O εμπορικός πόλεμος ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά αρχίζει να ξεφεύγει από τα όρια των παραδοσιακών βιομηχανικών κλάδων και να αγγίζει προϊόντα που βρίσκονται καθημερινά στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το χαρτί υγείας, το οποίο κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπο με αυξημένο κόστος λόγω των νέων δασμών και της στενής διασύνδεσης των παραγωγικών αλυσίδων των δύο χωρών.
Η νέα φάση της εμπορικής σύγκρουσης πυροδοτήθηκε μετά την αποτυχία των τελευταίων διαπραγματεύσεων. Ο Καναδάς ανακοίνωσε ότι από τις 8 Σεπτεμβρίου θα εφαρμόσει ανταποδοτικούς δασμούς σε περισσότερα από 700 αμερικανικά προϊόντα, με συντελεστές που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν το 50%. Τα μέτρα καλύπτουν προϊόντα από χάλυβα και ηλεκτρονικά μέχρι αγροτικό εξοπλισμό, τρόφιμα και είδη χαρτιού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι μεταξύ των προϊόντων που επιβαρύνονται βρίσκονται τόσο πρώτες ύλες όσο και ενδιάμεσα προϊόντα που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή για χαρτί υγείας και χαρτομάντιλα, με δασμούς μεταξύ 25% και 50%.
Η εξάρτηση των ΗΠΑ από τον Καναδά
Το χαρτί υγείας έχει μπει γρήγορα στο επίκεντρο επειδή η αμερικανική αγορά είναι στενά συνδεδεμένη με την καναδική παραγωγή. Αν και σημαντικό μέρος του τελικού προϊόντος κατασκευάζεται στις ΗΠΑ, πολλές επιχειρήσεις βασίζονται σε καναδικό ξυλοπολτό και άλλες βασικές πρώτες ύλες.
Παράλληλα, ο Καναδάς αποτελεί τον μεγαλύτερο ξένο προμηθευτή έτοιμου χαρτιού υγείας προς την αμερικανική αγορά. Το 2024 οι Ηνωμένες Πολιτείες εισήγαγαν χαρτί υγείας αξίας περίπου 510 εκατ. δολαρίων, με περισσότερα από 328 εκατ. δολάρια να προέρχονται από τον Καναδά. Συνεπώς, σχεδόν δύο στα τρία δολάρια της αξίας των συγκεκριμένων εισαγωγών συνδέονταν με τον βόρειο γείτονα.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη εάν εξεταστούν συνολικά τα οικιακά προϊόντα χαρτιού. Οι αμερικανικές εισαγωγές σε χαρτι κουζίνας, χαρτομάντιλα, χαρτί υγείας και συναφή είδη διαμορφώθηκαν κοντά στα 4 δισ. δολάρια το 2024, εκ των οποίων περίπου 1,68 δισ. δολάρια προήλθαν από τον Καναδά.
Μια αλυσίδα παραγωγής που περνά συνεχώς τα σύνορα
Η σχέση, ωστόσο, λειτουργεί και προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ο Καναδάς εισήγαγε το ίδιο έτος περίπου 1,27 δισ. δολάρια σε οικιακά προϊόντα χαρτιού από τις ΗΠΑ.
Αυτό αποτυπώνει τον βαθμό στον οποίο οι δύο οικονομίες έχουν αναπτύξει κοινές αλυσίδες παραγωγής. Πρώτες ύλες, ημιέτοιμα προϊόντα και τελικά αγαθά μπορεί να διασχίζουν τα σύνορα περισσότερες από μία φορές πριν φτάσουν στον τελικό καταναλωτή.
Οι δασμοί καθιστούν αυτή τη διαδικασία ακριβότερη σε κάθε στάδιο. Έτσι, ακόμη και ένα προϊόν που φέρει την ένδειξη ότι κατασκευάστηκε στις ΗΠΑ μπορεί να επηρεαστεί από έναν δασμό στον Καναδά, εφόσον η παραγωγή του βασίζεται σε εισαγόμενες καναδικές πρώτες ύλες.
Πώς το κόστος περνά στον καταναλωτή
Ο δασμός επιβάλλεται τυπικά στον εισαγωγέα, όμως το τελικό οικονομικό βάρος μπορεί να κατανεμηθεί σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Οι επιχειρήσεις μπορούν να επιλέξουν να απορροφήσουν μέρος της επιβάρυνσης, περιορίζοντας τα περιθώρια κέρδους τους. Μπορούν επίσης να πιέσουν τους προμηθευτές για χαμηλότερες τιμές ή να στραφούν σε διαφορετικές πηγές προμήθειας. Σε πολλές περιπτώσεις, όμως, μέρος του πρόσθετου κόστους καταλήγει στη λιανική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Στον κλάδο χαρτιού, η γρήγορη αντικατάσταση προμηθευτών δεν είναι απλή διαδικασία. Η αγορά έχει οικοδομηθεί επί δεκαετίες πάνω σε συγκεκριμένα δίκτυα παραγωγής, μεταφορών και διανομής, γεγονός που περιορίζει τις άμεσες εναλλακτικές.
Ο κλάδος έχει άλλωστε αποδείξει στο παρελθόν ότι είναι ευαίσθητος στις μεταβολές του κόστους. Μεγάλοι όμιλοι καταναλωτικών αγαθών έχουν προχωρήσει σε ανατιμήσεις όταν αυξήθηκαν οι τιμές του ξυλοπολτού, της ενέργειας ή των μεταφορών. Η Procter & Gamble, στην οποία ανήκει το αμερικανικό brand Charmin, είχε εφαρμόσει αυξήσεις σε προϊόντα χαρτιού σε προηγούμενες περιόδους υψηλότερων παραγωγικών δαπανών.
Γιατί το χαρτί υγείας έχει ιδιαίτερη σημασία
Η αμερικανική αγορά είναι ιδιαίτερα σημαντική λόγω της τεράστιας κατανάλωσης. Οι ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν πάνω από το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης χαρτιού υγείας, αν και συγκεντρώνουν μόλις περίπου το 4% του παγκόσμιου πληθυσμού.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη αύξηση στην τιμή ανά συσκευασία μπορεί να μεταφραστεί σε σημαντική συνολική επιβάρυνση για τα νοικοκυριά.
Παράλληλα, πρόκειται για προϊόν πρώτης ανάγκης με χαμηλή ελαστικότητα ζήτησης. Οι καταναλωτές μπορούν να στραφούν σε φθηνότερες μάρκες ή μεγαλύτερες οικονομικές συσκευασίες, αλλά δεν μπορούν εύκολα να αναβάλουν την αγορά του, όπως θα μπορούσαν να κάνουν με ένα ηλεκτρονικό προϊόν ή ένα είδος ένδυσης.
Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει δασμούς 50% σε καναδικά προϊόντα αξίας περίπου 20 δισ. δολαρίων, ενώ η Οτάβα απάντησε με μέτρα αντίστοιχου μεγέθους και ανακοίνωσε πακέτο στήριξης περίπου 7,5 δισ. καναδικών δολαρίων για επιχειρήσεις και εργαζομένους που πλήττονται.
Καθώς οι δασμοί επεκτείνονται σε εκατοντάδες κατηγορίες, οι συνέπειες παύουν να περιορίζονται σε αυτοκίνητα, μέταλλα ή βαριά βιομηχανία. Αγγίζουν πλέον τρόφιμα, ηλεκτρικές συσκευές, καλλυντικά και βασικά είδη καθημερινής κατανάλωσης.
Το αν οι τιμές του χαρτιού υγείας θα αυξηθούν σημαντικά δεν μπορεί ακόμη να προβλεφθεί. Η τελική επίδραση θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της αντιπαράθεσης, το μέρος του κόστους που θα απορροφήσουν παραγωγοί και λιανεμπόριο και το εάν Ουάσιγκτον και Οτάβα επιστρέψουν τελικά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Διαβάστε ακόμη
Πετρέλαιο: Η νέα άνοδος στην τιμή του απειλεί τις χρηματαγορές
Πλασματικά έτη: Ποιοι μπορούν να «κλειδώσουν» σύνταξη στα 62 και πόσο κοστίζει η εξαγορά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ