Οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται κοντά στην υπογραφή συμφωνίας για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με ανώτατους αξιωματούχους που παρακολουθούν τις διαπραγματεύσεις. Ένας υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος φέρεται να έχει δηλώσει ότι μια συμφωνία είναι πιθανή, ενώ πηγή των G7 τόνισε ότι η διαδικασία θα λάβει πιθανότατα τη μορφή μνημονίου κατανόησης και όχι τελικής συμφωνίας.
Η φετινή σύνοδος των G7 θα πραγματοποιηθεί στην Εβιάν, στις Γαλλικές Άλπεις, από τις 15 έως τις 17 Ιουνίου. Η Γενεύη, κοντά στην Εβιάν, αναφέρεται ως πιθανός τόπος υπογραφής της συμφωνίας ήδη από την Κυριακή, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg.
Αβεβαιότητα από πλευράς Ιράν
Παρά τα θετικά σημάδια, οι επικοινωνίες μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον παραμένουν αργές από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι «δεν έχει ακόμη επιτευχθεί οριστική συμφωνία», αναγνωρίζοντας όμως πρόοδο προς το τέλος της σύγκρουσης που έχει προκαλέσει χάος στη Μέση Ανατολή και άνοδο στις τιμές ενέργειας.
Ένας διπλωμάτης πρόσθεσε ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές έχουν συμφωνήσει σε ένα σχέδιο, αν και παραμένει ασαφές αν έχει εγκριθεί από τον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, που έχει τον τελικό λόγο σε σημαντικά θέματα εξωτερικής πολιτικής και στρατιωτικών επιχειρήσεων και παραμένει κρυμμένος από την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών επιδρομών στα τέλη Φεβρουαρίου.
Αντίδραση των αγορών ενέργειας
Μετά τις δηλώσεις του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ότι ακυρώθηκαν επικείμενες αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν και ότι η συμφωνία για επέκταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες και άνοιγμα των Στενών είναι σχεδόν έτοιμη, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν και οι αγορές μετοχών κατέγραψαν άνοδο.
Την Παρασκευή, οι τιμές ενέργειας συνέχισαν να πέφτουν, αναδεικνύοντας την αισιοδοξία των αγορών ότι μια διπλωματική λύση μπορεί να σταθεροποιήσει την προσφορά πετρελαίου και να μειώσει την ένταση στην περιοχή.
Τι προβλέπει το προσχέδιο της συμφωνίας – Τα 14 σημεία
Το προσχέδιο της συμφωνίας μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών προβλέπει ότι οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις στο πετρέλαιο, ενώ το Ιράν θα επαναλειτουργήσει τα Στενά του Ορμούζ, όπως μετέδωσε σήμερα η κρατική τηλεόραση της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με το πρακτορείο Mehr, το έγγραφο 14 σημείων καθορίζει ότι οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν έως ότου εκταμιευθεί το μισό των παγωμένων κεφαλαίων του Ιράν, ανασταλούν οι κυρώσεις πετρελαίου και αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός.
Την Πέμπτη, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ, «μόλις κατέληξαν σε μια σπουδαία συμφωνία για τον πόλεμο με το Ιράν», υπό την προϋπόθεση της «ολοκλήρωσης των εγγράφων», υπενθυμίζει το CNBC. Τόνισε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα επαναλειτουργήσουν αμέσως μόλις υπογραφεί η συμφωνία.
Σήμερα, οι παγκόσμιες αγορές σημείωσαν ισχυρή άνοδο, ενθαρρυμένες από τις προσδοκίες για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας. Ταυτόχρονα, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν, με τα futures αμερικανικού αργού για παράδοση Ιουλίου να χάνουν 1,61% και τα futures του Brent για παράδοση Αυγούστου 1,75%.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν από το Mehr, το προσχέδιο περιλαμβάνει τα εξής:
- Μόνιμη και άμεση παύση του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Δέσμευση της Αμερικής για μη ανάμιξη στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και σεβασμό της κυριαρχίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
- Πλήρης άρση του ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών.
- Οι ΗΠΑ να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από την περιοχή γύρω από το Ιράν
- Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών με ιρανικές διευθετήσεις.
- Αναστολή των κυρώσεων στην πώληση πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων και πλήρης πρόσβαση του Ιράν στους χρηματοοικονομικούς του πόρους.
- Οι ΗΠΑ και οι συμμάχοι τους να παρουσιάσουν σχέδια ανοικοδόμησης για το Ιράν αξίας τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
- 60 ημέρες διαπραγματεύσεων για την επίτευξη τελικής συμφωνίας με βάση τα πυρηνικά ζητήματα και την πλήρη άρση των πρωτογενών, δευτερογενών, αμερικανικών κυρώσεων και των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και του Συμβουλίου των Διοικητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.
- Επαναδιατύπωση της δέσμευσης του Ιράν στη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT) να μην παράγει πυρηνικά όπλα.
- Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, οι ΗΠΑ έχουν δεσμευτεί να μην αυξήσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή και δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις.
- Αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια κατά τη διάρκεια της 60ήμερης περιόδου των τελικών διαπραγματεύσεων. Το μισό από αυτό το ποσό πρέπει να τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις.
- Εγκαθίδρυση μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.
- Η τελική συμφωνία θα εγκριθεί με ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
- Οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν από την αποδέσμευση του μισού των παγωμένων κεφαλαίων του Ιράν, την αναστολή των πετρελαϊκών κυρώσεων κατά του Ιράν και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού. Η τελική συμφωνία θα γίνει αποκλειστικά για τη μοίρα των εμπλουτισμένων υλικών και του εμπλουτισμού, την άρση των κυρώσεων και το πρόγραμμα οικονομικής ανοικοδόμησης του Ιράν. Οι συζητήσεις για το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξη προς ομάδες αντίστασης έχουν αφαιρεθεί οριστικά από την ημερήσια διάταξη.
Axios: Τα ψιλά γράμματα της «Συμφωνίας Ισλαμαμπάντ» που ετοιμάζονται να υπογράψουν Τραμπ και Ιράν
Aντίστοιχα, το Axios μεταδίδει πως το μνημόνιο κατανόησης (MOU) μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, προβλέπει το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια και την παροχή αναστολής κυρώσεων στο Ιράν βάσει συμμόρφωσης. Το MOU περιλαμβάνει επίσης πλαίσιο για την αντιμετώπιση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, ενώ κάθε ενέργεια στο πυρηνικό πρόγραμμα θα απαιτήσει δεύτερη, λεπτομερέστερη συμφωνία.
Διπλωμάτης από μία από τις διαμεσολαβούσες χώρες επιβεβαίωσε ότι «οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο της συμφωνίας», αν και η τελική έγκριση παραμένει ανοιχτή. Σύμφωνα με πληροφορίες, η συμφωνία έχει εγκριθεί σε υψηλό επίπεδο στο Ιράν, αλλά πιθανότατα όχι από τον Ανώτατο Ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Ο Τραμπ αναμένει τελετή υπογραφής το Σαββατοκύριακο, ενώ εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε ότι «το Τεχεράνη δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση».
Οι διαπραγματεύσεις και η διαμεσολάβηση
Η συμφωνία επιτεύχθηκε μετά από ώρες διαπραγματεύσεων μεταξύ του Καταριανού μεσολαβητή Αλί Αλ-Ταγουαντί και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί. Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Τεχεράνη, ο Αλ-Ταγουαντί επικοινώνησε τηλεφωνικά πολλές φορές με απεσταλμένους του Τραμπ. Η ανακοίνωση Τραμπ για ολοκλήρωση της συμφωνίας εξέπληξε τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος προσπαθούσε να συγκεντρώσει πληροφορίες από στενούς συνεργάτες της αμερικανικής κυβέρνησης.
Δεσμεύσεις Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα
Σύμφωνα με το MOU, το Ιράν δεσμεύεται να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα και να επιλύσει τα ζητήματα γύρω από το εμπλουτισμένο ουράνιο. Υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι μία από τις επιλογές είναι η μερική αραίωση του εμπλουτισμένου ουρανίου υπό επίβλεψη επιθεωρητών του ΟΗΕ. Κάθε βήμα θα πραγματοποιηθεί μόνο εάν επιτευχθεί δεύτερη συμφωνία, γεγονός που παραμένει αβέβαιο.
Άνοιγμα Στενών και κυρώσεις
Το MOU προβλέπει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ αμέσως χωρίς διόδια, με επιστροφή στις προπολεμικές ροές μέσα σε 30 ημέρες, ενώ ταυτόχρονα θα αρθεί το αμερικανικό εμπάργκο. Η προσωρινή άρση κυρώσεων θα διαρκέσει 60 ημέρες για να επιτρέψει την πώληση πετρελαίου και θα αυξάνεται εφόσον το Ιράν συμμορφώνεται και δείξει «καλή πίστη» στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
Προβληματισμοί για παγωμένα κεφάλαια
Παράλληλα, παραμένει αβέβαιο τι θα γίνει με τα δισεκατομμύρια δολάρια Ιράν που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό. Το Ιράν ζητά άμεση πρόσβαση σε κάποιο μέρος αυτών των κεφαλαίων, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν σε σταδιακή απελευθέρωση βάσει συμμόρφωσης. Συζητήσεις για πρόσβαση μέρους των κεφαλαίων στο Κατάρ για ανθρωπιστικούς σκοπούς βρίσκονται σε εξέλιξη.
Το επόμενο βήμα
Η συμφωνία, με διαμεσολάβηση Κατάρ και Πακιστάν, θα ονομαστεί ενδεχομένως «Συμφωνία Ισλαμαμπάντ», εφόσον και οι δύο πλευρές συμφωνήσουν τελικά να υπογράψουν. «Εργαζόμαστε με όλα τα μέρη για να ολοκληρωθούν οι τελευταίες λεπτομέρειες και να οριστεί ημερομηνία τελετής υπογραφής», δήλωσε διπλωμάτης από μία από τις διαμεσολαβούσες χώρες.
Διαβάστε ακόμη
ΕΚΤ: Η νέα αύξηση επιτοκίων «φουσκώνει» τα δάνεια – Μικρή η επίδραση στις καταθέσεις (πίνακες)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα