Τα Στενά του Ορμούζ μία από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη, έχουν μετατραπεί σε σχεδόν απροσπέλαστη ζώνη για τη διεθνή ναυτιλία, καθώς ο αποκλεισμός πλοίων που συνδέονται με το Ιράν από τον Ντόναλντ Τραμπ και η αντίδραση της Τεχεράνης οδηγούν τη ναυτιλιακή αγορά σε μια πρωτοφανή κρίση.
Στις αρχές Απριλίου, έπειτα από έναν μήνα αναταραχής γύρω από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα, ο Τραμπ είχε δηλώσει πως «με λίγο περισσότερο χρόνο μπορούμε εύκολα να ανοίξουμε τα Στενά του Ορμούζ, να πάρουμε το πετρέλαιο και να βγάλουμε περιουσία». Τρεις εβδομάδες αργότερα, η διέλευση από το στενό έχει ουσιαστικά παραλύσει για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία.
Η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει αποκλεισμό σε πλοία που συνδέονται με το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη απαντά χρησιμοποιώντας τον λεγόμενο «στόλο κουνουπιών» — μικρά ταχύπλοα οπλισμένα σκάφη — με στόχο να κλείσει τη θαλάσσια οδό. Πλοιοκτήτες και στελέχη της ναυτιλιακής βιομηχανίας εκτιμούν ότι η επιστροφή στην κανονικότητα απέχει μήνες.
Οι ημερήσιες διελεύσεις πλοίων, που είχαν ήδη μειωθεί δραστικά μετά τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν, βρίσκονται πλέον σχεδόν στο μηδέν. Σε περιόδους ειρήνης, ο μέσος όρος φτάνει περίπου τα 135 πλοία ημερησίως.
Για εβδομάδες, πλοιοκτήτες και πληρώματα είχαν να αντιμετωπίσουν κυρίως τους ελέγχους των Islamic Revolutionary Guard Corps, καθώς η Τεχεράνη ενίσχυε τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ. Πλέον, όμως, βρίσκονται αντιμέτωποι και με αμερικανικά πολεμικά πλοία που αναχαιτίζουν δεξαμενόπλοια ακόμη και μακριά από τον Περσικό Κόλπο, ενώ οι κινήσεις των ιρανικών ταχύπλοων γίνονται ολοένα πιο απρόβλεπτες.
Αξιωματούχοι της ναυτιλίας στην περιοχή εκτιμούν ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός έχει αυξήσει την αστάθεια, καθώς το Ιράν εντείνει τις προσπάθειές του να κρατήσει κλειστή τη θαλάσσια δίοδο.
Ο Ρατζαλινγκάμ Σουμπραμανιάμ, επικεφαλής της Fleet Management Limited, δήλωσε ότι περισσότεροι από 400 ναυτικοί της εταιρείας του παραμένουν εγκλωβισμένοι στον Κόλπο. Όπως είπε, «αυτό που κάνει η Ουάσιγκτον με τον αποκλεισμό φαίνεται να επεκτείνει τη ζώνη κινδύνου για τα πλοία», προσθέτοντας ότι η κατάσταση έχει δημιουργήσει ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα.
Τα Στενά του Ορμούζ, ο στενός θαλάσσιος διάδρομος που συνδέει τους πετρελαιοπαραγωγούς του Περσικού Κόλπου με την παγκόσμια αγορά, έχουν εξελιχθεί σε βασικό μέτωπο της οκτάβδομης σύγκρουσης με το Ιράν. Παράλληλα, αποτελούν υπενθύμιση της δυνατότητας της Τεχεράνης να προκαλεί παγκόσμιο οικονομικό σοκ μέσω ασύμμετρων κινήσεων.
Η Ρέιτσελ Ζιέμπα από το Center for a New American Security σημείωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν εργαλείο πίεσης για το Ιράν και δείκτη του βαθμού συντονισμού των αντιδράσεών του απέναντι στις ΗΠΑ.
Την ίδια ώρα, οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία βαθαίνουν. Κάθε ημέρα που περνά αυξάνει το κόστος για τις αγορές ενέργειας και τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες, πλήττοντας ιδιαίτερα τις ασιατικές οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας.
Σύμφωνα με αναλυτές της Goldman Sachs, η παραγωγή αργού πετρελαίου από τις χώρες του Περσικού Κόλπου έχει ήδη μειωθεί κατά 57% σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο. Ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν πλήρως, η αποκατάσταση της ροής εκτιμάται ότι θα απαιτήσει μήνες.
Οι συνέπειες έχουν ήδη αρχίσει να αποτυπώνονται στις αγορές φυσικού αερίου, όπου παρατηρείται καταστροφή ζήτησης, ενώ οι ελλείψεις λιπασμάτων απειλούν να επηρεάσουν την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων και τις τιμές για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ο Τζοτάρο Ταμούρα, επικεφαλής της Mitsui O.S.K. Lines Ltd., δήλωσε από τη Singapore ότι αρχικά υπήρχε η ελπίδα πως η κρίση θα τελείωνε γρήγορα, όμως πλέον θεωρείται ρεαλιστικό ότι η επίλυση της σύγκρουσης θα απαιτήσει χρόνο. «Ο κόσμος δεν θα επιστρέψει σε αυτό που ήταν πριν», είπε χαρακτηριστικά.
Μετά την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, οι διελεύσεις μέσω των Στενών του Ορμούζ μειώθηκαν δραματικά. Στη συνέχεια εμφανίστηκαν εναλλακτικές λύσεις, όπως διμερείς συμφωνίες ασφαλούς διέλευσης και ειδικά ιρανικά συστήματα πληρωμών, ενώ ιρανικά πλοία συνέχισαν να εξάγουν πετρέλαιο.
Μια προσωρινή εκεχειρία στις αρχές Απριλίου είχε δημιουργήσει αισιοδοξία στους δυτικούς πλοιοκτήτες. Η A.P. Moller-Maersk A/S ανακοίνωσε τότε ότι εξέταζε ευκαιρίες επανέναρξης διελεύσεων και στις 11 Απριλίου τρία υπερδεξαμενόπλοια κατάφεραν να περάσουν, στο μεγαλύτερο κύμα εξόδων μη ιρανικών πετρελαιοφόρων από την έναρξη του πολέμου.
Ωστόσο, η κατάσταση άλλαξε δραματικά όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε τον αποκλεισμό του Ιράν. Παρότι η Τεχεράνη φέρεται αρχικά να εξέτασε το ενδεχόμενο περιορισμού των αποστολών ώστε να αποφύγει σύγκρουση με αμερικανικά πολεμικά πλοία, η Ουάσιγκτον δεν ήρε τον αποκλεισμό, προκαλώντας αντιδράσεις εντός του ιρανικού καθεστώτος.
Ακολούθησαν χαοτικές ημέρες με επιθέσεις και κατασχέσεις πλοίων. Σε μία περίπτωση, δεξαμενόπλοιο υπό κυρώσεις καταλήφθηκε σε ύδατα ανατολικά της Sri Lanka, διευρύνοντας ακόμη περισσότερο το γεωγραφικό πεδίο της κρίσης. Το Σάββατο, το αμερικανικό ναυτικό αναχαίτισε φορτηγό πλοίο στην Arabian Sea μόλις μία ημέρα μετά την επιβολή κυρώσεων από την Ουάσιγκτον.
Για τις ναυτιλιακές εταιρείες, το μεγαλύτερο πρόβλημα πλέον αφορά και τα περίπου 20.000 μέλη πληρωμάτων που παραμένουν εγκλωβισμένα στα πλοία εντός του Κόλπου.
Πολλές εταιρείες έχουν ξεκινήσει καθημερινές επικοινωνίες ψυχολογικής υποστήριξης για τα πληρώματα, ενώ προσπαθούν να διασφαλίσουν επάρκεια σε τρόφιμα και νερό. Ορισμένα πληρώματα έχουν ήδη αντικατασταθεί μετά τη λήξη των συμβολαίων τους, όμως η εύρεση νέων ναυτικών γίνεται ολοένα δυσκολότερη και ακριβότερη.
Παράλληλα, έχουν εκπονηθεί σχέδια εκκένωσης τόσο από ναυτιλιακές εταιρείες όσο και από τον International Maritime Organization, αν και χωρίς κατάπαυση των εχθροπραξιών παραμένουν κυρίως θεωρητικά σενάρια.
Ο Αλεξάντερ Σαβέρις, επικεφαλής της CMB.TECH, δήλωσε ότι οι κυβερνήσεις δεν παρέχουν καμία ουσιαστική διαβεβαίωση ασφάλειας. «Θα υπάρξει πραγματική ασφάλεια μόνο όταν δούμε ότι τα πλοία μπορούν να περνούν από τα Στενά του Ορμούζ με ασφαλή και βιώσιμο τρόπο», ανέφερε.
Διαβάστε ακόμη
Family Constitution: Το μυστικό που οι πάμπλουτες οικογένειες δεν συζητούν ποτέ δημόσια
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.