Οι πόλεις της Μεσογείου βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα ολοένα εντονότερο πρόβλημα: τα παρατεταμένα κύματα καύσωνα και τις υψηλές θερμοκρασίες που εγκλωβίζονται στον αστικό ιστό. Καθώς το θερμόμετρο ξεπερνά όλο και συχνότερα τους 40 βαθμούς Κελσίου, το Μαρόκο δοκιμάζει μια διαφορετική προσέγγιση, αναζητώντας τη λύση όχι μόνο στα κτίρια και στους χώρους πρασίνου, αλλά και στους ίδιους τους δρόμους.
Στο Μαρακές και το Αγκαντίρ, τμήματα του οδικού δικτύου αλλάζουν μορφή, με την παραδοσιακή άσφαλτο να αντικαθίσταται από ένα διαφορετικό, διαπερατό οδόστρωμα. Η επιλογή δεν είναι τυχαία. Οι συμβατικές, σκουρόχρωμες επιφάνειες απορροφούν σημαντικές ποσότητες ηλιακής ακτινοβολίας στη διάρκεια της ημέρας και στη συνέχεια απελευθερώνουν σταδιακά τη θερμότητα που έχουν συσσωρεύσει.
Το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα αισθητό τις βραδινές ώρες, όταν δρόμοι και κτίρια εξακολουθούν να εκπέμπουν θερμότητα, ενισχύοντας το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας. Πρόκειται για έναν από τους βασικούς παράγοντες που κάνουν τις πόλεις σημαντικά θερμότερες από τις γύρω περιοχές.
Διαπερατό οδόστρωμα αντί για άσφαλτο
Η λύση που εφαρμόζεται πιλοτικά στις δύο μαροκινές πόλεις βασίζεται σε επιφάνειες οι οποίες επιτρέπουν στο νερό της βροχής να περνά μέσα από το οδόστρωμα και να εισχωρεί στα βαθύτερα στρώματα του εδάφους.
Σε αντίθεση με την παραδοσιακή άσφαλτο, η οποία περιορίζει τη διείσδυση του νερού και οδηγεί μεγάλο μέρος των βροχοπτώσεων στο αποχετευτικό δίκτυο, το νέο σύστημα λειτουργεί ως ένας υπόγειος μηχανισμός συγκράτησης υγρασίας. Ένα μέρος του νερού παραμένει στα στρώματα κάτω από τον δρόμο και μπορεί στη συνέχεια να αξιοποιηθεί μέσω της φυσικής διαδικασίας της εξάτμισης.
Όταν η ηλιακή ακτινοβολία ανεβάζει τη θερμοκρασία της επιφάνειας, η υγρασία που βρίσκεται κάτω από αυτή λειτουργεί ως φυσικός μηχανισμός ψύξης. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται η μείωση της θερμοκρασίας του οδοστρώματος και του άμεσου περιβάλλοντος, περιορίζοντας παράλληλα τη συσσώρευση θερμότητας μέσα στην πόλη.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε περιοχές όπου οι βροχοπτώσεις είναι περιορισμένες. Για τις περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας προβλέπεται η δυνατότητα χρήσης επεξεργασμένου και ανακυκλωμένου νερού, αντί για πόσιμο νερό. Έτσι, το σύστημα μπορεί να λειτουργεί χωρίς να δημιουργεί πρόσθετη πίεση στους διαθέσιμους υδατικούς πόρους.
Μικρότερη θερμική επιβάρυνση για τα κτίρια
Η παρέμβαση στους δρόμους δεν αφορά μόνο τη θερμική άνεση των κατοίκων και των πεζών. Η μείωση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια του οδοστρώματος μπορεί να περιορίσει και την ποσότητα θερμότητας που μεταφέρεται προς τα γειτονικά κτίρια.
Οι προσόψεις των κτιρίων δέχονται μικρότερη θερμική επιβάρυνση, γεγονός που μπορεί να μειώσει την ανάγκη για κλιματισμό κατά τις πιο θερμές ώρες της ημέρας. Αυτό δημιουργεί ένα διπλό όφελος: αφενός βελτιώνονται οι συνθήκες για όσους κινούνται στην πόλη και αφετέρου περιορίζεται η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη.
Η παράμετρος αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία κατά τις περιόδους ακραίων θερμοκρασιών, όταν η αυξημένη χρήση κλιματιστικών επιβαρύνει σημαντικά τα ηλεκτρικά δίκτυα. Μια λύση που περιορίζει έστω και μέρος της ζήτησης για ψύξη μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις υπόλοιπες παρεμβάσεις ενεργειακής εξοικονόμησης.
Παράλληλα, η διαχείριση του νερού αποτελεί ένα ακόμη πλεονέκτημα, καθώς το διαπερατό οδόστρωμα επιτρέπει μεγαλύτερη απορρόφηση των βροχοπτώσεων και μπορεί να περιορίσει την επιβάρυνση των δικτύων αποχέτευσης σε περίπτωση έντονων βροχοπτώσεων.
Το στοίχημα για τις πόλεις της Μεσογείου
Η εμπειρία από το Μαρακές και το Αγκαντίρ αποκτά ευρύτερο ενδιαφέρον καθώς η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις συνθήκες στις πόλεις της Νότιας Ευρώπης και της Μεσογείου. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, τα μεγαλύτερης διάρκειας κύματα καύσωνα και οι περίοδοι ξηρασίας δημιουργούν νέες ανάγκες στον σχεδιασμό των αστικών υποδομών.
Η αντιμετώπιση της ζέστης δεν περιορίζεται πλέον στην αύξηση των χώρων πρασίνου ή στην ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων. Στο επίκεντρο μπαίνει και ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζονται οι δρόμοι και οι δημόσιοι χώροι, ώστε να απορροφούν λιγότερη θερμότητα και να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα το νερό.
Εφόσον οι δοκιμές στο Μαρόκο αποδειχθούν αποτελεσματικές, αντίστοιχες τεχνικές θα μπορούσαν να αποκτήσουν μεγαλύτερη εφαρμογή σε άλλες θερμές περιοχές. Για τις πόλεις που βρίσκονται αντιμέτωπες με ολοένα συχνότερα επεισόδια ακραίας ζέστης, η αλλαγή του οδοστρώματος μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμη εργαλείο προσαρμογής στις νέες κλιματικές συνθήκες.
Η βασική ιδέα είναι απλή: αντί οι δρόμοι να λειτουργούν ως επιφάνειες που αποθηκεύουν και εκπέμπουν θερμότητα, μπορούν να σχεδιαστούν ώστε να αξιοποιούν το νερό και να συμβάλλουν στη φυσική ψύξη του αστικού περιβάλλοντος. Πρόκειται για μια διαφορετική προσέγγιση στον σχεδιασμό των πόλεων, με επίκεντρο πλέον όχι μόνο την κυκλοφορία, αλλά και τη θερμική ανθεκτικότητα.
Διαβάστε ακόμη
Ευρωπαϊκές IPO: Η κρίσιμη μάχη του φθινοπώρου και το στοίχημα των $17 δισ. (γράφημα)
ΗΠΑ: Βαρύ το κόστος του πολέμου με το Ιράν – 33,4 δισ. δολάρια και απώλειες σε αεροσκάφη και βάσεις
Νέες χρηματοδοτήσεις 2027-2034: Πάνω από 100 δισ. ευρώ για επενδύσεις
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ