Το δάγκωμα μιας οχιάς είναι συνδεδεμένο με έντονο πόνο, όμως μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να ανατρέψει την επικρατούσα αντίληψη για τον τρόπο με τον οποίο προκαλείται αυτή η αντίδραση.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το δηλητήριο των ευρωπαϊκών οχιών δεν φαίνεται να περιέχει ουσίες που ενεργοποιούν άμεσα τα νευρικά κύτταρα τα οποία μεταδίδουν τα σήματα του πόνου. Αντίθετα, η δυσφορία που προκαλεί το δάγκωμα φαίνεται να είναι αποτέλεσμα των βλαβών που προκαλεί το δηλητήριο στους ιστούς του σώματος.
Το οίδημα, η καταστροφή κυττάρων, οι μυϊκοί σπασμοί και οι αιμορραγίες είναι οι παράγοντες που ευθύνονται κυρίως για τον πόνο, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Functional Ecology.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Bálint Üveges από το Κέντρο Οικολογικών Ερευνών της Ουγγαρίας και τον Wolfgang Wüster από το Πανεπιστήμιο Bangor της Ουαλίας, ενώ τα εργαστηριακά πειράματα έγιναν στο Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ.
Το «κρυφό» χαρακτηριστικό του δηλητηρίου
Οι επιστήμονες ανέπτυξαν ένα σύστημα που τους επέτρεψε να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο διαφορετικά δηλητήρια επηρεάζουν τα κύτταρα που σχετίζονται με την αντίληψη του πόνου.
Συγκεκριμένα, δοκίμασαν δηλητήρια από διάφορα είδη ευρωπαϊκής οχιάς, όπως η οχιά των λιβαδιών, η κερασφόρος οχιά, η οχιά ασπίδα και η κοινή ευρωπαϊκή οχιά. Τα δείγματα είχαν συλλεχθεί από άγρια φίδια στην Ελλάδα, την Ιταλία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο, τη Ρουμανία και την Ουκρανία μεταξύ 2021 και 2023.
Στο εργαστήριο, οι ερευνητές εξέθεσαν νευρικά κύτταρα ποντικών που ανιχνεύουν επώδυνα ερεθίσματα στα διαφορετικά δηλητήρια. Όταν τα συγκεκριμένα κύτταρα ενεργοποιούνται, αυξάνεται η είσοδος ασβεστίου στο εσωτερικό τους, μια μεταβολή που μπορεί να καταγραφεί μέσω ειδικής χρωστικής.
Για σύγκριση χρησιμοποιήθηκε δηλητήριο μέλισσας, το οποίο είναι γνωστό ότι προκαλεί άμεσο πόνο.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: το δηλητήριο της μέλισσας ενεργοποίησε έως και το 94% των νευρικών κυττάρων. Αντίθετα, κανένα από τα δηλητήρια των οχιών δεν προκάλεσε αντίστοιχη αντίδραση, ακόμη και όταν χρησιμοποιήθηκε σε ποσότητα έως και δέκα φορές μεγαλύτερη.
Η έκπληξη των επιστημόνων
Οι ερευνητές ανέμεναν διαφορετικά αποτελέσματα. Μία από τις θεωρίες για την εξέλιξη των δηλητηρίων των φιδιών είναι ότι, εκτός από την εξουδετέρωση της λείας, μπορεί να λειτουργούν και ως μηχανισμός άμυνας.
Σε αυτή την περίπτωση, η πρόκληση άμεσου και έντονου πόνου θα αποτελούσε σημαντικό πλεονέκτημα, καθώς θα ανάγκαζε έναν θηρευτή να απελευθερώσει το φίδι.
Ωστόσο, τα ευρήματα δείχνουν ότι στις ευρωπαϊκές οχιές που εξετάστηκαν το δηλητήριο φαίνεται να έχει εξελιχθεί κυρίως για την ακινητοποίηση και την πέψη της λείας και όχι για την άμεση πρόκληση πόνου σε έναν πιθανό εχθρό.
Γιατί τελικά πονάει το δάγκωμα
Το γεγονός ότι το δηλητήριο δεν ενεργοποιεί άμεσα τους υποδοχείς του πόνου δεν σημαίνει ότι το δάγκωμα μιας οχιάς είναι ανώδυνο.
Αντίθετα, οι τοξικές ουσίες προκαλούν σημαντικές βλάβες στους ιστούς, οι οποίες με τη σειρά τους δημιουργούν την έντονη επώδυνη αντίδραση.
Το πρήξιμο στην περιοχή του δαγκώματος, η νέκρωση ιστών, οι μυϊκές συσπάσεις και η εσωτερική αιμορραγία μπορούν να προκαλέσουν πόνο από λίγα λεπτά έως και αρκετές ώρες μετά το συμβάν.
Έτσι, σύμφωνα με τη νέα μελέτη, ο πόνος δεν αποτελεί έναν άμεσο «στόχο» του δηλητηρίου, αλλά μια συνέπεια της καταστροφής που προκαλεί στον οργανισμό.
Η ανακάλυψη αυτή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες κατανοούν την εξέλιξη των δηλητηρίων των φιδιών και δείχνει ότι ακόμη και ένα από τα πιο γνωστά χαρακτηριστικά του δαγκώματος της οχιάς κρύβει έναν διαφορετικό μηχανισμό από αυτόν που θεωρούσαμε μέχρι σήμερα.
Διαβάστε ακόμη
«Σπίτι μου 3»: Το νέο σχέδιο για φθηνά στεγαστικά που πάει στη ΔΕΘ
Κτηματολόγιο: Ψηφιακό «ξεμπλοκάρισμα» για ακίνητα με λάθη στον χάρτη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ