Ανά τακτά χρονικά διαστήματα, ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, επισκέπτεται το τεράστιο εργοτάξιο της EXPO 2027 λίγο έξω από το Βελιγράδι. Παρακολουθεί την πορεία των εργασιών και ενημερώνει μέσω social media για ένα project ύψους 2,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο στη Σερβία έχει συνδεθεί στενά με την πολιτική του παρακαταθήκη.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διοργάνωση αυτού του είδους στα Δυτικά Βαλκάνια μετά τους πολέμους που διέλυσαν την πρώην Γιουγκοσλαβία πριν από περίπου τρεις δεκαετίες. Περισσότερες από 140 χώρες αναμένεται να συμμετάσχουν στην έκθεση, με τίτλο Play for Humanity: Sport and Music for All. Για τη σερβική κυβέρνηση, όμως, η EXPO είναι πολύ περισσότερα από ένα διεθνές event, αποτελεί μοχλό για επενδύσεις σε τουρισμό, φιλοξενία, κατασκευές, μεταφορές και εμπόριο, αλλά και μια ευκαιρία αλλαγής της διεθνούς εικόνας της χώρας. Στους πρεσβευτές της διοργάνωσης βρίσκονται ο Τζάκι Τσαν, ο Ολυμπιονίκης Γιουσέιν Μπολτ, ο Κινέζος πρωταθλητής του μπάντμιντον Λιν Νταν και η πρώην Νο1 της παγκόσμιας κατάταξης στο τένις Γέλενα Γιάνκοβιτς.
Από την EXPO σε ένα νέο προάστιο του Βελιγραδίου
Το πραγματικό αποτύπωμα του project αναμένεται να φανεί μετά την ολοκλήρωση της τρίμηνης έκθεσης τον Αύγουστο του 2027. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι η περιοχή θα μετατραπεί σε ένα νέο προάστιο της σερβικής πρωτεύουσας, με χιλιάδες διαμερίσματα, σχολεία, καταστήματα και γραφεία.
Παράλληλα, προβλέπεται νέα σιδηροδρομική σύνδεση με το αεροδρόμιο Nikola Tesla και η δημιουργία λιμενικών υποδομών στον ποταμό Σάβα, προσφέροντας και υδάτινη σύνδεση με το κέντρο του Βελιγραδίου. Στην ευρύτερη ανάπτυξη εντάσσεται και ένα νέο στάδιο 52.000 θέσεων, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2028 και να είναι έτοιμο να φιλοξενήσει τον τελικό του UEFA Europa League την επόμενη χρονιά. Μετά την EXPO, περίπου 7000 στρέμματα γης γύρω από τον εκθεσιακό χώρο σχεδιάζεται να διατεθούν σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, κυρίως developers ακινήτων. Αυτό μετατρέπει την EXPO 2027 από ένα προσωρινό διεθνές γεγονός σε ένα από τα μεγαλύτερα projects αστικής ανάπτυξης που έχει επιχειρήσει η Σερβία.
Ο ίδιος ο εκθεσιακός χώρος καταλαμβάνει περίπου 250 στρέμματα, σε έκταση που μέχρι πρότινος ήταν αγροτική γη. Η Σερβία επενδύει 1,23 δισ. ευρώ για τη μετατροπή της σε εκθεσιακό συγκρότημα και ακόμη 700 εκατ. ευρώ σε συναφείς υποδομές, σύμφωνα με την κρατική εταιρεία EXPO 2027 που έχει αναλάβει την προετοιμασία.
Οι διοργανωτές περιμένουν περίπου 1,6 εκατ. επισκέπτες. Η συμβουλευτική Louis Berger Adria εκτιμά ότι η διοργάνωση και οι επενδύσεις που τη συνοδεύουν μπορούν να δημιουργήσουν περισσότερα από 9 δισ. ευρώ νέας οικονομικής αξίας έως το 2037, καθώς και 3,8 δισ. ευρώ φορολογικών εσόδων σε βάθος δεκαετίας. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, κάθε δηνάριο δημόσιας επένδυσης θα μπορούσε να δημιουργήσει 1,91 δηνάρια φορολογικών εσόδων, παράλληλα με την ενίσχυση της απασχόλησης. «Ήταν μια τεράστια πρόκληση, αλλά τα οφέλη είναι ακόμη μεγαλύτερα», δήλωσε ο διευθυντής της EXPO 2027, Ντανίλο Γέρινιτς.
Περισσότεροι από 4.000 εργαζόμενοι
Η Σερβία έχει επιλέξει την PowerChina ως βασικό ανάδοχο του έργου. Περισσότεροι από 4.000 εργαζόμενοι απασχολούνται ήδη στο εργοτάξιο σε τρεις βάρδιες, όλο το 24ωρο, ενώ οι σερβικές αρχές έχουν ζητήσει από την κινεζική εταιρεία να προσθέσει ακόμη 1.000 εργαζομένους, ώστε τα περίπτερα να είναι έτοιμα έως τον Δεκέμβριο.
Το χρονοδιάγραμμα είναι στενό, καθώς η EXPO αποτελεί κεντρικό κομμάτι της αναπτυξιακής στρατηγικής που προβάλλει η κυβέρνηση Βούτσιτς. Κατά τη διάρκεια της περισσότερο από δεκαετούς κυριαρχίας του στην πολιτική ζωή της χώρας, η Σερβία προσέλκυσε περισσότερες ξένες επενδύσεις από οποιαδήποτε άλλη χώρα των Δυτικών Βαλκανίων, ενώ η οικονομία της διπλασιάστηκε σε περίπου 99,95 δισ. δολάρια. Ο Βούτσιτς έχει παράλληλα επιχειρήσει να διατηρήσει σχέσεις με διαφορετικά κέντρα ισχύος, από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ έως τη Ρωσία και την Κίνα.
Το project στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης
Η EXPO 2027, ωστόσο, εξελίσσεται ενώ η Σερβία βρίσκεται σε περίοδο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης. Ο Βούτσιτς έχει προκηρύξει πρόωρες βουλευτικές εκλογές για τις 25 Οκτωβρίου και έχει ανακοινώσει ότι θα παραιτηθεί από την προεδρία για να διεκδικήσει την πρωθυπουργία.
Τα τελευταία δύο χρόνια, οι φοιτητικές κινητοποιήσεις έχουν εξελιχθεί σε ευρύτερο αντικυβερνητικό κίνημα. Οι διαδηλώσεις εντάθηκαν μετά την κατάρρευση τμήματος σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ το 2024, που στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους, με τους διαδηλωτές να θέτουν στο επίκεντρο ζητήματα διαφθοράς και λειτουργίας των θεσμών. Η κυβέρνηση απορρίπτει τις κατηγορίες. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η EXPO έχει γίνει σημείο πολιτικής σύγκρουσης.
Μικρά κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν ζητήσει ακόμη και την ακύρωση της διοργάνωσης, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει κίνδυνος κακοδιαχείρισης δημόσιων πόρων, αύξησης του χρέους και περαιτέρω διεύρυνσης του χάσματος μεταξύ Βελιγραδίου και περιφέρειας. Ανησυχίες σχετικά με τη διαφάνεια και την τήρηση των κατασκευαστικών προδιαγραφών έχουν διατυπωθεί και σε έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που επικαλείται το Bloomberg. Οι σερβικές αρχές απορρίπτουν τις καταγγελίες ως πολιτικά υποκινούμενες και αβάσιμες.
Ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης για το Βελιγράδι
Για τους ανθρώπους πίσω από την EXPO 2027, το στοίχημα δεν περιορίζεται στην επιτυχημένη διεξαγωγή μιας έκθεσης. Η περιοχή που θα δημιουργηθεί μετά τη διοργάνωση φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα πιο οργανωμένο μοντέλο αστικής ανάπτυξης για το Βελιγράδι, σε αντίθεση με τις προηγούμενες δεκαετίες, όταν η ανεξέλεγκτη και συχνά χωρίς επαρκή πολεοδομικό σχεδιασμό δόμηση δημιούργησε προβληματικές επεκτάσεις γύρω από τη σερβική πρωτεύουσα και άλλες πόλεις.
Για τον Γέρινιτς, η EXPO μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για το πώς μια εντελώς νέα περιοχή μπορεί να ενταχθεί στον αστικό ιστό. Αυτό φαίνεται πως είναι τελικά το μεγαλύτερο στοίχημα του project, όταν οι επισκέπτες και τα περίπτερα της EXPO φύγουν το 2027, να μείνει πίσω όχι ένα εγκαταλελειμμένο εκθεσιακό συγκρότημα, αλλά ένα νέο κομμάτι του Βελιγραδίου.
Διαβάστε ακόμη
“Εγωτίτιδα”: Η νέα ελληνική ασθένεια
10 μεγάλοι Ελληνες αρχιτέκτονες της σύγχρονης ιστορίας
Παράνομος τζόγος: Σφίγγει ο κλοιός σε social media – influencers, «κόφτης» σε πληρωμές και αναλήψεις
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ