Σημαντικά βήματα προς τη διαμόρφωση ενός κοινού σχεδίου για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία φαίνεται ότι έγιναν στις συνομιλίες της Τρίτης στο Όσλο, όπου η ουκρανική ηγεσία, Αμερικανοί αξιωματούχοι και Ευρωπαίοι σύμμαχοι συζήτησαν τις προϋποθέσεις μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Η αμερικανική πλευρά χαρακτήρισε τις διαβουλεύσεις «πολύ παραγωγικές και εποικοδομητικές», κάνοντας λόγο για ουσιαστική σύγκλιση ως προς τα επόμενα βήματα, ενώ ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, επιβεβαίωσε ότι σημειώθηκε «πραγματική πρόοδος».
Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, προτάσεις για ενεργειακή εκεχειρία και η αποκατάσταση κρίσιμων πτυχών της αμερικανικής υποστήριξης προς το Κίεβο.
Μετά τις επαφές στη Νορβηγία, η διπλωματική προσπάθεια περνά στην επόμενη φάση: ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, αναμένεται να συναντηθεί σήμερα, Τετάρτη, με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη, μεταφέροντας τις προτάσεις που συζητήθηκαν με την ουκρανική πλευρά.
Το κατά πόσον η πρόοδος που καταγράφηκε στο Όσλο μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστική διαπραγμάτευση θα εξαρτηθεί πλέον και από την αντίδραση της Μόσχας.
Όσλο: Σύγκλιση ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ευρώπης για τα επόμενα βήματα
Στις συνομιλίες της νορβηγικής πρωτεύουσας συμμετείχαν ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και Ευρωπαίοι ηγέτες, ενώ ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ και επίσης βασικός απεσταλμένος της αμερικανικής κυβέρνησης, συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης.
Αμερικανός αξιωματούχος έκανε λόγο για «ισχυρή σύγκλιση σε επίπεδο ομάδων εργασίας» μεταξύ ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ευρώπης σχετικά με τα επόμενα στάδια της διαδικασίας.
Η περιγραφή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Κιέβου έχουν επιδεινωθεί αισθητά τις τελευταίες εβδομάδες, με αλλεπάλληλες διαφωνίες για τη στρατιωτική υποστήριξη και τους όρους μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Παρά τις διαφωνίες, οι συμμετέχοντες στις συνομιλίες επιχείρησαν να αναδείξουν τα σημεία σύγκλισης.
Ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, δήλωσε ότι σημειώθηκε «πραγματική πρόοδος» στις προτάσεις για την επίτευξη ειρήνης, χωρίς όμως να αποκαλύψει λεπτομέρειες για το περιεχόμενό τους.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι θα χρειαστεί υπομονή μέχρι να υπάρξουν απτά αποτελέσματα.
Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει ουσιαστικό ρόλο στις συνομιλίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης και να βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Εγγυήσεις ασφαλείας και ενεργειακή εκεχειρία στο τραπέζι
Ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε ότι στις συνομιλίες συζητήθηκαν ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, καθώς και προτάσεις για εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα.
Οι συγκεκριμένες πτυχές θεωρούνται κρίσιμες για την ουκρανική πλευρά, καθώς το Κίεβο επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα αφήσει τη χώρα εκτεθειμένη σε νέες στρατιωτικές επιθέσεις.
Ο Ουκρανός πρόεδρος επανέλαβε ότι η χώρα του παραμένει «έτοιμη για διαπραγματεύσεις», παρά τη συνέχιση των ρωσικών επιθέσεων.
«Φυσικά δεν χάνουμε αυτόν τον πόλεμο, αλλά χάνουμε ανθρώπους επειδή η Ρωσία επιτίθεται», δήλωσε.
Οι διπλωματικές πρωτοβουλίες πραγματοποιούνται ενώ οι εχθροπραξίες συνεχίζονται. Σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους, τουλάχιστον δέκα άνθρωποι σκοτώθηκαν την Τρίτη από ρωσικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη: τέσσερις στο Κίεβο και στην ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσας, τέσσερις στην περιφέρεια του Ντονέτσκ και δύο στην πόλη Ντνίπρο.
Άλλοι δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε επίθεση που σημειώθηκε τη νύχτα προς την Τετάρτη κοντά στο Χάρκοβο.
Ζελένσκι: Αποκαταστάθηκε η ανταλλαγή πληροφοριών με τις ΗΠΑ
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο που προέκυψε από τις επαφές στο Όσλο αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ Ουκρανίας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Κίεβο είχε προηγουμένως κατηγορήσει την Ουάσιγκτον ότι περιόριζε την παροχή κρίσιμων πληροφοριών, ισχυρισμό που οι ΗΠΑ είχαν απορρίψει ως «σκανδαλώδη».
Μετά τις συνομιλίες, ωστόσο, ο Ζελένσκι εμφανίστηκε ικανοποιημένος από την κατάσταση που επικρατεί πλέον.
«Είμαι ευγνώμων που η ανταλλαγή πληροφοριών λειτουργεί τώρα», δήλωσε.
Ο Ουκρανός Πρόεδρος αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για ρωσικές βαλλιστικές επιθέσεις, το οποίο επιτρέπει στον άμαχο πληθυσμό να ενημερώνεται εγκαίρως για την προσέγγιση πυραύλων.
«Είναι πολύ σημαντικό για τους ανθρώπους μας, για τα παιδιά, τους ενήλικες και τους αμάχους, επειδή μπορούμε να γνωρίζουμε πότε έρχονται βαλλιστικοί πύραυλοι. Είμαστε ευγνώμονες στην αμερικανική πλευρά. Τώρα λειτουργεί και αυτό είναι εξαιρετικό», ανέφερε.
Πριν από τη συνάντηση στο Όσλο, ο Ζελένσκι είχε επίσης χαρακτηρίσει εποικοδομητική τη συζήτησή του με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο για την ανάγκη παροχής έγκαιρων προειδοποιήσεων, αναχαιτιστικών πυραύλων και πρόσβασης στο Starlink.
Starlink και Patriot: Τα ανοιχτά ζητήματα της αμερικανικής βοήθειας
Παρά τη θετική αποτίμηση των συνομιλιών, παραμένουν ανοιχτά σημαντικά ζητήματα σχετικά με τη στρατιωτική υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών προς την Ουκρανία.
Ο Ζελένσκι εξέφρασε την ελπίδα ότι θα υπάρξει θετική εξέλιξη και στο ζήτημα της πρόσβασης στο δορυφορικό δίκτυο Starlink της SpaceX.
Τις προηγούμενες ημέρες, ο ουκρανικός στρατός είχε αναφέρει περιορισμούς στις ταχύτητες του δικτύου, το οποίο χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων για επιχειρήσεις με drones εναντίον ρωσικών στόχων.
Μάλιστα, διακομματική ομάδα Αμερικανών γερουσιαστών είχε ζητήσει την περασμένη εβδομάδα επείγουσα έρευνα για τους περιορισμούς στη λειτουργία του Starlink στην Ουκρανία.
Αβεβαιότητα υπάρχει και γύρω από τις παραδόσεις πρόσθετων αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot, οι οποίοι αποτελούν κρίσιμο μέσο αντιμετώπισης των ρωσικών βαλλιστικών πυραύλων.
Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες ανέφεραν ότι η μεταφορά πρόσθετων πυραύλων δεν είχε ακόμη εγκριθεί.
Ο Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος πραγματοποιεί επίσκεψη στην Ινδία, παραδέχθηκε ότι είναι πιθανό οι αναχαιτιστικοί πύραυλοι να μην έχουν φτάσει ακόμη στην Ουκρανία, υποστήριξε όμως ότι δεν υπάρχει σκόπιμη άρνηση παροχής βοήθειας προς το Κίεβο.
Η επόμενη κρίσιμη συνάντηση: Ο Γουίτκοφ στον Πούτιν
Μετά τις επαφές με τον Ζελένσκι, η διπλωματική πρωτοβουλία περνά πλέον στη ρωσική πλευρά.
Ο Στιβ Γουίτκοφ αναμένεται να συναντηθεί την Τετάρτη με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη, προκειμένου να παρουσιάσει τις προτάσεις που διαμορφώθηκαν κατά τις συνομιλίες στο Όσλο.
Στη συνάντηση πρόκειται να συμμετάσχει διαδικτυακά και ο Τζάρεντ Κούσνερ.
Ο Πούτιν δεν έχει σχολιάσει δημόσια τις τελευταίες διπλωματικές εξελίξεις, ενώ ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ έχει δηλώσει ότι η Μόσχα είναι διατεθειμένη να ακούσει όσα θα παρουσιάσει ο Αμερικανός απεσταλμένος.
Την ίδια στιγμή, όμως, απέκλεισε το ενδεχόμενο «οποιωνδήποτε πολιτικών παραχωρήσεων», περιορίζοντας τις προσδοκίες για άμεση συμφωνία.
Η Ρωσία, η οποία εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022, ελέγχει σήμερα περίπου το 20% των ουκρανικών εδαφών.
Για το Κίεβο και τους Ευρωπαίους συμμάχους του, η συνάντηση της Αγίας Πετρούπολης αποτελεί το επόμενο κρίσιμο βήμα, καθώς η Μόσχα καλείται πλέον να απαντήσει στις προτάσεις που συζητήθηκαν στη Νορβηγία.
Η πίεση Τραμπ στον Ζελένσκι και οι διαφωνίες Ουάσιγκτον – Κιέβου
Η διπλωματική κινητικότητα πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα επιβαρυμένο περιβάλλον στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ουκρανίας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει αυξήσει τις πιέσεις προς τον Ζελένσκι, υποστηρίζοντας ότι η Ουκρανία θα πρέπει να καταλήξει σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.
Το προηγούμενο διάστημα είχε μάλιστα δηλώσει ότι η χώρα χρειάζεται νέο πρόεδρο και ότι θα πρέπει κάποιος άλλος να αναλάβει τις διαπραγματεύσεις εκ μέρους της.
Μετά τις συνομιλίες του Όσλο, ο Τραμπ επανέλαβε από τον Λευκό Οίκο ότι θέλει το Κίεβο να «κάνει μια συμφωνία».
Υποστήριξε επίσης ότι η Ρωσία επιθυμεί να ολοκληρωθεί η διαδικασία, προσθέτοντας ότι «ήρθε η ώρα η Ουκρανία να τελειώσει αυτόν τον πόλεμο».
Η Ουάσιγκτον έχει συνδέσει τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου με τις υψηλές τιμές των καυσίμων, οι οποίες αποτελούν σημαντικό πολιτικό ζήτημα ενόψει των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς περιέγραψε την Ουκρανία ως χώρα με την οποία η Ουάσιγκτον συνεργάζεται σε ορισμένα ζητήματα, αλλά διαφωνεί σε άλλα.
Σε συνέντευξή του τη Δευτέρα, σημείωσε ότι οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν επίσημη συμμαχία με το Κίεβο και επανέλαβε την αντίθεσή του στις ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Η Ευρώπη ζητεί κοινή στρατηγική για τον τερματισμό του πολέμου
Την ίδια στιγμή, οι Ευρωπαίοι ηγέτες παρακολουθούν με ανησυχία τα μηνύματα που εκπέμπει η αμερικανική κυβέρνηση προς τη Ρωσία.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έκανε λόγο τη Δευτέρα για αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με τον πόλεμο, υπογραμμίζοντας ότι προσπαθεί να πείσει συνολικά την αμερικανική κυβέρνηση πως η κρίση πρέπει να αντιμετωπιστεί από κοινού.
Σε συνέντευξή του στο Bloomberg TV, τόνισε ότι η στήριξη της Ουκρανίας αποτελεί σημαντική επιβάρυνση για τους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς, αλλά οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν να συνεχίσουν την προσπάθεια μέχρι να τερματιστεί ο πόλεμος.
«Είναι πραγματικά μια μεγάλη προσπάθεια για τους προϋπολογισμούς μας και για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αλλά το κάνουμε και προσπαθούμε να συνεχίσουμε μέχρι να τελειώσει αυτός ο τρομερός πόλεμος», ανέφερε.
Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, η συμμετοχή τους στις διαπραγματεύσεις θεωρείται απαραίτητη, τόσο για τη διαμόρφωση των εγγυήσεων ασφαλείας όσο και για τη συνολική σταθερότητα της ηπείρου.
Οι συνομιλίες του Όσλο δημιούργησαν μια νέα διπλωματική βάση συνεννόησης μεταξύ ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ευρώπης. Το εάν αυτή μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο για τον τερματισμό του πολέμου θα φανεί από τη στάση που θα τηρήσει η Μόσχα στις επαφές με τον Γουίτκοφ.