Οι προγραμματισμένες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για μια μόνιμη συμφωνία ειρήνης και τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης αναβλήθηκαν, δημιουργώντας νέα αβεβαιότητα γύρω από τη διαδικασία που ξεκίνησε μετά την προσωρινή συμφωνία που υπεγράφη νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.
Παραμένει ασαφές τι ακριβώς οδήγησε στην αναβολή των συνομιλιών, οι οποίες επρόκειτο να πραγματοποιηθούν την Παρασκευή στην Ελβετία. Ωστόσο, η νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο θεωρείται ένας από τους βασικούς παράγοντες που επιβάρυναν το κλίμα. Η Τεχεράνη έχει ξεκαθαρίσει ότι η εκεχειρία στον Λίβανο αποτελεί βασικό στοιχείο της ενδιάμεσης συμφωνίας με την Ουάσιγκτον.
Το ισραηλινό στρατιωτικό επιτελείο ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε επιθέσεις κατά δυνάμεων και μαχητών της Χεζμπολάχ στη νότια πλευρά του Λιβάνου κατά τη διάρκεια της νύχτας. Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Λιβάνου, οι επιχειρήσεις αυτές προκάλεσαν τον θάνατο 16 ανθρώπων.
Τριγμοί στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Τελ Αβίβ
Η κατάσταση αναδεικνύει και τις αυξανόμενες διαφωνίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ισραήλ για το μέτωπο του Λιβάνου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε έντονες τηλεφωνικές συνομιλίες με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, κατηγορώντας τον ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο παραλίγο να τινάξουν στον αέρα το μνημόνιο κατανόησης με το Ιράν.
Από την πλευρά του, το Ισραήλ επιμένει ότι θα διατηρήσει στρατιωτικές δυνάμεις στα σύνορά του μέχρι να βεβαιωθεί ότι η Χεζμπολάχ δεν αποτελεί πλέον απειλή για τις βόρειες κοινότητες της χώρας.
Αναβολή χωρίς εξηγήσεις από την Ελβετία
Το υπουργείο Εξωτερικών της Ελβετίας ανακοίνωσε την Παρασκευή το πρωί ότι οι συνομιλίες αναβάλλονται, χωρίς να δώσει περαιτέρω εξηγήσεις.
Σε ανακοίνωσή του τόνισε ότι η χώρα είναι έτοιμη να φιλοξενήσει και να διευκολύνει τις διαπραγματεύσεις, ενώ οι προπαρασκευαστικές εργασίες στο θέρετρο Μπούργκενστοκ συνεχίζονται κανονικά.
Λίγες ώρες νωρίτερα, η αμερικανική κυβέρνηση είχε γνωστοποιήσει ότι ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας, δεν θα αναχωρούσε τελικά για την Ευρώπη.
Αντίστοιχα, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος επρόκειτο να ηγηθεί της ιρανικής αποστολής, δεν φαίνεται να έχει ταξιδέψει προς την Ελβετία.
Η επόμενη φάση της συμφωνίας
Οι δύο πλευρές επρόκειτο να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για μια τελική συμφωνία που θα ακολουθούσε το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν την Τετάρτη ο Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν.
Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου απέδωσε την αναβολή σε οργανωτικές και υλικοτεχνικές δυσκολίες, διαβεβαιώνοντας ότι η αμερικανική αποστολή είναι έτοιμη να αναχωρήσει μόλις καταστεί εφικτό.
Η συμφωνία προβλέπει την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη.
Παράλληλα, οι δύο χώρες συμφώνησαν να παρατείνουν την εκεχειρία όσο διαρκούν οι διαπραγματεύσεις, οι οποίες έχουν ορίζοντα 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης.
Γκαλιμπάφ: Να γίνουν σεβαστές οι «κόκκινες γραμμές» του Ιράν
Ο επικεφαλής της ομάδας των διαπραγματευτών της Τεχεράνης, ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, επέμεινε σήμερα στην ανάγκη να γίνουν σεβαστές οι «κόκκινες γραμμές» του Ιράν κατά τις μελλοντικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ.
«Όπως τους έχουμε δείξει καθ’όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων που προηγήθηκαν, εμμένουμε σθεναρά στον σεβασμό των όρων και των κόκκινων γραμμών που έχουν οριστεί, και στην υπεράσπιση των συμφερόντων του ιρανικού έθνους», σημείωσε ο Γκαλιμπάφ, ο οποίος είναι επίσης πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, σύμφωνα με τις δηλώσεις του που επικαλέστηκε το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Irna.
«Αν ο εχθρός φανεί υπερβολικός» στα αιτήματά του, «έχουμε αποδείξει ότι είμαστε έτοιμοι να ανταποδώσουμε και ότι δεν θα διστάσουμε να δώσουμε μια δριμεία απάντηση», πρόσθεσε.
Το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο
Οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στους περιορισμούς που θα επιβληθούν στον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν, ενδεχομένως για μία δεκαετία ή και περισσότερο, καθώς και στην καταστροφή των υφιστάμενων αποθεμάτων.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τις αεροπορικές επιθέσεις κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, υποστηρίζοντας ότι στόχος ήταν να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη. Το Ιράν απορρίπτει τις κατηγορίες, αν και έχει προχωρήσει σε εμπλουτισμό ουρανίου σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από εκείνα που απαιτούνται για ειρηνική παραγωγή ενέργειας.
Ο πόλεμος προκάλεσε ισχυρές αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, οδηγώντας τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου σε απότομη άνοδο και ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς.
Χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη Μέση Ανατολή, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο, ενώ χώρες σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, βρέθηκαν στο στόχαστρο χιλιάδων ιρανικών πυραύλων και drones.
Παρότι οι αντίπαλες πλευρές συμφώνησαν σε εκεχειρία στις 8 Απριλίου, η κατάσταση παρέμεινε εύθραυστη, με επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις μεταξύ αμερικανικών και ιρανικών δυνάμεων.
Δύσκολη η επίτευξη οριστικής συμφωνίας
Πολλοί ειδικοί στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας εκτιμούν ότι οι 60 ημέρες δεν επαρκούν για να ολοκληρωθεί μια τόσο σύνθετη συμφωνία.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η πυρηνική συμφωνία του 2015 ανάμεσα στο Ιράν και τις μεγάλες δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, χρειάστηκε σχεδόν δύο χρόνια διαπραγματεύσεων για να ολοκληρωθεί.
Την ίδια ώρα, ο Τζέι Ντι Βανς και ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρούν να απαντήσουν στις επικρίσεις από πολιτικούς συμμάχους τους αλλά και από το Ισραήλ, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η συμφωνία ευνοεί υπερβολικά το Ιράν.
Σε συνέντευξή του, ο Βανς υποστήριξε ότι η αμερικανική κυβέρνηση ενεργεί με γνώμονα τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών, ακόμη κι αν αυτά δεν ταυτίζονται πλήρως με τις επιδιώξεις του ισραηλινού πολιτικού συστήματος.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος υποβάθμισε επίσης τις ανησυχίες ότι το Ιράν θα μπορούσε μελλοντικά να επιβάλει τέλη διέλευσης στα πλοία που χρησιμοποιούν τα Στενά του Ορμούζ.
Όπως είπε, οι διεθνείς θαλάσσιες οδοί πρέπει να παραμένουν ελεύθερες, ενώ πρόσθεσε ότι οι χώρες της περιοχής θα πρέπει να διαμορφώσουν από κοινού ένα νέο πλαίσιο ασφάλειας για το πέρασμα.
«Αν τα Στενά δεν παραμείνουν ανοιχτά, δεν θα υπάρξει τελική συμφωνία», προειδοποίησε.
Το πετρέλαιο κινήθηκε ελαφρώς ανοδικά την Παρασκευή, με το Brent να διαπραγματεύεται στα 80,46 δολάρια το βαρέλι. Παρ’ όλα αυτά, οι τιμές έχουν υποχωρήσει περίπου 8% μέσα στην εβδομάδα, καθώς οι αγορές προεξοφλούν την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη σταδιακή αποκλιμάκωση της μεγαλύτερης ενεργειακής κρίσης των τελευταίων δεκαετιών.
Παρά τη διόρθωση, το αργό παραμένει περίπου 30% υψηλότερα από την αρχή του έτους, καθώς θα χρειαστούν μήνες μέχρι να αποκατασταθούν πλήρως οι ροές πετρελαίου και LNG από τον Περσικό Κόλπο. Επιπλέον, οι στρατηγικές αποθήκες πολλών χωρών έχουν μειωθεί σημαντικά και θα χρειαστεί να αναπληρωθούν, ενισχύοντας τη μελλοντική ζήτηση.
Ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι οι πιέσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας επηρέασαν καθοριστικά την απόφασή του να υπογράψει τη συμφωνία με το Ιράν.
«Δεν θα είχαμε πετρέλαιο για μήνες. Όσο πέφτουν βόμβες, τα Στενά παραμένουν κλειστά. Μια τέτοια κατάσταση θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ήδη πλοία που είχαν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο άρχισαν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ το Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει σταδιακά την παραγωγή του. Δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν σχεδόν 10 εκατ. βαρέλια πετρελαίου βρίσκονται πλέον εκτός ή καθ’ οδόν μέσω του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένων των πρώτων σαουδαραβικών τάνκερ που διέσχισαν το πέρασμα μετά την έναρξη του πολέμου.
Διαβάστε ακόμη
Αγορά εργασίας: Τι ζητούν οι εργαζόμενοι από το γραφείο της επόμενης ημέρας
Morgan Stanley: Ψήφος εμπιστοσύνης στις ελληνικές τράπεζες – Βλέπει περιθώριο ανόδου έως 25%
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα