Ουκρανία: Πώς απέμεινε με μόνο σύμμαχο την Ευρώπη

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να σταματήσουν να επιδιώκουν τη συμπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ απειλεί την Ουκρανία και προσφέρει στη Ρωσία μια οικονομική σανίδα σωτηρίας, προετοιμάζονται για έναν κόσμο όπου ο ίδιος θα ταχθεί ουσιαστικά στο πλευρό της Μόσχας.

Μέσα σε μια εβδομάδα, ο Τραμπ κατέστρεψε χρόνια ενεργειακών κυρώσεων κατά του Κρεμλίνου, πίεσε το Κίεβο να σταματήσει τους βομβαρδισμούς σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου και υπαινίχθηκε ότι ο Ζελένσκι είναι παράνομος πρόεδρος — επαναλαμβάνοντας την προπαγάνδα της Μόσχας. Σε κάποιο σημείο, η Ουκρανία έχασε επίσης την πλήρη πρόσβαση στο σύστημα Starlink, ιδιοκτησία του Έλον Μασκ, με αποτέλεσμα να βρεθεί σε μειονεκτική θέση στο πεδίο της μάχης.

Σε απάντηση, ο Ζελένσκι ξέσπασε. Είπε ότι αισθάνθηκε προδομένος. Κατηγόρησε δημόσια τον Τραμπ. Ήταν μια απογοητευτική στιγμή για τους Ευρωπαίους.

Για πολλούς, αυτό έφερε στο φως μια οδυνηρή πραγματικότητα που απέφευγαν εδώ και μήνες: το ένστικτο του Τραμπ είναι να επιτίθεται στο Κίεβο και να ενισχύει τη Ρωσία. Και αυτό είναι απίθανο να αλλάξει, όπως δήλωσαν αρκετοί ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων και εκείνοι της Γαλλίας και της Γερμανίας, κατά τη διάρκεια των ιδιωτικών συνομιλιών τους.

«Βλέπουμε ότι ο Ζελένσκι έχει μόνο έναν σύμμαχο πλέον, και αυτός είναι στην πραγματικότητα οι Ευρωπαίοι», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Λετονίας Άνδρις Κούλμπεργκς στο Bloomberg.

Ο Τραμπ και ο Ζελένσκι έχουν βρεθεί ξανά σε αυτή τη θέση, φυσικά, και πάντα έβρισκαν τρόπο να τα βρουν. Η πρώτη τους συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο πέρυσι κατέληξε σε αντιπαράθεση και οδήγησε τις ΗΠΑ να περιορίσουν προσωρινά την ανταλλαγή πληροφοριών. Αργότερα, οι ΗΠΑ προσπάθησαν να πείσουν το Κίεβο να αποδεχτεί ένα ειρηνευτικό σχέδιο 28 σημείων που ευνοούσε κατά κόρον τη Ρωσία, με αποτέλεσμα ο Ζελένσκι να προειδοποιήσει ότι η χώρα του κινδύνευε να χάσει τον βασικό της εταίρο.

Μέχρι το περασμένο καλοκαίρι, οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν καταφέρει να πείσουν τον Τραμπ να δείξει κάποια συμπάθεια για τον μακροχρόνιο αγώνα της Ουκρανίας ενάντια στη ρωσική εισβολή. Στη σύνοδο κορυφής του γκρουπ των G7, ο Εμανουέλ Μακρόν οργάνωσε μια σύντομη συνάντηση με τον Τραμπ, κατά την οποία ο Ζελένσκι του έδειξε φωτογραφίες ενός καθεδρικού ναού στο Κίεβο που είχε καταστραφεί από ρωσικούς πυραύλους.

«Η δυτική συμμαχία βρίσκεται σε πιο αδύναμη θέση τώρα από ό,τι πριν από λίγες ημέρες», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέττε Φρέντερικσεν στους δημοσιογράφους. «Αν δεν υποστηρίξετε την Ουκρανία, τότε θέτετε την Ευρώπη στο σύνολό της, και κατά τη γνώμη μου επομένως και το ΝΑΤΟ στο σύνολό του, σε μια πολύ, πολύ πιο επικίνδυνη κατάσταση».

Ο χειμώνας πλησιάζει και η Ουκρανία αντιμετωπίζει έλλειψη των αμερικανικής κατασκευής αντιαεροπορικών πυραύλων «Πάτριοτ» που χρειάζονται για την κατάρριψη ρωσικών πυραύλων. Οι στρατιωτικές δαπάνες του Κιέβου δημιουργούν επίσης ένα τεράστιο κενό στον προϋπολογισμό της χώρας, το οποίο η Ευρώπη δυσκολεύεται να καλύψει. Εν τω μεταξύ, η Ρωσία επιτίθεται σε περισσότερους πολιτικούς στόχους, με αποτέλεσμα το Κίεβο να αντιμετωπίζει διαλείπουσες διακοπές στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και νερού.

Τον επόμενο μήνα, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν θα έχει την ευκαιρία να συναντηθεί με τον Τραμπ στη σύνοδο κορυφής της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) στην Κίνα — όπου ούτε ο Ζελένσκι ούτε οι Ευρωπαίοι θα είναι παρόντες.

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, απέχει λίγες εβδομάδες από τις ενδιάμεσες εκλογές, όπου το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του αναμένεται να υποστεί βαριές απώλειες — γεγονός που τον ωθεί να αναζητήσει γρήγορους τρόπους για τη μείωση των τιμών της βενζίνης. Αυτή η εμμονή εξηγεί την πίεση που ασκεί ο Τραμπ για την αγορά ρωσικού ντίζελ παρά τις κυρώσεις, καθώς και τις εκκλήσεις του προς την Ουκρανία να σταματήσει τις επιθέσεις σε διυλιστήρια πετρελαίου, ακόμη και αν οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι ο πόλεμος των ΗΠΑ κατά του Ιράν είναι ο κύριος υπαίτιος για το υψηλό κόστος των καυσίμων.

«Το πιο σημαντικό θέμα που θα συζητήσουμε σήμερα είναι τι χρειάζεται για αυτόν τον χειμώνα. Όλα περιστρέφονται γύρω από αυτόν τον χειμώνα», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Λετονίας στο Bloomberg. «Πρέπει επίσης να κατανοήσουμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται πλέον εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών. Είναι περίοδος εκλογών», τόνισε ο Κούλμπεργκς. «Αυτή είναι μια διαφορετική ατμόσφαιρα».

Προς το παρόν, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι συνιστούν στον Ζελένσκι να περιορίσει την κριτική του προς τον Τραμπ, δεδομένου ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση από τη συνεργασία με τις ΗΠΑ. Η χώρα συνεχίζει να πωλεί όπλα στην Ουκρανία και να μοιράζεται πληροφορίες ζωτικής σημασίας για την άμυνα του Κιέβου.

Αν αυτές οι πληροφορίες εξαφανίζονταν, η Ευρώπη δεν θα είχε μια καλή λύση, ανέφερε ένας αξιωματούχος. Αυτός είναι πιθανώς ο λόγος για τον οποίο οι ηγέτες της ΕΕ φρόντισαν να μην ασκήσουν υπερβολικά δημόσια κριτική στον Τραμπ κατά την άφιξή τους για τη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες. Πίσω από κλειστές πόρτες, ωστόσο, αρκετοί εξέφρασαν ακόμη σοκ για την πρόσφατη συμπεριφορά του προέδρου των ΗΠΑ, ανέφεραν οι πηγές.

Ένας αξιωματούχος του Ελιζέ δήλωσε ότι προτεραιότητα της Γαλλίας είναι η Ευρώπη να συνεχίσει να υποστηρίζει την Ουκρανία. Ένας εκπρόσωπος της γερμανικής καγκελαρίας δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Η Ευρώπη παραμένει σταθερή στη θέση της, διατηρώντας τις κυρώσεις και επιμένοντας ότι η Ουκρανία δεν πρέπει να παραχωρήσει έδαφος στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, ειδικά αφού οι δυνάμεις του Κιέβου ανέκτησαν μέρος του χαμένου εδάφους στην ανατολική περιοχή του Ντονμπάς, την οποία ο Πούτιν επιθυμεί να ελέγξει.

Η επιρροή των ΗΠΑ στην Ουκρανία έχει επίσης μειωθεί τους τελευταίους μήνες. Ενώ οι πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών παραμένουν σημαντικός παράγοντας, τα χρήματα για τη στήριξη του Κιέβου και την αγορά αμερικανικών όπλων προέρχονται κυρίως από την Ευρώπη. Η Ουκρανία λαμβάνει επίσης επιτέλους πυρομαχικά για τα μαχητικά αεροσκάφη F-16, προκειμένου να καταρρίψει τα απειλητικά ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη με κινητήρα.

Εν τω μεταξύ, οι προσπάθειες της Ουάσινγκτον για την επίτευξη ειρήνης, την οποία ο Τραμπ υποσχέθηκε να φέρει σύντομα μετά την ανάληψη των καθηκόντων του πέρυσι, δεν έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο. Οι τελευταίες συναντήσεις στη Φλόριντα το Σαββατοκύριακο, τις οποίες η ουκρανική αντιπροσωπεία διέκοψε πρόωρα μετά τη συμφωνία του Τραμπ με τη Ρωσία για το ντίζελ, επικεντρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό στην επανεξέταση των ίδιων σημείων που είχαν καταρτίσει πριν από μήνες οι απεσταλμένοι του προέδρου, Στίβεν Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

Κατά τη διάρκεια πρόσφατη συνάντησης, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ συμφώνησαν κατ’ ιδίαν ότι η πολιτική της Ευρώπης για την Ουκρανία πρέπει να παραμείνει σταθερή, ανεξάρτητα από τις αναταράξεις στην Ουάσινγκτον. Αποφάσισαν να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ όταν αυτό είναι δυνατό και να διατηρήσουν τη στήριξή τους προς το Κίεβο όταν δεν είναι.

«Έχουμε σίγουρα μια διαφορετική προσέγγιση σε αυτόν τον πόλεμο», δήλωσε η επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ, Κάγια Κάλας, στους δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες. «Θεωρούμε ότι πρέπει να ασκήσουμε πίεση στον επιτιθέμενο για να σταματήσει ο πόλεμος, και όχι στο θύμα για να παραδοθεί. Η άσκηση πίεσης στην Ουκρανία δεν είναι η σωστή προσέγγιση».