Στη βρετανική πρωτεύουσα, μια αρχιτεκτονική τάση που ξεκίνησε πριν από περίπου δύο δεκαετίες συνδέεται πλέον με αφόρητα επίπεδα θερμότητας στο εσωτερικό των κατοικιών.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι πολυκατοικίες σχεδιασμένες σε σχήμα «κουτιού», γυάλινες προσόψεις και τεράστια παράθυρα, τα οποία συχνά υπάρχουν μόνο στη μία πλευρά του διαμερίσματος, επομένως δεν υπάρχει τρόπος να δημιουργηθεί ρεύμα αέρα. Καθώς οι θερμοκρασίες στο Λονδίνο αναμένεται αυτή την εβδομάδα να αγγίξουν τους 35 βαθμούς Κελσίου, πολλοί κάτοικοι δηλώνουν ότι δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να αντεπεξέλθουν.
Ο 26χρονος μοντέρ βίντεο Άλεξ Λονγκ ζει σε ένα διαμέρισμα τριών υπνοδωματίων σε ένα σύγχρονο οικιστικό συγκρότημα στο Μπέρμοντσεϊ, στο νότιο Λονδίνο. Το σαλόνι του διαθέτει τεράστια παράθυρα με νότιο προσανατολισμό, τα οποία καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το μήκος και το ύψος του τοίχου. «Από την ανατολή μέχρι τη δύση του ήλιου, το διαμέρισμά μας δέχεται ασταμάτητα την ηλιακή ακτινοβολία», αναφέρει χαρακτηριστικά σύμφωνα με το Bloomberg.
Όπως εξηγεί, ο ίδιος και οι συγκάτοικοί του αποφεύγουν να χρησιμοποιούν το σαλόνι κατά τους θερινούς μήνες. «Έχει τόσο πολλή ζέστη που δεν μπορείς να της ξεφύγεις. Είναι πραγματικά αφόρητη», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η αρχιτεκτονική που παγιδεύει τη θερμότητα
Το συγκεκριμένο αρχιτεκτονικό ύφος, που συχνά αναφέρεται ως «New London Vernacular», έχει αναδειχθεί σε ένα από τα πιο προβληματικά μοντέλα σχεδιασμού σε μια εποχή συνεχώς αυξανόμενων θερμοκρασιών. Ο Τομ Ντόλαρντ, αρχιτέκτονας στο γραφείο Pollard Thomas Edwards και διευθυντής της Good Homes Alliance, επισημαίνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις «ακόμη και μια πολύ ισχυρή μονάδα κλιματισμού δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα».
Αλλά ακόμη κι αν ο κλιματισμός μπορούσε να αποτελέσει λύση, το γραφείο του δημάρχου του Λονδίνου, Σαντίκ Καν, έχει ξεκαθαρίσει ότι οι κάτοικοι θα πρέπει πρώτα να αναζητούν άλλες επιλογές. Η δημοτική αρχή ανησυχεί ότι η μαζική χρήση κλιματιστικών θα αυξήσει την κατανάλωση ενέργειας, θα επιβαρύνει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και θα ενισχύσει το φαινόμενο των αστικών θερμικών νησίδων, καθώς ο θερμός αέρας που αποβάλλεται από τα κτίρια καταλήγει στους δρόμους της πόλης.
Όταν τα κτίρια του λεγόμενου New London Vernacular άρχισαν να κατασκευάζονται μαζικά στο Λονδίνο, στόχος ήταν να ξεπεραστούν οι αδυναμίες παλαιότερων αρχιτεκτονικών προτύπων. Η νέα αισθητική έδινε έμφαση στο φυσικό φως, ενώ ταυτόχρονα επιδίωκε να δημιουργήσει κατοικίες που θα διατηρούσαν αναφορές στην ιστορική αρχιτεκτονική της πόλης.
Η τάση ενισχύθηκε από την προσπάθεια της δημοτικής αρχής να αυξήσει την προσφορά κατοικιών την περίοδο που δήμαρχος ήταν ο Μπόρις Τζόνσον. Η Greater London Authority επιχείρησε να δημιουργήσει περισσότερες και πυκνότερες κατοικίες σε περιορισμένους αστικούς χώρους, ενώ οι κανονισμοί που στόχευαν στην εξοικονόμηση ενέργειας και στη διασφάλιση φυσικού φωτισμού οδήγησαν τους αρχιτέκτονες στη χρήση μεγαλύτερων παραθύρων.
«Αυτό συχνά οδηγεί σε υπερθέρμανση όταν δεν υπάρχουν επαρκή εξωτερικά συστήματα σκίασης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού», εξηγεί η Τζούντιθ Λόζινγκ, διευθύντρια του αρχιτεκτονικού γραφείου East Architecture στο Λονδίνο.
Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής
Πολιτικοί και ακαδημαϊκοί αναγνωρίζουν πλέον ότι απαιτούνται αλλαγές ώστε η ζωή στο Λονδίνο να παραμείνει βιώσιμη σε συνθήκες κλιματικής αλλαγής. Το γραφείο του δημάρχου αναμένεται να παρουσιάσει σχετική έκθεση με προτάσεις για την αντιμετώπιση της αστικής θερμότητας. Εκπρόσωπος του Σαντίκ Καν δήλωσε ότι, καθώς τα ακραία φαινόμενα ζέστης γίνονται ολοένα και συχνότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής, ο δήμαρχος συνεργάζεται στενά με τοπικές αρχές και υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ώστε η πόλη να είναι κατάλληλα προετοιμασμένη.
Ο ιστορικός Τζον Γουίντερ από το πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ, ο οποίος ερευνά το ζήτημα, δημοσίευσε πρόσφατα μελέτη βασισμένη σε συνεντεύξεις κατοίκων που ζουν σε υπερθερμαινόμενα σπίτια. Όπως αναφέρει, τα συμπεράσματα ήταν ανησυχητικά. «Πολλοί συμμετέχοντες περιέγραψαν την κατάσταση ως δυνητικά απειλητική για τη ζωή», σημειώνει.
Σε μία περίπτωση, τα τριπλά ενεργειακά τζάμια μιας οικογένειας έσπασαν λόγω της υψηλής θερμοκρασίας. Οι ένοικοι δηλώνουν ότι πλέον δεν μπορούν να χρησιμοποιούν το καθιστικό τους ούτε να καλούν φίλους στο σπίτι, επειδή το κτίριο γίνεται υπερβολικά ζεστό. Για ανθρώπους με κινητικά προβλήματα ή προβλήματα υγείας, οι συνθήκες αυτές μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα επικίνδυνες.
Ο Ντόλαρντ επισημαίνει ότι όταν ένα κτίριο έχει νοτιοδυτικό προσανατολισμό, εσωτερικό διάδρομο στο πίσω μέρος και κοινόχρηστο σύστημα θέρμανσης, «δεν υπάρχει ουσιαστικά τίποτα που να μπορεί να αποτρέψει την υπερθέρμανση».
Ο κλιματισμός παραμένει εξαίρεση
Η πρόσβαση σε μέσα ψύξης παραμένει περιορισμένη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Παρότι η χρήση κλιματιστικών έχει διπλασιαστεί τα τελευταία τρία χρόνια, μόλις το 7% των κατοικιών διαθέτει μόνιμο σύστημα κλιματισμού. Ένα επιπλέον 8% χρησιμοποιεί φορητές μονάδες, οι οποίες είναι φθηνότερες στην αγορά αλλά λιγότερο αποδοτικές και ακριβότερες στη λειτουργία.
Οι κανονισμοί που θεσπίστηκαν το 2021 υποτίθεται ότι θα αντιμετώπιζαν το πρόβλημα στις νέες κατοικίες. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Ντόλαρντ, εξακολουθούν να εντοπίζονται σημαντικές αδυναμίες. Όπως εξηγεί, πολλοί κατασκευαστές παραλείπουν απλές αλλά αποτελεσματικές λύσεις, όπως εξωτερικά σκίαστρα και παντζούρια, που μπορούν να προστατεύσουν τους ενοίκους από την υπερβολική ζέστη.
Δυσκολίες στην καθημερινότητα
Ο 31χρονος μηχανικός λογισμικού Φαΐζ Αμπάς δηλώνει ότι δυσκολεύεται, τόσο να κοιμηθεί, όσο και να εργαστεί από το σπίτι του στο νότιο Λονδίνο. «Είναι δύσκολο να συγκεντρωθώ. Δεν μου αρέσει να ιδρώνω στο γραφείο μου», αναφέρει.
Το διαμέρισμά του διαθέτει παράθυρα από το δάπεδο έως την οροφή και μηχανικό σύστημα εξαερισμού, αλλά, όπως υποστηρίζει, αυτό δεν μειώνει ουσιαστικά τη θερμοκρασία. Παρόμοια εμπειρία περιγράφει και ο 47χρονος δημιουργός βιντεοπαιχνιδιών Τζόζεφ Ντάουλινγκ, ο οποίος ζει λίγα χιλιόμετρα μακριά με τη σύζυγο και τη μικρή κόρη τους.
Η οικογένεια αντιμετώπισε σοβαρές δυσκολίες το καλοκαίρι του 2022, όταν η θερμοκρασία στο Λονδίνο ξεπέρασε για πρώτη φορά τους 40 βαθμούς Κελσίου. «Μόλις η θερμοκρασία ξεπερνούσε τους 27 ή 28 βαθμούς, η ζέστη απλώς δεν έφευγε από το σπίτι», αναφέρει. Τόσο ο ίδιος, όσο και ο Αμπάς αποφάσισαν τελικά να επενδύσουν σε συστήματα κλιματισμού.
Το παράδειγμα του Ολυμπιακού Πάρκου
Μία από τις περιοχές όπου το New London Vernacular εξαπλώθηκε περισσότερο είναι το Ολυμπιακό Πάρκο, το οποίο δημιουργήθηκε για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2012. Έρευνα της London Legacy Development Corporation έδειξε ότι μόλις το 39% των κατοίκων του Chobham Manor, ενός συγκροτήματος με 880 κατοικίες που ολοκληρώθηκε το 2022, θεωρεί τα σπίτια του άνετα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι εσωτερικές θερμοκρασίες ξεπερνούν συστηματικά τους 26 βαθμούς Κελσίου, ενώ τα περισσότερα υπνοδωμάτια κρίνονται υπερβολικά ζεστά. Ένας κάτοικος δήλωσε μάλιστα ότι αναγκαζόταν να κοιμάται στο μπαλκόνι κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού για να μπορέσει να δροσιστεί. Η Έστερ Έβερετ, διευθύντρια σχεδιασμού χώρου της LLDC, τονίζει ότι τα μελλοντικά κτίρια πρέπει να λάβουν υπόψη αυτά τα δεδομένα ώστε να μην επαναληφθούν τα ίδια κατασκευαστικά λάθη.
Η LLDC πραγματοποιεί ήδη έρευνα, με χρηματοδότηση από τον δήμο του Λονδίνου, προκειμένου να εξεταστεί κατά πόσο λύσεις όπως τα εξωτερικά παντζούρια και τα σκίαστρα μπορούν να περιορίσουν το πρόβλημα. «Γνωρίζουμε πλέον πολύ περισσότερα από όσα γνωρίζαμε στο παρελθόν, όμως ως κλάδος βρισκόμαστε ακόμη στη διαδικασία κατανόησης του φαινομένου της υπερθέρμανσης των κατοικιών», καταλήγει η Έβερετ.
Διαβάστε ακόμη
Ιστορικές επιδόσεις για το Πλαίσιο: Μία ανάσα από τα 500 εκατ. ευρώ με άλμα στην κερδοφορία
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.