Για πολλές δεκαετίες, η απόκτηση περιουσίας με στόχο να περάσει κάποτε στα παιδιά αποτελούσε βασική οικονομική επιδίωξη για πολλές οικογένειες. Τα τελευταία χρόνια, όμως, φαίνεται να κερδίζει έδαφος μια διαφορετική φιλοσοφία: περισσότεροι γονείς επιλέγουν να αξιοποιούν οι ίδιοι μεγαλύτερο μέρος των αποταμιεύσεων και των συνταξιοδοτικών τους κεφαλαίων, χρηματοδοτώντας ταξίδια, εμπειρίες και αγορές, χωρίς να θεωρούν δεδομένο ότι πρέπει να αφήσουν πίσω τους μια μεγάλη κληρονομιά.
Η τάση έχει αποκτήσει μάλιστα τη δική της ονομασία: «SKI», από τα αρχικά του Spending the Kids’ Inheritance, που σε ελεύθερη απόδοση σημαίνει «ξοδεύοντας την κληρονομιά των παιδιών».
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που παρουσιάζει το BBC με την 64χρονη Σάρα Μούρχαουζ και τον σύζυγό της Τζεφ, οι οποίοι ζουν στο Yorkshire Dales και πραγματοποιούν τέσσερα ή πέντε ταξίδια κάθε χρόνο. Πρόσφατα αποφάσισαν να πουλήσουν την παλιά τους Sunbeam Alpine, όχι όμως για να αποταμιεύσουν τα χρήματα, αλλά για να την αντικαταστήσουν με ένα Mazda MX-5.
Οι δύο ενήλικες κόρες τους γνωρίζουν ότι οι γονείς τους δεν οργανώνουν την οικονομική τους ζωή με πρωταρχικό στόχο να τους αφήσουν τη μεγαλύτερη δυνατή περιουσία. Μάλιστα, η μία κόρη, η Πόπι, δηλώνει στο BBC ότι δεν θεωρεί καθόλου αυτονόητο πως δικαιούται να κληρονομήσει τα χρήματά τους.
Η σύνταξη γίνεται περίοδος κατανάλωσης
Η οικογένεια Μούρχαουζ δεν αποτελεί εξαίρεση. Σύμφωνα με έρευνα της Standard Life, το 15% των Βρετανών γονέων δηλώνει ότι προτιμά να απολαύσει τα χρήματά του κατά τη συνταξιοδότηση, αντί να τα διαφυλάξει με βασικό σκοπό να τα κληροδοτήσει στα παιδιά.
Την ίδια στιγμή, πάντως, η οικονομική σχέση γονέων και ενήλικων παιδιών παραμένει ισχυρή. Τρεις στους πέντε γονείς με ενήλικα παιδιά εξακολουθούν να τους παρέχουν οικονομική στήριξη, με αποτέλεσμα σε ορισμένες περιπτώσεις να περιορίζουν τις δικές τους αποταμιεύσεις ή ακόμη και να αναβάλλουν τη συνταξιοδότησή τους.
Η νέα τάση, επομένως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι μεγαλύτερες γενιές σταματούν να βοηθούν τα παιδιά τους. Περισσότερο υποδηλώνει ότι η δημιουργία μιας μεγάλης κληρονομιάς δεν αποτελεί πλέον για όλους αυτοσκοπό.
Υποχωρεί η προσδοκία της κληρονομιάς
Παρόμοια μετατόπιση καταγράφεται και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με την έρευνα Planning & Progress της Northwestern Mutual, μόλις το 20% των Αμερικανών δήλωνε το 2025 ότι ανέμενε να λάβει κληρονομιά, έναντι 25% έναν χρόνο νωρίτερα.
Την ίδια περίοδο, πάντως, το 31% δήλωνε ότι σχεδιάζει να αφήσει περιουσία ή οικονομική δωρεά, από 26% το 2024, στοιχείο που δείχνει ότι η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη.
Η άνοδος του «SKI» δεν σημαίνει επίσης ότι όλοι οι σημερινοί συνταξιούχοι διαθέτουν αρκετά χρήματα ώστε να ξοδεύουν χωρίς περιορισμούς. Το BBC επισημαίνει ότι σημαντικό τμήμα των ηλικιωμένων εξακολουθεί να αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες και αυξημένο κόστος διαβίωσης.
Ωστόσο, η οικονομική κατάσταση ενός μέρους των Βρετανών συνταξιούχων έχει βελτιωθεί αισθητά σε βάθος χρόνου. Σύμφωνα με το Institute for Fiscal Studies, το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα των συνταξιούχων αυξήθηκε κατά 15% μεταξύ 2010 και 2023.
Μετά την αφαίρεση των στεγαστικών δαπανών, βρίσκεται πλέον περίπου στο ίδιο επίπεδο με το αντίστοιχο εισόδημα όσων δεν έχουν ακόμη συνταξιοδοτηθεί. Περίπου τρεις δεκαετίες νωρίτερα, αντίθετα, το εισόδημα των συνταξιούχων ήταν κατά περίπου 20% χαμηλότερο.
Ταξίδια αντί για μεγαλύτερη περιουσία
Την ίδια φιλοσοφία ακολουθεί η 60χρονη Κάρεν Γκριν, η οποία ζει τα τελευταία 11 χρόνια στην Προβηγκία και διαθέτει περισσότερες από 10.000 λίρες τον χρόνο για ταξίδια.
Έχει ήδη ξεκαθαρίσει στα παιδιά της ότι πιθανότατα δεν θα πρέπει να περιμένουν κάποια μεγάλη κληρονομιά, καθώς σκοπεύει να αξιοποιήσει τα χρήματά της όσο ζει. Παραμένει εν μέρει επαγγελματικά ενεργή ως σύμβουλος επιχειρήσεων, ενώ ενισχύει το εισόδημά της από την ιδιωτική της σύνταξη και από ακίνητο που εκμισθώνει.
Η λογική είναι διαφορετική από το παραδοσιακό μοντέλο συσσώρευσης περιουσίας: τα χρήματα αντιμετωπίζονται περισσότερο ως μέσο χρηματοδότησης εμπειριών κατά τη διάρκεια της ζωής και λιγότερο ως κεφάλαιο που πρέπει υποχρεωτικά να μεταβιβαστεί στην επόμενη γενιά.
Πώς αλλάζουν οι συντάξεις το παιχνίδι
Πίσω από την εξάπλωση του «SKI» βρίσκεται και μια ευρύτερη μεταβολή στο συνταξιοδοτικό τοπίο. Ο Μάικ Άμπερι, διευθυντής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης της Standard Life, συνδέει την τάση με τη σταδιακή υποχώρηση των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων καθορισμένης παροχής, τα οποία εξασφάλιζαν ένα εγγυημένο εισόδημα εφ’ όρου ζωής.
Στη θέση τους, ολοένα περισσότεροι εργαζόμενοι διαθέτουν προγράμματα καθορισμένων εισφορών, στα οποία το διαθέσιμο συνταξιοδοτικό κεφάλαιο είναι συγκεκριμένο και υπάρχει η πιθανότητα να εξαντληθεί.
Η αλλαγή αυτή μεταφέρει μεγαλύτερη ευθύνη στον ίδιο τον συνταξιούχο για το πώς και πότε θα χρησιμοποιήσει τα χρήματά του, επηρεάζοντας αναπόφευκτα και τις αποφάσεις γύρω από την κληρονομιά.
Το «SKI» δεν σηματοδοτεί το τέλος της κληρονομιάς. Αποτυπώνει, όμως, μια αλλαγή νοοτροπίας για ένα μέρος της σημερινής γενιάς συνταξιούχων: η μεταβίβαση όσο το δυνατόν μεγαλύτερης περιουσίας στα παιδιά δεν αποτελεί πλέον αυτονόητο προορισμό κάθε αποταμίευσης. Χρήματα που παλαιότερα προορίζονταν κυρίως για την επόμενη γενιά χρησιμοποιούνται πλέον όλο και περισσότερο για να χρηματοδοτήσουν τη ζωή εκείνων που τα δημιούργησαν.
Διαβάστε ακόμη:
Αναβαθμίζεται ο κίνδυνος στις τραπεζικές χορηγήσεις για επιχειρήσεις και ιδιώτες (πίνακας)
Bloomberg: Το στοίχημα της Μαρίας Αγγελικούση στην Nvidia – Πώς αλλάζει το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ