Όταν ο Γενς Στόλτενμπεργκ τιμήθηκε με το Βραβείο Κίσινγκερ σε επίσημο δείπνο που διοργάνωσε η Αμερικανική Ακαδημία στο Βερολίνο το 2023, ο τότε επικεφαλής του ΝΑΤΟ χρησιμοποίησε την ομιλία του για να προειδοποιήσει ότι δεν πρέπει να θεωρούμε τη διατλαντική συμμαχία δεδομένη.
Ο Στόλτενμπεργκ δεν θα μπορούσε να φανταστεί πόσο γρήγορα θα γίνονταν πραγματικότητα οι φόβοι του.
Ο κόσμος έχει κινηθεί προς «μια ακόμη χειρότερη κατεύθυνση» από τότε που παραιτήθηκε από το ΝΑΤΟ το 2024, μετά από μια δεκαετία στο τιμόνι του, δήλωσε ο ίδιος σε εκδήλωση του Bloomberg Newsmakers στο Όσλο αυτή την εβδομάδα. Πρόκειται για ένα επίπεδο αναταραχής που τον έχει κάνει να χάσει μέρος της αισιοδοξίας του.
Δυόμισι χρόνια μετά την τελετή απονομής, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εντείνει την ειρωνεία του προς το ΝΑΤΟ κατά τη δεύτερη θητεία του, απείλησε τα μέλη του, αμφισβήτησε τη σημασία της συμμαχίας και πρόσβαλε τους εταίρους της Αμερικής αποκαλώντας τους δειλούς. Οι ιδιωτικές απειλές του προέδρου των ΗΠΑ για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, που έγιναν κατά τη διάρκεια της θητείας του Στόλτενμπεργκ, είναι πλέον γνωστές τόσο στους συμμάχους όσο και στους αντιπάλους.
Για τον Στόλτενμπεργκ, ο οποίος υπηρετεί και πάλι ως υπουργός Οικονομικών της Νορβηγίας 30 χρόνια μετά την πρώτη του θητεία στο αξίωμα αυτό, ο ρεαλισμός που οδήγησε στην επανειλημμένη παράταση της θητείας του στο ΝΑΤΟ του επιτρέπει ακόμα να υποστηρίζει ότι είναι καθήκον του στην κυβέρνηση να συνεχίσει να πιέζει για λύσεις.
Βασικό στοιχείο της φιλοσοφίας του είναι ο συμβιβασμός. Ανέφερε τα λόγια του πατέρα του, Θόρβαλντ Στόλτενμπεργκ, πρώην υπουργού Εξωτερικών της Νορβηγίας, ο οποίος είχε πει ότι «ο συμβιβασμός είναι το πιο όμορφο πράγμα που μπορείς να κάνεις».
Είναι ένα από τα κύρια καθήκοντα ενός ηγέτη του ΝΑΤΟ, είπε ο Στόλτενμπεργκ, ακόμη και αν αναγνώρισε ότι ο ρόλος του διαδόχου του, Μαρκ Ρούτε, ως γενικού γραμματέα είναι ακόμη πιο δύσκολος από ό,τι ήταν όταν ήταν ο ίδιος στο τιμόνι. Ο Ρούτε έχει επικριθεί για το ότι είναι υπερβολικά υποχωρητικός απέναντι στον Τραμπ, προκειμένου να τον κρατήσει στο πλευρό του.
«Είναι πιο δύσκολο τώρα, καθώς οι εντάσεις μεταξύ της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής και των Ηνωμένων Πολιτειών είναι ακόμη ισχυρότερες και πιο δύσκολες να διαχειριστούν», είπε ο Στόλτενμπεργκ, προσθέτοντας ότι υπάρχει ένα όριο, ακόμη και για τον συμβιβασμό.
«Η πρόκληση είναι να βρεις πότε δεν είσαι διατεθειμένος να κάνεις περισσότερους συμβιβασμούς και πότε πρέπει να αναλάβεις πραγματικά το κόστος της σύγκρουσης, της αντιπαράθεσης», είπε. «Για τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ και για το ΝΑΤΟ σήμερα, εξακολουθώ να πιστεύω ότι το καθήκον είναι να προσπαθήσουμε να κρατήσουμε ενωμένες τη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη. Αλλά υπάρχουν όρια σε ό,τι πρέπει να δεχτούμε».
Οι απαιτήσεις του Τραμπ να παραχωρήσει η δανική κυβέρνηση τον έλεγχο της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ είναι ένα τέτοιο όριο.
«Συμφωνώ απόλυτα με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ που λένε ότι, για παράδειγμα, το να προσπαθείς να απειλήσεις μια άλλη χώρα, να απειλήσεις τη Γροιλανδία, να απειλήσεις τη Δανία, είναι απαράδεκτο», είπε.
Ο Στόλτενμπεργκ, ο οποίος διετέλεσε δύο φορές πρωθυπουργός της Νορβηγίας, είχε καλές σχέσεις με τον Τραμπ κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του προέδρου.
Ειρωνικά, μετά την επιστροφή του στην νορβηγική κυβέρνηση, είχε κάποιες αξιοσημείωτες συγκρούσεις με την αμερικανική κυβέρνηση.
Ο Τραμπ, όπως είναι γνωστό, ήθελε το Νόμπελ Ειρήνης και μάλιστα τηλεφώνησε απροσδόκητα στον Στόλτενμπεργκ για να εκφράσει την απογοήτευσή του όταν δεν το έλαβε. Ο Στόλτενμπεργκ, ο οποίος δήλωσε ότι βρίσκεται σε τακτική επαφή με «άτομα στο Λευκό Οίκο», προσέθεσε ότι δεν είχε καμία άμεση επαφή με τον Τραμπ τον τελευταίο καιρό.
Ο υπουργός Οικονομικών της Νορβηγίας είναι επίσης υπεύθυνος για το κρατικό επενδυτικό ταμείο της χώρας, ύψους 2,3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, το μεγαλύτερο στον κόσμο — ένα άλλο σημείο τριβής στις σχέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ. Το ταμείο απέκλεισε την Caterpillar Inc. πέρυσι, αφού το συμβούλιο δεοντολογίας του προειδοποίησε για τον κίνδυνο πως οι μπουλντόζες της αμερικανικής εταιρείας, που χρησιμοποιούνται από τον ισραηλινό στρατό, συμβάλλουν στην παράνομη καταστροφή παλαιστινιακής περιουσίας, μια απόφαση που προκάλεσε οργή στους υποστηρικτές του Τραμπ.
Ο Στόλτενμπεργκ ανέστειλε αμέσως τις εργασίες του συμβουλίου δεοντολογίας σχετικά με τις συστάσεις αποκλεισμού και διόρισε μια ομάδα εμπειρογνωμόνων για να καταρτίσει ένα νέο πλαίσιο έως τον Οκτώβριο του τρέχοντος έτους. Αναγνώρισε ότι υπάρχουν πραγματικά διλήμματα όταν επενδύει κανείς σε 7.200 εταιρείες.
Με περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια δολάρια στη διάθεσή του, «δεν υπάρχει τρόπος να κρυφτεί κανείς, δεν υπάρχει ασφαλής τρόπος κατανομής αυτών των κεφαλαίων», είπε. Τόνισε ότι το ταμείο θα εξακολουθήσει να διαθέτει ένα ηθικό πλαίσιο υπό τη νέα συμβουλευτική ομάδα του, αν και «όχι το ίδιο με πριν».
Ο Στόλτενμπεργκ δήλωσε ότι το ταμείο πρέπει να είναι πολύ προσεκτικό όσον αφορά την ενεργή διαχείριση, καθώς στον πυρήνα του έχει τον νορβηγικό λαό ως ενδιαφερόμενο μέρος. Υπό τη διαχείριση της Norges Bank Investment Management, το ταμείο καλύπτει πλέον περίπου το ένα τέταρτο του εθνικού προϋπολογισμού, καθιστώντας τη Νορβηγία πιο εξαρτημένη από τις χρηματοπιστωτικές αγορές απ’ ό,τι από τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Η συνεχιζόμενη εκμετάλλευση της Βόρειας Θάλασσας από τη Νορβηγία και οι προσπάθειες για την εκμετάλλευση της Αρκτικής αποτελούν κοινό στόχο με τον Τραμπ, ο οποίος επενδύει ακόμη περισσότερο στα ορυκτά καύσιμα στην πατρίδα του, ενώ επιπλήττει το Ηνωμένο Βασίλειο για τη μείωση της παραγωγής αργού πετρελαίου στα ύδατά του.
Η Νορβηγία αγωνίζεται να διαφοροποιήσει την οικονομία της από τα ορυκτά καύσιμα, και ο Στόλτενμπεργκ δήλωσε ότι πιστεύει ότι η μετάβαση θα γίνει σταδιακά, τόσο λόγω των μειούμενων πόρων στον υφαλοκρηπίδα όσο και λόγω του φορολογικού καθεστώτος. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η Νορβηγία έχει εκμεταλλευτεί περίπου το 56% των ορυκτών πόρων της, με ένα μεγάλο μέρος των εναπομενόντων κοιτασμάτων να βρίσκεται στον Άπω Βορρά.
«Δεν αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για μένα η κατάρρευση της νορβηγικής βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου», δήλωσε ο Στόλτενμπεργκ, μια άποψη που ο Τραμπ σίγουρα θα επικροτούσε.
Διαβάστε ακόμη
Ανεβαίνει στα 500 εκατ. η ευρωπαϊκή στήριξη για τα λιπάσματα – Πλάνο για 1,5 δισ. με εθνικούς πόρους
Fourlis: Εθελούσια έξοδος για έως 250 εργαζόμενους με πακέτο άνω των δύο ετών αποδοχών
Απολαμβάνοντας νωχελικά ένα κοκτέιλ χωρίς καν να βγεις από το νερό
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα