Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ενδεχόμενο που οι ηγέτες της προσπαθούσαν επί μήνες να αποφύγουν: ο Ντόναλντ Τραμπ να αντιμετωπίζει πλέον τη Ρωσία περισσότερο ως οικονομικό και διπλωματικό εταίρο παρά ως τη χώρα που εισέβαλε στην Ουκρανία. Και ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να διακόψουν τη συνεργασία με την Ουάσιγκτον, προετοιμάζονται για μια πραγματικότητα στην οποία ο Αμερικανός Πρόεδρος ενδέχεται να ευθυγραμμίζεται ουσιαστικά με τις επιδιώξεις της Μόσχας.
Σύμφωνα με το Bloomberg, αυτή η ανησυχία κυριάρχησε στις ιδιωτικές συνομιλίες των Ευρωπαίων ηγετών κατά τη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών, μετά από μια εβδομάδα αποφάσεων και δηλώσεων του Τραμπ που προκάλεσαν έντονη δυσαρέσκεια στο Κίεβο και αμηχανία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Μέσα σε λίγες ημέρες, ο Αμερικανός Πρόεδρος ανέτρεψε σημαντικό μέρος της πολιτικής ενεργειακών κυρώσεων κατά του Κρεμλίνου, πίεσε την Ουκρανία να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια και αμφισβήτησε τη νομιμοποίηση του Ουκρανού Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, υιοθετώντας επιχειρήματα που χρησιμοποιεί εδώ και καιρό η ρωσική πλευρά.
Την ίδια περίοδο, η Ουκρανία έχασε προσωρινά την πλήρη πρόσβαση στο δορυφορικό σύστημα Starlink, ιδιοκτησίας του Έλον Μασκ, γεγονός που επηρέασε τις επιχειρησιακές δυνατότητες των ουκρανικών δυνάμεων στο πεδίο της μάχης.
Η αντίδραση του Ζελένσκι ήταν ασυνήθιστα έντονη. Ο Ουκρανός Πρόεδρος δήλωσε ότι αισθάνεται προδομένος και επέκρινε δημόσια τον Τραμπ, επιβεβαιώνοντας ότι οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Κιέβου εισέρχονται σε νέα περίοδο έντασης.
Η ανησυχία Παρισιού και Βερολίνου: «Ο Τραμπ πιέζει το Κίεβο και ενισχύει τη Μόσχα»
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το περιεχόμενο των συνομιλιών στη Σύνοδο Κορυφής, οι τελευταίες εξελίξεις οδήγησαν αρκετούς Ευρωπαίους ηγέτες σε μια ιδιαίτερα δυσάρεστη διαπίστωση.
Η τάση του Τραμπ να επιτίθεται πολιτικά στην Ουκρανία και να διευκολύνει τη Ρωσία δεν θεωρείται πλέον μια παροδική παρέκκλιση, αλλά ένα σταθερό χαρακτηριστικό της προσέγγισής του στον πόλεμο.
Αυτή την εκτίμηση εξέφρασαν σε ιδιωτικές συζητήσεις αρκετοί ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων εκπρόσωποι της Γαλλίας και της Γερμανίας.
Η Πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, περιέγραψε δημόσια το μέγεθος του προβληματισμού.
«Η δυτική συμμαχία βρίσκεται σήμερα σε ασθενέστερη θέση από ό,τι πριν από λίγες ημέρες», δήλωσε προσερχόμενη στις συνομιλίες των Βρυξελλών την Πέμπτη.
«Εάν δεν υποστηρίζεις την Ουκρανία, τότε θέτεις ολόκληρη την Ευρώπη και, κατά την άποψή μου, ολόκληρο το ΝΑΤΟ σε πολύ, πολύ πιο επικίνδυνη κατάσταση», προειδοποίησε.
Η τοποθέτησή της αντανακλά τον φόβο ότι η αμερικανική πολιτική δεν επηρεάζει μόνο την έκβαση του πολέμου, αλλά και την αξιοπιστία της δυτικής συμμαχίας απέναντι στη Ρωσία.
Ο Ζελένσκι αναμένεται να απευθυνθεί στους Ευρωπαίους ηγέτες κατά τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου, την Παρασκευή, σε μια προσπάθεια να διασφαλίσει τη συνέχιση της ευρωπαϊκής στήριξης.
Από τη σύγκρουση στο Οβάλ Γραφείο στη νέα ρήξη
Οι σχέσεις Τραμπ και Ζελένσκι έχουν περάσει και στο παρελθόν από σοβαρές κρίσεις, οι οποίες όμως τελικά ξεπεράστηκαν.
Η πρώτη τους συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο, το 2025, είχε εξελιχθεί σε έντονη λεκτική αντιπαράθεση, οδηγώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες σε προσωρινό περιορισμό της ανταλλαγής πληροφοριών με την Ουκρανία.
Αργότερα, η Ουάσιγκτον επιχείρησε να πείσει το Κίεβο να αποδεχθεί ένα ειρηνευτικό σχέδιο 28 σημείων, το οποίο ευνοούσε σε μεγάλο βαθμό τις ρωσικές θέσεις.
Τότε, ο Ζελένσκι είχε προειδοποιήσει ότι η χώρα του κινδύνευε να χάσει τον σημαντικότερο διεθνή εταίρο της.
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ωστόσο, οι Ευρωπαίοι είχαν καταφέρει να μεταβάλουν σε κάποιο βαθμό τη στάση του Αμερικανού Προέδρου.
Στη Σύνοδο της G7 στη Γαλλία, ο Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν οργάνωσε μια σύντομη συνάντηση Τραμπ και Ζελένσκι, κατά την οποία ο Ουκρανός ηγέτης παρουσίασε φωτογραφίες ενός καθεδρικού ναού στο Κίεβο που είχε καταστραφεί από ρωσικούς πυραύλους.
Η κίνηση αυτή συνέβαλε στο να εκδηλώσει ο Τραμπ μεγαλύτερη κατανόηση για τις συνέπειες της ρωσικής εισβολής.
Η νέα επιδείνωση των σχέσεων, όμως, δείχνει πόσο εύθραυστη αποδείχθηκε εκείνη η προσέγγιση.
Ο χειμώνας, οι Patriot και το οικονομικό αδιέξοδο της Ουκρανίας
Η νέα διπλωματική κρίση εκδηλώνεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή για την Ουκρανία.
Με τον χειμώνα να πλησιάζει, το Κίεβο αντιμετωπίζει έλλειψη αμερικανικών πυραύλων αναχαίτισης Patriot, οι οποίοι είναι απαραίτητοι για την αντιμετώπιση των ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων.
Παράλληλα, οι αυξανόμενες στρατιωτικές δαπάνες δημιουργούν ολοένα μεγαλύτερο δημοσιονομικό κενό, το οποίο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δυσκολεύονται να καλύψουν.
Οι ρωσικές επιθέσεις εναντίον μη στρατιωτικών στόχων έχουν επίσης ενταθεί, προκαλώντας επαναλαμβανόμενες διακοπές στην ηλεκτροδότηση και την υδροδότηση του Κιέβου.
Η Ουκρανία καλείται, επομένως, να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα την πίεση στο μέτωπο, την καταστροφή κρίσιμων υποδομών και την αβεβαιότητα γύρω από την αμερικανική υποστήριξη.
Στο ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον προστίθεται και μια επικείμενη διπλωματική εξέλιξη.
Τον επόμενο μήνα, ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα έχει την ευκαιρία να συναντηθεί με τον Τραμπ στο περιθώριο της συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) στην Κίνα, χωρίς να βρίσκονται εκεί ο Ζελένσκι ή οι Ευρωπαίοι ηγέτες.
Το ενδεχόμενο νέων απευθείας συνομιλιών Ουάσιγκτον και Μόσχας, χωρίς ουκρανική ή ευρωπαϊκή συμμετοχή, εντείνει τις ανησυχίες για αποφάσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το μέλλον της Ουκρανίας.
Το ρωσικό ντίζελ και ο πόλεμος στο Ιράν αλλάζουν τους υπολογισμούς του Τραμπ
Πίσω από τη μεταστροφή της αμερικανικής πολιτικής βρίσκεται και ένας σημαντικός οικονομικός παράγοντας: η ανάγκη περιορισμού των τιμών των καυσίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Τραμπ βρίσκεται λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο, σε μια περίοδο κατά την οποία το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα αντιμετωπίζει τον κίνδυνο σημαντικών απωλειών.
Η αύξηση των τιμών της ενέργειας αποτελεί σοβαρό πολιτικό πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο, καθώς επιβαρύνει άμεσα τους Αμερικανούς καταναλωτές.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η προσπάθεια του Τραμπ να διευκολύνει τις αγορές ρωσικού ντίζελ παρά τις κυρώσεις, καθώς και η πίεση προς την Ουκρανία να σταματήσει να πλήττει ρωσικά διυλιστήρια.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επηρεάσει την παραγωγική ικανότητα της Ρωσίας και, κατά συνέπεια, τη διαθεσιμότητα πετρελαϊκών προϊόντων.
Ωστόσο, σύμφωνα με ειδικούς που επικαλείται το δημοσίευμα, ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν αποτελεί σημαντικότερο παράγοντα πίσω από την αύξηση των τιμών των καυσίμων.
Η προσπάθεια του Τραμπ να μειώσει το ενεργειακό κόστος δημιουργεί έτσι μια νέα αντίφαση στην αμερικανική εξωτερική πολιτική: μέτρα που μπορεί να αυξήσουν την προσφορά καυσίμων στην αγορά ενδέχεται ταυτόχρονα να προσφέρουν οικονομική ανακούφιση στη Ρωσία.
Για τους Ευρωπαίους, η εξέλιξη αυτή υπονομεύει τη στρατηγική οικονομικής πίεσης που έχουν οικοδομήσει απέναντι στο Κρεμλίνο.
Γιατί η Ευρώπη δεν μπορεί να συγκρουστεί ανοιχτά με τον Τραμπ
Παρά την έντονη δυσαρέσκεια, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες εξακολουθούν να συμβουλεύουν τον Ζελένσκι να περιορίσει τη δημόσια κριτική του προς τον Αμερικανό Πρόεδρο.
Ο λόγος είναι πρακτικός: η Ουκρανία εξακολουθεί να εξαρτάται από κρίσιμες αμερικανικές στρατιωτικές δυνατότητες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να πωλούν όπλα στο Κίεβο και να παρέχουν πληροφορίες απαραίτητες για την ουκρανική άμυνα.
Ευρωπαίος αξιωματούχος παραδέχθηκε ότι, εάν διακοπεί η ανταλλαγή αμερικανικών πληροφοριών, η Ευρώπη δεν διαθέτει ικανοποιητική εναλλακτική λύση.
Αυτή η εξάρτηση εξηγεί γιατί οι Ευρωπαίοι ηγέτες απέφυγαν να ασκήσουν ιδιαίτερα σκληρή δημόσια κριτική στον Τραμπ κατά την άφιξή τους στη Σύνοδο Κορυφής.
Πίσω από κλειστές πόρτες, ωστόσο, αρκετοί εξέφρασαν έκπληξη και έντονη ανησυχία για τις πρόσφατες αποφάσεις του.
Αξιωματούχος του Μεγάρου των Ηλυσίων υπογράμμισε ότι προτεραιότητα της Γαλλίας παραμένει η συνέχιση της ευρωπαϊκής στήριξης προς την Ουκρανία.
Από τη γερμανική καγκελαρία δεν υπήρξε άμεση απάντηση σε σχετικό αίτημα σχολιασμού.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική: Κυρώσεις στη Ρωσία, καμία παραχώρηση εδαφών
Παρά τις αμερικανικές μεταβολές, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να διατηρήσει σταθερή τη δική της πολιτική.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιμένουν στη διατήρηση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και απορρίπτουν την ιδέα ότι η Ουκρανία θα πρέπει να παραχωρήσει εδάφη στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.
Η θέση αυτή ενισχύεται και από τις πρόσφατες στρατιωτικές εξελίξεις, καθώς οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν ανακτήσει μέρος των εδαφών που είχαν χάσει στην ανατολική περιοχή του Ντονμπάς, την οποία επιδιώκει να ελέγξει η Μόσχα.
Ταυτόχρονα, η αμερικανική δυνατότητα άσκησης οικονομικής πίεσης στο Κίεβο έχει περιοριστεί σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες.
Παρότι οι αμερικανικές πληροφορίες παραμένουν κρίσιμες, η χρηματοδότηση της ουκρανικής άμυνας και των αγορών αμερικανικών οπλικών συστημάτων προέρχεται πλέον κυρίως από την Ευρώπη.
Η Ουκρανία αρχίζει επίσης να παραλαμβάνει πυρομαχικά για τα μαχητικά F-16, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κατάρριψη των ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών με κινητήρες τζετ.
Οι εξελίξεις αυτές δεν εξαλείφουν την εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά προσφέρουν στην Ευρώπη και στο Κίεβο μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών.
Το ειρηνευτικό σχέδιο που δεν προχωρά και οι συνομιλίες στη Φλόριντα
Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικές διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου δεν έχουν αποφέρει ουσιαστική πρόοδο.
Ο Τραμπ είχε υποσχεθεί ότι θα μπορούσε να επιτύχει ειρηνευτική συμφωνία σύντομα μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ωστόσο οι διαπραγματεύσεις εξακολουθούν να κινούνται γύρω από τις ίδιες βασικές διαφωνίες.
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το περιεχόμενο των συζητήσεων, οι τελευταίες συναντήσεις στη Φλόριντα, το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, επικεντρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό στα ίδια σημεία που είχαν επεξεργαστεί πριν από μήνες οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.
Η ουκρανική αντιπροσωπεία περιόρισε τη διάρκεια της επίσκεψής της μετά τη συμφωνία του Τραμπ για το ρωσικό ντίζελ, γεγονός που αποτυπώνει τη νέα επιδείνωση του κλίματος.
Η έλλειψη προόδου ενισχύει την ευρωπαϊκή εκτίμηση ότι δεν μπορεί να υπάρξει αξιόπιστη ειρηνευτική διαδικασία χωρίς ουσιαστική πίεση προς τη Μόσχα.
Κάγια Κάλας: «Πρέπει να πιέσουμε τον επιτιθέμενο, όχι το θύμα να παραδοθεί»
Η στρατηγική που επιχειρεί να διαμορφώσει η Ευρώπη συνοψίστηκε σε ιδιωτική συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ τη Δευτέρα.
Σύμφωνα με πρόσωπα που ενημερώθηκαν για τις συζητήσεις, οι υπουργοί συμφώνησαν ότι η ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στην Ουκρανία πρέπει να παραμείνει σταθερή, ανεξάρτητα από τις αλλαγές στάσης της Ουάσιγκτον.
Η προσέγγιση που διαμορφώθηκε προβλέπει συνέχιση της συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες όπου αυτό είναι εφικτό και διατήρηση της υποστήριξης προς το Κίεβο ακόμη και όταν η αμερικανική πολιτική κινείται σε διαφορετική κατεύθυνση.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, διατύπωσε με σαφήνεια αυτή τη διαφοροποίηση.
«Έχουμε αναμφίβολα διαφορετική προσέγγιση σε αυτόν τον πόλεμο», δήλωσε την Πέμπτη στις Βρυξέλλες.
«Εμείς θεωρούμε ότι πρέπει να ασκήσουμε πίεση στον επιτιθέμενο για να σταματήσει τον πόλεμο, όχι στο θύμα για να παραδοθεί. Η άσκηση πίεσης στην Ουκρανία δεν είναι η σωστή προσέγγιση», τόνισε.
Το μήνυμα αποτυπώνει το δίλημμα των Ευρωπαίων: να συνεχίσουν να επιδιώκουν τη συνεργασία με τον Τραμπ, χωρίς όμως να εγκαταλείψουν τη δική τους στρατηγική απέναντι στη Ρωσία.
Η Ευρώπη δεν έχει ακόμη την πολυτέλεια να πορευτεί χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Προετοιμάζεται, όμως, για το ενδεχόμενο να χρειαστεί να υπερασπιστεί την Ουκρανία ακόμη και όταν η Ουάσιγκτον επιλέγει να κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Διαβάστε ακόμη
Είναι τελικά τα μακαρόνια εθιστικά;
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ