Νέα ισχυρή άνοδο καταγράφουν οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, ξεπερνώντας τα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια, σε μια περίοδο κατά την οποία η Γηραιά Ήπειρος προετοιμάζεται για την αυξημένη ενεργειακή ζήτηση του χειμώνα.
Σύμφωνα με το Bloomberg, τα ολλανδικά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, που αποτελούν σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, ενισχύθηκαν έως και 2,4%, φτάνοντας τα 90,16 ευρώ ανά μεγαβατώρα, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 2022.
Οι τιμές έχουν πλέον σχεδόν τριπλασιαστεί σε σχέση με τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν, αναδεικνύοντας τη σημαντική επίδραση των γεωπολιτικών εξελίξεων στον ενεργειακό εφοδιασμό.
Ανοδικές πιέσεις καταγράφονται και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με το γερμανικό συμβόλαιο παράδοσης για το επόμενο έτος να αγγίζει το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2023.
Παρότι οι τιμές παραμένουν αισθητά χαμηλότερες από τα ιστορικά υψηλά της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης, η νέα ανατίμηση αυξάνει τις πιέσεις σε νοικοκυριά και βιομηχανία, απειλώντας να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση του ενεργειακού κόστους.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται, μέχρι στιγμής, απρόθυμες να επαναφέρουν τα δαπανηρά μέτρα στήριξης που είχαν εφαρμόσει κατά την προηγούμενη κρίση, όπως τα πλαφόν στις τιμές και οι φορολογικές ελαφρύνσεις.
Τα ήδη επιβαρυμένα δημόσια οικονομικά και το υψηλό κόστος δανεισμού περιορίζουν τα περιθώρια για έναν νέο γύρο εκτεταμένων κρατικών παρεμβάσεων.
Το αποτέλεσμα είναι ότι μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών φυσικού αερίου θα μπορούσε να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής επιβάρυνσης απευθείας στους καταναλωτές και στις επιχειρήσεις.
Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί η εικόνα των ευρωπαϊκών αποθεμάτων φυσικού αερίου. Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης στην Ευρώπη είναι γεμάτες κατά περίπου 75%, ποσοστό που αποτελεί το χαμηλότερο για τη συγκεκριμένη εποχή του έτους από τότε που υπάρχουν διαθέσιμα συγκρίσιμα στοιχεία, το 2009.
Ακόμη πιο επιβαρυμένη είναι η κατάσταση στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, όπου οι αποθήκες βρίσκονται μόλις λίγο πάνω από το 61% της συνολικής χωρητικότητάς τους.
Τα περιορισμένα αποθέματα εντείνουν τους κινδύνους ενόψει του χειμώνα, καθώς μια παρατεταμένη περίοδος χαμηλών θερμοκρασιών θα μπορούσε να αυξήσει απότομα την κατανάλωση.
Ο σχετικά ήπιος καιρός που επικρατεί αυτόν τον μήνα έχει προσφέρει στις ευρωπαϊκές ενεργειακές εταιρείες ένα προσωρινό περιθώριο ανακούφισης, επιτρέποντάς τους να αυξήσουν τις ποσότητες φυσικού αερίου που διοχετεύουν στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης με ταχύτερο ρυθμό από τον συνηθισμένο για τον Οκτώβριο.
Ωστόσο, οι αγορές παραμένουν σε αυξημένη επιφυλακή, καθώς η επάρκεια των αποθεμάτων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες και την εξέλιξη των διεθνών προμηθειών.
Ένας από τους βασικότερους παράγοντες που ενισχύουν την ανοδική πίεση στις τιμές είναι ο αυξανόμενος ανταγωνισμός για τα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η Ευρώπη ενδέχεται να χρειαστεί να προσφέρει υψηλότερες τιμές προκειμένου να προσελκύσει επαρκείς ποσότητες κατά τη διάρκεια του χειμώνα, καθώς η αυξανόμενη ζήτηση από ασιατικές χώρες δημιουργεί προϋποθέσεις για εντονότερο ανταγωνισμό μεταξύ εισαγωγέων.
Ήδη οι τιμές του LNG στην Ασία έχουν ανέλθει στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα των Ευρωπαίων αγοραστών να εξασφαλίσουν επιπλέον φορτία σε ανταγωνιστικό κόστος.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από τις συνεχιζόμενες διαταραχές στις εξαγωγές φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο, περιοχή που αντιπροσώπευε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς LNG το προηγούμενο έτος.
Οι εξαγωγές εξακολουθούν να επηρεάζονται από τον πόλεμο, χωρίς μέχρι στιγμής να διαφαίνεται προοπτική άμεσης αποκατάστασης των ροών.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκονται και οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενεργειακών φορτίων παγκοσμίως.
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, το Ιράν δήλωσε ότι δεν έχει άλλη επιλογή από το να επιβάλει τον έλεγχό του στο στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο να εγγυηθεί την ασφαλή διέλευση πλοίων από χώρες που θεωρεί φιλικές.
Την ίδια στιγμή, οι επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων και πλοίων μεταφοράς φυσικού αερίου έχουν ενταθεί, ενισχύοντας τις αμφιβολίες για το πόσο γρήγορα θα μπορούσαν να αποκατασταθούν οι διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές ενεργειακών φορτίων.
Για το ενδεχόμενο περαιτέρω ανόδου των τιμών προειδοποιούν οι αναλυτές της Rabobank, οι οποίοι εκτιμούν ότι μια νέα επιδείνωση της γεωπολιτικής κατάστασης θα μπορούσε να προκαλέσει πρόσθετες ανατιμήσεις βραχυπρόθεσμα.
Όπως επισημαίνουν, οι κίνδυνοι νέων απότομων αυξήσεων στις τιμές της ενέργειας παραμένουν ιδιαίτερα υψηλοί.