Το κρίσιμο σύστημα θαλάσσιων ρευμάτων του Ατλαντικού φαίνεται πλέον πολύ πιο πιθανό να καταρρεύσει από ό,τι εκτιμούσαν προηγουμένως οι επιστήμονες, καθώς νέα έρευνα δείχνει ότι τα κλιματικά μοντέλα που προβλέπουν τη μεγαλύτερη επιβράδυνση είναι και τα πιο ρεαλιστικά. Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν το εύρημα «πολύ ανησυχητικό», καθώς μια κατάρρευση θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την Ευρώπη, την Αφρική και την Αμερική.

Η Atlantic Meridional Overturning Circulation αποτελεί βασικό πυλώνα του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος και είναι ήδη στο πιο αδύναμο σημείο των τελευταίων 1.600 ετών, λόγω της κλιματικής κρίσης. Προειδοποιητικά σημάδια για ένα επικείμενο «σημείο καμπής» είχαν εντοπιστεί ήδη από το 2021, ενώ είναι γνωστό ότι το σύστημα έχει καταρρεύσει και στο παρελθόν της Γης.

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν δεκάδες διαφορετικά υπολογιστικά μοντέλα για να προβλέψουν την εξέλιξη του κλίματος. Ωστόσο, στην περίπτωση του Amoc τα αποτελέσματα διέφεραν σημαντικά — από σενάρια χωρίς περαιτέρω επιβράδυνση έως εκτιμήσεις για μείωση έως και 65% μέχρι το 2100, ακόμη και με περιορισμό των εκπομπών.

Νέα μεθοδολογία μειώνει την αβεβαιότητα

Η νέα μελέτη συνδύασε πραγματικές ωκεανογραφικές παρατηρήσεις με τα μοντέλα, περιορίζοντας δραστικά το εύρος της αβεβαιότητας. Τα αποτελέσματα δείχνουν επιβράδυνση της τάξης του 42% έως 58% έως το 2100 — επίπεδο που θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε κατάρρευση.

Το Amoc μεταφέρει θερμά νερά από τις τροπικές περιοχές προς την Ευρώπη και την Αρκτική, όπου ψύχονται και βυθίζονται, δημιουργώντας ένα βαθύ αντίστροφο ρεύμα. Η κατάρρευσή του θα μπορούσε να μετατοπίσει τις ζώνες τροπικών βροχοπτώσεων, να πλήξει την αγροτική παραγωγή εκατομμυρίων ανθρώπων, να προκαλέσει ακραίους χειμώνες στη δυτική Ευρώπη και να αυξήσει τη στάθμη της θάλασσας στον Ατλαντικό κατά 50 έως 100 εκατοστά.

Ο Βαλεντίν Πόρτμαν, επικεφαλής της έρευνας στο Inria Centre de recherche Bordeaux Sud-Ouest, δήλωσε ότι η εξασθένηση του Amoc αναμένεται να είναι μεγαλύτερη από τις μέσες προβλέψεις των μοντέλων, φέρνοντας το σύστημα πιο κοντά σε ένα σημείο καμπής.

Ο Στέφαν Ράμστορφ, από το Potsdam Institute for Climate Impact Research, υπογράμμισε ότι τα «απαισιόδοξα» μοντέλα που προβλέπουν ισχυρή επιβράδυνση είναι τελικά τα πιο αξιόπιστα, καθώς ευθυγραμμίζονται καλύτερα με τα πραγματικά δεδομένα.

Αυξανόμενος κίνδυνος κατάρρευσης

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι το κρίσιμο σημείο κατάρρευσης μπορεί να ξεπεραστεί ήδη στα μέσα του αιώνα. «Παλαιότερα εκτιμούσαμε την πιθανότητα κατάρρευσης στο 5%, που ήδη θεωρούσαμε υψηλό ρίσκο. Τώρα φαίνεται να ξεπερνά το 50%», σημείωσε.

Οι πιο δραματικές κλιματικές αλλαγές των τελευταίων 100.000 ετών, πρόσθεσε, συνδέονται με μεταβολές στη λειτουργία του Amoc.

Η επιβράδυνση του Amoc συνδέεται με την ταχεία άνοδο της θερμοκρασίας στην Αρκτική, που επιβραδύνει την ψύξη των ωκεάνιων υδάτων. Τα θερμότερα νερά είναι λιγότερο πυκνά και βυθίζονται πιο αργά, ενώ η αυξημένη βροχόπτωση μειώνει την αλατότητα, ενισχύοντας περαιτέρω το φαινόμενο — δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο επιβράδυνσης.

Παρά την πρόοδο, το σύστημα παραμένει εξαιρετικά σύνθετο και επηρεάζεται από φυσικές διακυμάνσεις, γεγονός που καθιστά αδύνατες τις ακριβείς προβλέψεις. Ωστόσο, οι επιστήμονες συμφωνούν ότι μια σημαντική εξασθένηση είναι πλέον αναμενόμενη και θα έχει σοβαρές συνέπειες τις επόμενες δεκαετίες.

Η νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Science Advances, αξιοποίησε τέσσερις διαφορετικές μεθόδους αξιολόγησης μοντέλων, με τη μέθοδο ridge regression να προσφέρει τα πιο αξιόπιστα αποτελέσματα.

Ο Ράμστορφ προειδοποίησε ότι η πραγματική επιβράδυνση μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς τα μοντέλα δεν λαμβάνουν πλήρως υπόψη το λιώσιμο των πάγων της Γροιλανδίας, που μειώνει περαιτέρω την αλατότητα των υδάτων.

Διαβάστε ακόμη

Κηροζίνη: Ποια μέτρα σχεδιάζονται από την ΕΕ για την έλλειψη στα αεροσκάφη

Κοινωνικός Τουρισμός: Πρώτη μέρα αιτήσεων για 300.000 voucher της ΔΥΠΑ (vid)

Ελλάκτωρ: Στροφή σε real estate και φιλοξενία με φόντο τη μεγάλη αναδιάρθρωση

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα