζωογονήσουν το ενδιαφέρον έπειτα από μια παύση 13 ετών.
Το αποτέλεσμα ήρθε έπειτα από μια εκστρατεία του στρατοπέδου του «ναι», η οποία επικεντρώθηκε στα δυνητικά οφέλη για το εμπόριο και στις προοπτικές περιορισμού των πιέσεων στο κόστος ζωής.
Ωστόσο, οι υποστηρικτές της επανέναρξης των συνομιλιών δεν κατάφεραν να πείσουν τους ψηφοφόρους ότι η Ισλανδία θα είχε ουσιαστικό όφελος από την πλήρη ένταξή της στην ΕΕ, από τη στιγμή που η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) της παρέχει ήδη πρόσβαση στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.
Η αλιεία στο επίκεντρο του «όχι»
Οι αντίπαλοι της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στον κίνδυνο περιορισμού της εθνικής κυριαρχίας της χώρας των περίπου 400.000 κατοίκων, καθώς και στην πιθανότητα αποδυνάμωσης του ελέγχου της πάνω στους κρίσιμους τομείς της αλιείας και της γεωργίας.
Για το νησιωτικό κράτος του Βόρειου Ατλαντικού, ο έλεγχος των θαλάσσιων πόρων αποτελεί καθοριστικό ζήτημα.
Η αλιευτική βιομηχανία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες της ισλανδικής οικονομίας, μαζί με τον τουρισμό, την παραγωγή αλουμινίου και την καινοτομία, και αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο των εξαγωγών αγαθών της χώρας.
Με βάση τον όγκο των αλιευμάτων, η Ισλανδία θα γινόταν, και μάλιστα με μεγάλη διαφορά, η μεγαλύτερη αλιευτική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον εντασσόταν στο μπλοκ.
«Αυτό έκανε πολλούς ανθρώπους να αντιληφθούν πόσο σημαντική είναι η αλιεία για εμάς», δήλωσε η πρωθυπουργός Κρίστρουν Φρόσταντοτιρ.
Όπως επισήμανε, «η ΕΕ αυτή καθαυτή δεν ήταν ο στόχος. Ο στόχος ήταν μεγαλύτερη οικονομική σταθερότητα και καλύτερο βιοτικό επίπεδο για την Ισλανδία».
Τέλος στην επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων
Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος σημαίνει ότι η Ισλανδία δεν θα επαναλάβει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η σκανδιναβική χώρα είχε διαπραγματευτεί στο παρελθόν με τις Βρυξέλλες, από το 2009 έως το 2013, στον απόηχο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης.
Η ισλανδική οικονομία είχε καταρρεύσει το 2008 μετά την πτώση των υπερχρεωμένων τραπεζών της, εξέλιξη που είχε στρέψει τότε τη χώρα προς την προοπτική στενότερης σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η αλλαγή κυβέρνησης που ακολούθησε έβαλε το ζήτημα στο περιθώριο. Το θέμα επανήλθε στην πολιτική ατζέντα από τον κυβερνητικό συνασπισμό της Φρόσταντοτιρ, όταν αυτός ανέλαβε την εξουσία τον Δεκέμβριο του 2024.
Η απόφαση των ψηφοφόρων κλείνει, τουλάχιστον για την ώρα, αυτό το κεφάλαιο και διατηρεί το σημερινό μοντέλο σχέσεων της χώρας με την ΕΕ μέσω του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Η σημασία του αποτελέσματος για Νορβηγία και ΕΕ
Η ισλανδική ετυμηγορία σημαίνει επίσης ότι δεν δημιουργείται πρόσθετη πίεση προς τη Νορβηγία ώστε να εξετάσει μια στενότερη μορφή ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Η Νορβηγία αποτελεί ακόμη πιο κρίσιμο εταίρο για την ΕΕ, κυρίως λόγω των σημαντικών αποθεμάτων και εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Με την Ισλανδία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδίωκε να στείλει ένα θετικό μήνυμα και να δημιουργήσει νέα δυναμική για την ευρύτερη διαδικασία διεύρυνσης, η οποία περιλαμβάνει χώρες όπως το Μαυροβούνιο, η Ουκρανία και η Μολδαβία.
Παράλληλα, η Επιτροπή εργάζεται πάνω σε μια βαθιά μεταρρύθμιση της διαδικασίας διεύρυνσης, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί τον επόμενο μήνα.
Οι αλλαγές που εξετάζονται καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την αξιοποίηση της ειδικής πλειοψηφίας αντί της ομοφωνίας, ώστε να αποφεύγονται τα αδιέξοδα, έως προτάσεις για σταδιακή ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών και τη δημιουργία πρόσθετων δικλίδων ασφαλείας μετά την ένταξη.
Για τις Βρυξέλλες, επομένως, το αποτέλεσμα στην Ισλανδία έρχεται σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία η ΕΕ επιδιώκει να δώσει νέα ώθηση στη διεύρυνση. Για τους Ισλανδούς ψηφοφόρους, όμως, η διατήρηση του ελέγχου στους φυσικούς πόρους και κυρίως στην αλιεία αποδείχθηκε ισχυρότερο επιχείρημα από τα πιθανά οικονομικά οφέλη μιας πλήρους ένταξης.
Διαβάστε ακόμη
Shein: IPO $1,7 δισ. στο Χονγκ Κονγκ – Γιατί προβληματίζει η αποτίμηση των $26 δισ.
Αγορά εργασίας: Τα τατουάζ έγιναν mainstream, αλλά οι προκαταλήψεις στις προσλήψεις παραμένουν
Τιμολόγια ρεύματος: Κρίσιμος Σεπτέμβριος μετά το άλμα στις τιμές – Οι επιλογές που έχουν οι πάροχοι
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ