Η οικογένεια Βάλενμπεργκ θεωρείται η «βασιλική οικογένεια» του επιχειρείν στη Σουηδία. Είναι γνωστή για τους αυστηρούς οικογενειακούς κανόνες, την έμφαση στην προσωπική ευθύνη και τη συστηματική καθοδήγηση των μελών της. Παρ’ όλα αυτά, μια οικογενειακή συνάντηση που πραγματοποιήθηκε πριν από περισσότερα από δέκα χρόνια στο σπίτι του ηλικιωμένου πολιτικού Πίτερ «Πόκερ» Βάλενμπεργκ έμελλε να παίξει καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο η οικογένεια άρχισε να σκέφτεται το μέλλον της.
Η συνάντηση αυτή σήμανε μια διακριτική, αλλά ουσιαστική αλλαγή. Δεν είχε στόχο να αναδείξει τους επόμενους επικεφαλείς, αλλά να φέρει πιο κοντά τα μέλη της οικογένειας και να ενθαρρύνει την έκφραση ειλικρινών απόψεων μεταξύ τους. Εκ των υστέρων, φάνηκε ότι αποτέλεσε την αρχή μιας ευρύτερης συζήτησης για το πώς η οικογένεια μπορεί να προχωρήσει μπροστά σε μια περίοδο αυξανόμενων προκλήσεων.
Οι Βάλενμπεργκ παίζουν μεγάλο ρόλο στην οικονομία της Σουηδίας. Από την εταιρεία εξαγορών EQT μέχρι τον τηλεπικοινωνιακό όμιλο Ericsson, η οικογένεια έχει λόγο σε πολλούς κλάδους. Μέσα από ένα δίκτυο ιδρυμάτων, εταιρειών και ειδικές ρυθμίσεις στη μετοχική τους δομή, επηρεάζουν σημαντικά τις αποφάσεις των επιχειρήσεων. Υπάρχουν εκτιμήσεις ότι η οικογένεια επηρεάζει σχεδόν το 40% των εισηγμένων εταιρειών στη χώρα, κάτι που δείχνει ότι ο τρόπος που λειτουργεί δεν μπορεί να μείνει ως έχει.
Ακολουθεί γράφημα με τη ροή των κεφαλαίων της οικογένειας Βάλενμπεργκ σε οργανισμούς και ιδρύματα για την έρευνα, την επιστήμη και την τεχνολογία:
Τους τελευταίους μήνες, η οικογένεια ετοιμάζει τα νεότερα μέλη της ώστε να αναλάβουν ηγετικό ρόλο, καθώς οι παλαιότεροι πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση. Ο Τζέικομπ Βάλενμπεργκ, 33 ετών, μπήκε στο διοικητικό συμβούλιο της EQT, ενώ ο Φρεντ Βάλενμπεργκ, 35 ετών, ανέλαβε διευθυντικό ρόλο στο διοικητικό συμβούλιο της Investor AB, της βασικής επενδυτικής εταιρείας της οικογένειας. Η Μαρτίνα Βάλενμπεργκ, 36 ετών, εντάχθηκε στο διοικητικό συμβούλιο της τράπεζας SEB και η Στεφανί Γκαντέ, 40 ετών, στο Ίδρυμα Knut and Alice Wallenberg. Παρόλα αυτά, δεν είναι σαφές ποιος θα έχει τον κύριο ρόλο στις αποφάσεις της οικογένειας.
Η νέα γενιά, που ακόμη δεν διαθέτει μεγάλη εμπειρία, καλείται να διαχειριστεί σοβαρά ζητήματα, αλλά και την περιουσία της οικογένειας, η οποία εκτιμάται γύρω στα 40 δισεκατομμύρια δολάρια. Το σύστημα των διπλών μετοχών παρουσιάζεται ως εργαλείο για τη διασφάλιση σταθερότητας και μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Ωστόσο, κάποιοι θεωρούν ότι ενισχύει τα προνόμια των ισχυρών μελών και περιορίζει τους μετόχους μειοψηφίας. Πρόσφατα, η Investor AB πέρασε μια περίοδο αβεβαιότητας, καθώς ορισμένοι επενδυτές πούλησαν μετοχές της, εκφράζοντας ανησυχίες για τη διατήρηση της πρόσφατης επιτυχίας της. Παράλληλα, η οικογένεια εργάζεται συστηματικά για να ενισχύσει τη συμμετοχή των γυναικών στα ανώτατα επίπεδα διοίκησης των εταιρειών και των ιδρυμάτων της.
Ο Πόκερ Βάλενμπεργκ, 66 ετών, είναι υπεύθυνος για τον σχεδιασμό της διαδοχής και αποτελεί έναν από τους τρεις άνδρες που ηγούνται της οικογένειας, μαζί με τον μεγαλύτερο αδελφό του Τζέικομπ, 70 ετών, και τον ξάδελφό του Μάρκους, 69 ετών.
Κατά τη συνέντευξή του στο Bloomberg, τόνισε ότι θέλει περισσότερες γυναίκες να αναλάβουν ηγετικούς ρόλους ανάμεσα στα 30 μέλη της έκτης γενιάς της οικογένειας. Υποστηρίζει τον τρόπο που η οικογένεια διατηρεί τον έλεγχο των επιχειρήσεών της μέσω διαφορετικών τύπων μετοχών, αλλά ξεκαθαρίζει ότι η επιλογή των στελεχών γίνεται δίκαια και αξιοκρατικά.
«Η σωστή προετοιμασία της επόμενης γενιάς για να αναλάβει τα ηγετικά καθήκοντα της οικογένειας και των επιχειρήσεών της απαιτεί τη δημιουργία μιας ομάδας , της οποίας τα μέλη όχι μόνο διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις και τη διάθεση να αναλάβουν τις ευθύνες τους, αλλά και να μπορούν να συνεργάζονται αποτελεσματικά και να κατανοεί πραγματικά ο ένας τον άλλον», λέει.
«Καλές και κακές στιγμές»
Η επιρροή της οικογένειας στις επιχειρήσεις βασίζεται σε ένα παλιό σύστημα μετοχών, όπου κάποιες μετοχές δίνουν περισσότερα δικαιώματα ψήφου. Το σύστημα αυτό εφαρμόζεται εδώ και περίπου έναν αιώνα και μοιάζει με τα αντίστοιχα συστήματα που υπάρχουν στη Βόρεια Αμερική. Στη Σουηδία, χάρη σε αυτό, οι Βάλενμπεργκ και άλλες πλούσιες οικογένειες μπορούν να επηρεάζουν μεγάλες εταιρείες αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, που απασχολούν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Για παράδειγμα, η Investor AB κατέχει λιγότερο από το 10% των μετοχών της Ericsson, αλλά περίπου το 25% των ψήφων, κάτι που της δίνει σημαντική δύναμη στις αποφάσεις.
Κάποιοι επικριτές θεωρούν ότι αυτό το σύστημα δεν είναι δίκαιο για τους μικρότερους επενδυτές. Η εταιρεία Institutional Shareholder Services Inc., συγκαταλέγεται μεταξύ των επικριτών και προτείνει την κατάργηση αυτού του συστήματος στην Ευρώπη, καθώς υπάρχουν ανησυχίες για τη θέση των μικρότερων μετόχων. Η εταιρεία ήρθε σε δημόσια διαμάχη με ανώτερα μέλη της οικογένειας Βάλενμπεργκ τα τελευταία χρόνια, όταν συνέστησε στους επενδυτές να ψηφίσουν κατά των μελών των διοικητικών συμβουλίων των εταιρειών που χρησιμοποιούν αυτό το σύστημα.
Ο Κρίστερ Γκάρντελ, Σουηδός διαχειριστής κεφαλαίων και επενδυτής-ακτιβιστής, είναι επιπλέον ένας από τους επικριτές της συγκεκριμένης πρακτικής. Υποστηρίζει ότι οι κάτοχοι των κύριων μετοχών της οικογένειας (μετοχές Α) ενδέχεται να έχουν «περιορισμένη συμμετοχή στις αποφάσεις μιας εταιρείας σε περιόδους κρίσης, όπως συνέβη στην Ericsson πριν από αρκετά χρόνια». Ο ίδιος λέει πως «όποιος ελέγχει μια εταιρεία με μετοχές Α πρέπει να εκτίθεται στις συνέπειες των αποτελεσμάτων, ώστε να αντιλαμβάνεται πραγματικά τις δυσκολίες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η εταιρεία», ανέφερε σε συνέντευξή του.
«Ασχολούμαστε με αυτές τις εταιρείες από το 1916», τονίζει ο Πόκερ. «Συμβάλαμε στη δημιουργία τους, διασφαλίσαμε τη μακροπρόθεσμη προοπτική τους και φροντίσαμε ώστε να μπορούν να αναπτυχθούν τόσο σε ευνοϊκές, όσο και σε δύσκολες περιόδους».
Ο ίδιος και οι υπόλοιποι ηγέτες της γενιάς του, μαζί με τον πρώην Διευθύνοντα Σύμβουλο της Investor AB, Γιόχαν Φόρσελ, έχουν επιδείξει αξιοσημείωτες επιδόσεις. Η Investor AB έχει σημειώσει καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με τη σουηδική χρηματιστηριακή αγορά για 15 συνεχόμενα έτη, με μέση ετήσια απόδοση 19%, σε σύγκριση με το 11% του δείκτη SIX Return. Η διατήρηση αυτών των επιδόσεων ενδέχεται να αποτελέσει πρόκληση για την επόμενη γενιά ηγετών.
Ένας διαχειριστής κεφαλαίων, που ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος, παρατήρησε ότι η οικογένεια υποστηρίζει πως η επιλογή των κορυφαίων στελεχών γίνεται με βάση την απόδοσή τους. Στην πράξη όμως, οι σημαντικές ηγετικές θέσεις καλύπτονται συχνά από μέλη της οικογένειας ή από στενούς συνεργάτες, σύμφωνα με τον ιστορικό Γκούνναρ Βέτερμπεργκ, ο οποίος επισημαίνει ότι, «παρότι η εκπαίδευση και τα προσόντα είναι σημαντικά, το οικογενειακό όνομα και η καταγωγή παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες».
«Οι προαγωγές αφορούσαν μέλη της οικογένειας που είχαν τη σχετική εμπειρία και το κατάλληλο υπόβαθρο», λέει ο Πόκερ, εξηγώντας ότι οι θέσεις αυτές δεν δίνονται απλώς σε οποιονδήποτε υπάλληλο ή εξωτερικό υποψήφιο.
Η ανάπτυξη του τεχνολογικού τομέα στη Σουηδία και η ανάδειξη μιας νέας γενιάς δισεκατομμυριούχων αποτελεί πιθανή πρόκληση για την επιρροή και το κύρος της οικογένειας στη χώρα. Πριν από δέκα χρόνια, σύμφωνα με τον διαχειριστή κεφαλαίων, υπήρχαν «μόλις λίγα ιδρύματα στα οποία μπορούσε κανείς να απευθυνθεί για χρηματοδότηση. Σήμερα, περίπου 50 ιδιώτες με δισεκατομμύρια μπορούν να στηρίξουν νεοσύστατες επιχειρήσεις στη Σουηδία».
Παρ’ όλα αυτά, δεν συμφωνούν όλοι με αυτή την εκτίμηση. «Ακόμη και επιτυχημένοι επιχειρηματίες όπως ο Ντάνιελ Εκ ή οι ιδρυτές της Klarna δεν έχουν την ίδια επιρροή όπως οι Βάλενμπεργκ», λέει ο Σβέρρε Λίντον, νομικός σύμβουλος και εκπρόσωπος της Σουηδικής Ένωσης Μετόχων, που εκπροσωπεί μικρούς επενδυτές.
Παρά τη μεγάλη τους επιρροή και την επιχειρηματική τους δραστηριότητα, η οικογένεια φαίνεται να μην εμφανίζεται στους διεθνείς ή ακόμη και στους σουηδικούς καταλόγους με τους πιο πλούσιους ανθρώπους της χώρας, όπου βρίσκονται πρόσωπα όπως ο κληρονόμος της H&M, Στέφαν Πέρσον, ο συνιδρυτής του Spotify, Μάρτιν Λορέντσον και οι κληρονόμοι της σουηδικής πολυεθνικής Tetra Pak. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα περιουσιακά τους στοιχεία βρίσκονται σε ιδρύματα, τα οποία δημιούργησαν ο Κνουτ και η Άλις Βάλενμπεργκ το 1917.
«Δεν είχαν παιδιά», εξηγεί ο Πόκερ, αναφερόμενος στους προγόνους του, Κνουτ και Άλις. «Ήθελαν να βρουν έναν τρόπο που να εξασφαλίζει τη συνέχιση της επιχείρησης μετά το θάνατό τους. Εμείς, η πέμπτη γενιά, το βλέπουμε και λέμε: «Πω πω, αυτοί οι άνθρωποι σκέφτονταν μακροπρόθεσμα!»».
Η οικογένεια έχει κατά καιρούς συγκριθεί με βασιλικές οικογένειες. Τα ανώτατα στελέχη λαμβάνουν μισθούς από τα ιδρύματα και τις εταιρείες χαρτοφυλακίου όπου εργάζονται και συμμετέχουν σε επίσημες κρατικές επισκέψεις. Ο Μάρκους Βάλενμπεργκ, για παράδειγμα, ταξίδεψε τον Νοέμβριο στον Καναδά μαζί με τον βασιλιά Καρόλο XVI Γουσταύο, τη βασίλισσα Σίλβια και την αναπληρώτρια πρωθυπουργό Έμπα Μπους.
«Η ζωή των κορυφαίων μελών της οικογένειας Βάλενμπεργκ μοιάζει, από πολλές απόψεις, με εκείνη των βασιλικών οικογενειών της Ευρώπης και, επομένως, δεν είναι πάντα ιδιαίτερα ευχάριστη», έγραψε ο Φινλανδός επενδυτής Μπιόρν Βάλρος στα απομνημονεύματά του. «Απαιτεί αυτοπειθαρχία και την ικανότητα να αναλαμβάνει κανείς τις ευθύνες του», πρόσθεσε.
Ο Πόκερ, που πήρε το όνομά του από έναν συγγενή λόγω της αινιγματικής του έκφρασης ως μικρό παιδί, θυμάται με νοσταλγία τον πατέρα του, ο οποίος ήταν συνεχώς απασχολημένος με επαγγελματικά καθήκοντα όταν εκείνος ήταν νέος.
Όσον αφορά το πώς αξιοποιούνται τα κεφάλαια των ιδρυμάτων, περίπου το 80% των μερισμάτων χρηματοδοτεί την έρευνα και την εκπαίδευση, ενώ το υπόλοιπο 20% επανεπενδύεται στις επιχειρήσεις τους. Το 2025, η χρηματοδότηση ανήλθε συνολικά στα 396 εκατομμύρια δολάρια, το μεγαλύτερο ποσό που έχει διατεθεί ποτέ σε ετήσια βάση. Οι κύριοι δικαιούχοι των ιδρυμάτων δεν είναι τα μέλη της οικογένειας, αλλά ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Ωστόσο, η εργασία αυτή προσφέρει και ορισμένα προνόμια. Ο Βάλρος αναφέρει ότι αυτός και η σύζυγός του έλαβαν μια πρόσκληση για ένα ταξίδι κυνηγιού σε ένα καταφύγιο στο βόρειο τμήμα της Σουηδίας. Το καταφύγιο ανήκε στην τράπεζα Skandinaviska Enskilda Banken (SEB), αλλά οι Βάλενμπεργκ είχαν τη δυνατότητα να το χρησιμοποιήσουν, γεγονός που δείχνει την πρόσβαση και την επιρροή της οικογένειας σε ιδιοκτησίες που ελέγχονται από σημαντικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Η αρχή της τραπεζικής δραστηριότητας
Η ιστορία της οικογένειας Βάλενμπεργκ ξεκίνησε το 1856, όταν ο Αντρέ Όσκαρ Βάλενμπεργκ ίδρυσε την τράπεζα Stockholms Enskilda Bank, μία από τις πρώτες εμπορικές τράπεζες της Σουηδίας, που σήμερα είναι γνωστή ως Skandinaviska Enskilda Banken (SEB). Περίπου είκοσι χρόνια αργότερα, πολλές μεγάλες εταιρείες έλαβαν δάνεια έκτακτης ανάγκης από την τράπεζα κατά τη διάρκεια μιας οικονομικής κρίσης. Αυτά τα δάνεια τελικά μετατράπηκαν σε μετοχές, και έτσι η οικογένεια ξεκίνησε την πορεία της ως ιδιοκτήτρια σημαντικών βιομηχανικών επιχειρήσεων.
Το 1916, η τράπεζα διαχώρισε τις δραστηριότητές της από τις βιομηχανικές και επενδυτικές της δραστηριότητες, δημιουργώντας την εταιρεία Investor AB. Ένα χρόνο αργότερα, ιδρύθηκε το Ίδρυμα Knut and Alice Wallenberg. Κάποια μέλη της οικογένειας δεν ήταν ευχαριστημένα με τη μεταβίβαση μέρους του πλούτου εκτός της οικογένειας, αλλά η κίνηση αυτή έβαλε τα θεμέλια για τη διαχείριση της περιουσίας της οικογένειας και για την ανάπτυξη ενός αισθήματος κοινωνικής ευθύνης.
Ο Πόκερ λέει ότι συνεχίζει να εργάζεται ώστε να εκσυγχρονίζει και να εξελίσσει τις παραδόσεις της οικογένειας, όπως το να ενθαρρύνει τη μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στις εταιρείες. Η επόμενη γενιά ηγετών θα αποτελείται από περίπου τριάντα άτομα, που θα αναλάβουν μεγαλύτερες ευθύνες στα ιδρύματα και στις εταιρείες της οικογένειας.
«Όταν ήμασταν νέοι, υπήρχε κάποιος να μας καθοδηγεί, να μας δείχνει τι έπρεπε και τι δεν έπρεπε να κάνουμε», είπε. «Δεν θέλαμε να επιβάλλουμε το ίδιο στην επόμενη γενιά».
«Τώρα, καθώς στη Σουηδία αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των πλούσιων επιχειρηματιών και επενδυτών θα ήθελα να βλέπω περισσότερους από αυτούς να αφιερώνουν τις προσπάθειές τους στη δημιουργία συστημάτων που στηρίζουν και ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπως έκαναν ο Κνουτ και η Άλις πριν από περισσότερο από έναν αιώνα», δηλώνει ο Πόκερ.
«Ελπίζω οι νέοι δισεκατομμυριούχοι στη Σουηδία να συνειδητοποιήσουν ότι είχαν την τύχη να εργαστούν σε ένα σύστημα που τους έδωσε την ευκαιρία να γίνουν πολύ πλούσιοι», είπε. «Ελπίζω να αρχίσουν να σκέφτονται πώς μπορούν να χρησιμοποιήσουν μέρος αυτού για να προσφέρουν πίσω στην κοινωνία», προσθέτει.
Διαβάστε ακόμη
Ποιος χρειάζεται τις ΗΠΑ; Ο παγκόσμιος χάρτης του εμπορίου ανασχεδιάζεται (γραφήματα)
ΑΦΜ και Κλειδάριθμος: Πώς γίνεται η έκδοση χωρίς ταλαιπωρία
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.