Η χρεοκοπία μιας τράπεζας πυροδοτεί μία από τις βαθύτερες πολιτικές κρίσεις στην Παραγουάη, θέτοντας σε κίνδυνο την προεδρία του Σαντιάγο Πένια, στενού συμμάχου του Ντόναλντ Τραμπ στη Λατινική Αμερική. Η αιφνίδια κατάρρευση της Ueno Bank, από τις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας, έχει προκαλέσει αναταραχή στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, αφήνοντας καταθέτες χωρίς πρόσβαση στα χρήματά τους και φέρνοντας στο προσκήνιο τις σχέσεις του ιδρύματος με την πολιτική εξουσία.
Ο βασικός μέτοχος της τράπεζας έχει οδηγηθεί στη φυλακή, ενώ ο πρόεδρος Πένια βρίσκεται αντιμέτωπος με διαδικασία καθαίρεσης, καθώς εντείνονται τα ερωτήματα για την εποπτεία της Ueno και τη διαχείριση εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων κρατικών καταθέσεων.
Από τα πολυτελή γραφεία στις πρώτες προειδοποιήσεις
Τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια είχαν εμφανιστεί, ήδη, από το 2025, όταν στελέχη της IDB Invest, του επενδυτικού βραχίονα της διαμερικανικής τράπεζας ανάπτυξης, επισκέφθηκαν τα κεντρικά γραφεία της Ueno Bank στην Ασουνσιόν. Το υπερσύγχρονο κτίριο, γνωστό ως «The Matrix», διέθετε ακριβά έργα τέχνης και πολυτελείς εγκαταστάσεις. Κατά την επίσκεψή τους, τα στελέχη φιλοξενήθηκαν σε ιδιωτικό χώρο με προσωπικούς σεφ και μπάτλερ, μια επίδειξη πολυτέλειας που προκάλεσε αρνητική εντύπωση.
Η IDB Invest εξέταζε τότε το ενδεχόμενο να αποκτήσει μετοχική συμμετοχή στην τράπεζα. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, οι έλεγχοι ανέδειξαν σοβαρές επιφυλάξεις για τον τρόπο λειτουργίας της και η επένδυση δεν προχώρησε. Οι ανησυχίες αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο οργανισμός είχε ήδη χορηγήσει στην Ueno δάνειο σχεδόν 20 εκατ. δολαρίων το 2024, το οποίο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, δεν είχε αποπληρωθεί πλήρως.
Η ταχεία ανάπτυξη και τα προβληματικά δάνεια
Η Ueno είχε εξελιχθεί σε σύμβολο του ψηφιακού μετασχηματισμού της Παραγουάης, προσφέροντας τραπεζικές υπηρεσίες σε πολίτες που μέχρι τότε δεν είχαν πρόσβαση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Σύμφωνα με την ίδια την τράπεζα, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πολίτες άνοιξαν μέσω της Ueno τον πρώτο τους τραπεζικό λογαριασμό, σε μια χώρα με πληθυσμό λίγο μεγαλύτερο από έξι εκατομμύρια κατοίκους.
Μετά τη συγχώνευσή της με τη Visión Banco το 2024, η Ueno αναδείχθηκε στην έκτη μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας βάσει καταθέσεων. Η ανάπτυξή της συνοδεύτηκε από σημαντική εισροή δημόσιων κεφαλαίων. Στα τέλη Ιουνίου, οι καταθέσεις φορέων του δημόσιου τομέα είχαν φτάσει τα 869 εκατ. δολάρια, αντιπροσωπεύοντας το 29% των συνολικών καταθέσεων της τράπεζας.
Ωστόσο, πίσω από την εντυπωσιακή επέκταση είχαν αρχίσει να εμφανίζονται σοβαρά προβλήματα. Σύμφωνα με ευρήματα των εποπτικών αρχών, η Ueno είχε χορηγήσει δάνεια σε εταιρείες που συνδέονταν με τον επιχειρηματικό όμιλο Grupo Vázquez, στον οποίο ανήκε η τράπεζα, υπερβαίνοντας τα επιτρεπόμενα όρια χρηματοδότησης συνδεδεμένων επιχειρήσεων. Παράλληλα, τα δάνεια δεν είχαν ταξινομηθεί σωστά στα οικονομικά στοιχεία της, ενώ το ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων εμφανιζόταν μόλις στο 2%, περίπου το μισό από εκείνο ανταγωνιστικών τραπεζών.
Μετά τη δημοσιοποίηση εσωτερικών εγγράφων της κεντρικής τράπεζας από τον τοπικό Τύπο, οι εποπτικές αρχές ξεκίνησαν επίσημη έρευνα και υποχρέωσαν την Ueno να διορθώσει τα λογιστικά της στοιχεία. Οι διορθώσεις αποκάλυψαν σοβαρή επιδείνωση της κεφαλαιακής της κατάστασης, οδηγώντας τελικά στην παρέμβαση των αρχών, οι οποίες ανέλαβαν τον έλεγχο της τράπεζας στις 3 Νοεμβρίου.
Στη φυλακή ο μεγαλομέτοχος, «στον αέρα» οι καταθέτες
Η τραπεζική κρίση συνοδεύτηκε από εντυπωσιακές εξελίξεις σε βάρος της διοίκησης και των μετόχων της Ueno. Ο βασικός μέτοχος, Μιγκέλ Βάσκες, ένας από τους πλουσιότερους επιχειρηματίες της Παραγουάης, οδηγήθηκε στη φυλακή. Οι αρχές πραγματοποίησαν έρευνα στην πολυτελή κατοικία του στην Ασουνσιόν, όπου εντοπίστηκαν ακριβά έργα τέχνης και αυτοκίνητα Porsche, Bentley και Mercedes, συνολικής εκτιμώμενης αξίας άνω των 1,4 εκατομμυρίων δολαρίων.
Την ίδια στιγμή, οι καταθέτες της Ueno βρέθηκαν χωρίς πρόσβαση στους λογαριασμούς τους. Το σύστημα εγγύησης καταθέσεων της Παραγουάης καλύπτει ποσά έως περίπου 38.000 δολάρια, ενώ το Κογκρέσο ενέκρινε μέτρα για την επιτάχυνση της καταβολής αποζημιώσεων. Η κρίση έχει επηρεάσει ακόμη και ποδοσφαιριστές της εθνικής ομάδας της Παραγουάης, οι οποίοι διατηρούσαν καταθέσεις εκατομμυρίων δολαρίων στην Ueno, επίσημο χορηγό της ομάδας.
Στις διεθνείς αγορές, οι απώλειες ήταν εξίσου δραματικές. Η τράπεζα είχε αντλήσει 350 εκατομμύρια δολάρια μέσω έκδοσης ομολόγων τον Μάρτιο, στη μεγαλύτερη εταιρική έκδοση χρέους στην ιστορία της χώρας. Τα ομόλογα, που την Τρίτη διαπραγματεύονταν περίπου στα 85 σεντς ανά δολάριο ονομαστικής αξίας, είχαν υποχωρήσει κάτω από τα 10 σεντς μέχρι την Πέμπτη, αποτυπώνοντας την κατάρρευση της εμπιστοσύνης των επενδυτών.
Η πολιτική κρίση που απειλεί τον πρόεδρο Πένια
Η κατάρρευση της Ueno έχει εξελιχθεί σε άμεση απειλή για την πολιτική επιβίωση του προέδρου Σαντιάγο Πένια. Ο ίδιος είχε στο παρελθόν επενδύσει στη μητρική εταιρεία της τράπεζας, ενώ μόλις έναν μήνα πριν από την κατάρρευση είχε διαβεβαιώσει δημόσια ότι δεν υπήρχε λόγος ανησυχίας. Μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου, ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας, πρώην στέλεχος της Ueno, παραιτήθηκε, ενώ διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους ζητώντας εξηγήσεις.
Ο Πένια προσφέρθηκε να παραιτηθεί, ωστόσο η κάτω Βουλή ψήφισε ομόφωνα υπέρ της παραπομπής του σε διαδικασία καθαίρεσης. Η εξέλιξη ανέδειξε και τη νομική διάσταση της κρίσης, καθώς η παραίτηση και η καθαίρεση ενδέχεται να έχουν διαφορετικές συνέπειες για τον πρόεδρο. Καθοριστική υπήρξε η στάση του Οράσιο Κάρτες, πρώην προέδρου και ισχυρού παράγοντα του κυβερνώντος κόμματος Κολοράδο, ο οποίος τάχθηκε υπέρ της καθαίρεσης, παρά το γεγονός ότι είχε στηρίξει την πολιτική άνοδο του Πένια.
Η υπόθεση αποκτά και διεθνείς διαστάσεις, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί την Παραγουάη σημαντικό σύμμαχο στη Λατινική Αμερική, ιδιαίτερα λόγω των διπλωματικών σχέσεών της με την Ταϊβάν. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε παρουσιάσει τη χώρα ως πρότυπο για την περιοχή, ενώ ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ είχε συναντηθεί με τον Πένια στην Ουάσιγκτον μόλις δύο εβδομάδες πριν από την κορύφωση της κρίσης.
Φόβοι για μια ευρύτερη οικονομική κρίση
Η κατάρρευση της Ueno έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Παραγουάη επιχειρεί να προσελκύσει ξένες επενδύσεις, προβάλλοντας την οικονομική και πολιτική της σταθερότητα. Ο Λουίς Μπρόιερ, πρώην στέλεχος της κεντρικής τράπεζας και του διεθνούς νομισματικού ταμείου, προειδοποιεί ότι μια παρατεταμένη περίοδος πολιτικής αστάθειας θα μπορούσε να επηρεάσει συνολικά την οικονομία της χώρας και όχι μόνο τους καταθέτες της Ueno Bank.