Είτε περιμένουν το τρένο είτε χαλαρώνουν μόνοι σε μια καφετέρια, οι κάτοικοι της Σιγκαπούρης αποκτούν πλέον ένα μικρό οικονομικό κίνητρο για να κάνουν κάτι που γίνεται ολοένα πιο σπάνιο: να διαβάζουν βιβλία.
Η χώρα της Νοτιοανατολικής Ασίας ξεκίνησε αυτόν τον μήνα μια νέα, πενταετή εθνική εκστρατεία για την ενίσχυση της αναγνωστικής συνήθειας, προσφέροντας μεταξύ άλλων μικρές χρηματικές ανταμοιβές σε όσους καταγράφουν τον χρόνο που αφιερώνουν στην ανάγνωση μέσω κυβερνητικής πλατφόρμας.
Η λογική βασίζεται στη «gamification», δηλαδή στη μετατροπή της ανάγνωσης σε ένα είδος παιχνιδιού με πόντους και ανταμοιβές. Οι αρχές ελπίζουν ότι ο συνδυασμός οικονομικού κινήτρου και συλλογικής συμμετοχής θα βοηθήσει στην αναβίωση μιας συνήθειας που υποχωρεί καθώς το ατελείωτο scrolling στα κοινωνικά δίκτυα και το σύντομο ψηφιακό περιεχόμενο κερδίζουν έδαφος, σύμφωνα με το CNN.
«Το σύντομο περιεχόμενο μας βοηθά να παραμένουμε ενημερωμένοι, όμως η ανάγνωση μεγάλων κειμένων ενισχύει την προσοχή, την κριτική σκέψη και τη φαντασία», ανέφερε η επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών της Σιγκαπούρης, Μελίσα Ταμ.
Στόχος, όπως εξηγούν οι αρμόδιοι, είναι η δημιουργία μιας κοινωνίας αναγνωστών που θα χαρακτηρίζονται από περιέργεια, κριτική σκέψη και ικανότητα αξιολόγησης της πληροφορίας σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα πιο σύνθετος.
Πόσο πληρώνεται η ανάγνωση
Το πρόγραμμα, πάντως, δεν πρόκειται να κάνει κανέναν πλούσιο. Για να κερδίσει ένας πολίτης 1 δολάριο Σιγκαπούρης, θα πρέπει να έχει συμπληρώσει 50 ημέρες αναγνωστικών συνεδριών.
Κάθε συνεδρία διάρκειας τουλάχιστον 15 λεπτών αποδίδει 20 εικονικά νομίσματα, ενώ απαιτούνται 1.000 νομίσματα για να μετατραπούν σε ένα δολάριο. Η καταγραφή περιορίζεται σε μία συνεδρία την ημέρα.
Η πρωτοβουλία εφαρμόζεται σε μια περίοδο κατά την οποία η διάρκεια συγκέντρωσης μειώνεται και οι αναγνωστικές συνήθειες υποχωρούν σε πολλές χώρες. Εκπαιδευτικοί και ειδικοί προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το λεγόμενο «brain rot», έναν όρο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την υποτιθέμενη εξασθένηση των γνωστικών λειτουργιών από την υπερβολική κατανάλωση επιφανειακού διαδικτυακού περιεχομένου, αλλά και το doomscrolling, την αδιάκοπη κατανάλωση αρνητικών ή σύντομων ειδήσεων.
Πρόσφατες διεθνείς αξιολογήσεις έδειξαν ότι οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών στις ΗΠΑ στην ανάγνωση έχουν υποχωρήσει σημαντικά, ενώ χώρες της Ασίας, όπως η Σιγκαπούρη και η Κίνα, εξακολουθούν να καταγράφουν πολύ υψηλότερες επιδόσεις. Ένα από τα προβλήματα που αναδεικνύονται είναι η αυξανόμενη ψηφιακή διάσπαση της προσοχής μέσα στην τάξη.
Η ιδέα πίσω από την πρωτοβουλία της Σιγκαπούρης είναι ότι η ανάγνωση μπορεί να μετατραπεί ξανά σε συνήθεια, εφόσον αποκτήσει έναν απλό και μετρήσιμο στόχο.
Η ανάγνωση δεν σταματά στο σχολείο
Παρά τις υψηλές επιδόσεις της Σιγκαπούρης στις διεθνείς αξιολογήσεις, υπάρχει ανησυχία ότι οι μαθητές σταδιακά εγκαταλείπουν την ανάγνωση όσο μεγαλώνουν και προετοιμάζονται για πιο απαιτητικές εξετάσεις.
Ένας αναλυτής κινδύνου από τη Σιγκαπούρη, ο οποίος λόγω εργασίας διαβάζει καθημερινά τεχνικές αναφορές και ειδήσεις, εκτιμά ότι αρκετοί νέοι χάνουν την ευχαρίστηση της ανάγνωσης όταν φτάνουν στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Οι εξετάσεις και η πίεση των σχολικών υποχρεώσεων, όπως εξηγεί, οδηγούν τους εφήβους να διαβάζουν κυρίως ό,τι είναι απαραίτητο για τις εξετάσεις. Σταδιακά, έτσι, η ανάγνωση για ευχαρίστηση υποχωρεί.
Όταν ο ίδιος συνειδητοποίησε ότι είχε περάσει χρόνια χωρίς να διαβάσει βιβλίο από τότε που ξεκίνησε την επαγγελματική του ζωή, δημιούργησε το 2025 μια λέσχη βιβλίου για άνδρες.
Η εμπειρία του έδειξε ότι πολλοί άνθρωποι αναζητούν έναν τρόπο για να επιστρέψουν στο διάβασμα. Μέλη της λέσχης του έχουν αναφέρει ότι δεν είχαν ανοίξει βιβλίο για χρόνια και ότι, μέσα από τη συλλογική προσπάθεια, άρχισαν ακόμη να εξερευνούν είδη που παλαιότερα δεν επέλεγαν.
Το πρόγραμμα «διάβασε και κέρδισε» βρίσκεται προς το παρόν σε πιλοτική φάση έως το τέλος του έτους. Οι αρμόδιοι έχουν προαναγγείλει νέες λειτουργίες και βελτιώσεις ανάλογα με τις αντιδράσεις των χρηστών.
Παράλληλα, οι πολίτες μπορούν να συμμετέχουν και σε μια φιλανθρωπική εκστρατεία ανάγνωσης, με στόχο να συγκεντρωθούν 7,5 εκατομμύρια λεπτά ανάγνωσης και να συγκεντρωθούν έως 150.000 δολάρια Σιγκαπούρης για κοινωνικούς σκοπούς.
Μπορούν τα χρήματα να δημιουργήσουν αναγνώστες;
Το εγχείρημα έχει ήδη προκαλέσει συζήτηση στη Σιγκαπούρη σχετικά με το εάν ένα οικονομικό κίνητρο μπορεί πράγματι να οδηγήσει στη δημιουργία μιας σταθερής και μακροχρόνιας αγάπης για τα βιβλία.
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η ανάγνωση θα πρέπει να γίνεται για την ίδια τη χαρά που προσφέρει και όχι για μια μικρή χρηματική ανταμοιβή. Άλλοι, ωστόσο, θεωρούν ότι σε μια εποχή αδιάκοπων ψηφιακών περισπασμών κάθε κίνητρο που οδηγεί τους ανθρώπους σε ένα βιβλίο είναι καλοδεχούμενο.
Μια δημιουργός περιεχομένου για βιβλία και lifestyle στη Σιγκαπούρη υποστηρίζει ότι θα προτιμούσε να βλέπει ανθρώπους να διαβάζουν τόσο απορροφημένοι ώστε να χάνουν ακόμη και τη στάση του τρένου τους, παρά να ακούει συνεχώς τους ήχους του TikTok και των βίντεο που δημιουργούνται με AI στα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Η επικεφαλής μιας λέσχης βιβλίου βλέπει θετικά την πρωτοβουλία, αλλά θεωρεί ότι η επιτυχία της δεν πρέπει να μετρηθεί αποκλειστικά από το αν οι πολίτες διαβάζουν 15 λεπτά την ημέρα.
Το ζητούμενο, όπως υποστηρίζει, είναι να δημιουργηθεί μια πραγματική κουλτούρα ανάγνωσης: οι άνθρωποι να γίνουν πιο περίεργοι, να αναζητούν βιβλία πέρα από όσα τους προτείνουν οι αλγόριθμοι και να επιλέγουν κείμενα που δεν είναι απαραίτητα άμεσα χρήσιμα.
Υπάρχει, πάντως, και μια σημαντική αμφιβολία. Έρευνες δείχνουν ότι τα χρηματικά κίνητρα μπορούν να περιορίσουν την εσωτερική επιθυμία ενός ανθρώπου να συνεχίσει μια δραστηριότητα όταν η ανταμοιβή σταματήσει.
Οι οικονομικές ανταμοιβές μπορεί να λειτουργούν αποτελεσματικά για όσους ήδη έχουν κάποιο ενδιαφέρον για την ανάγνωση. Για ανθρώπους, όμως, που δεν έχουν καμία σχέση με τα βιβλία, ένα μικρό χρηματικό ποσό ενδέχεται να μην αρκεί για να δημιουργήσει μια μόνιμη εσωτερική ανάγκη για διάβασμα.
Το ερώτημα, επομένως, είναι εάν τα λίγα χρήματα μπορούν να ανταγωνιστούν τη ντοπαμίνη των αλγορίθμων. Η Σιγκαπούρη έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι οι εθνικές εκστρατείες μπορούν να αλλάξουν συμπεριφορές, από την καθαριότητα στους δημόσιους χώρους έως την ευγένεια. Αυτή τη φορά το στοίχημα είναι να πείσει τους πολίτες να αφήσουν για λίγο την οθόνη και να γυρίσουν σελίδα.
Διαβάστε ακόμη
Ευρωπαϊκές IPO: Η κρίσιμη μάχη του φθινοπώρου και το στοίχημα των $17 δισ. (γράφημα)
ΗΠΑ: Βαρύ το κόστος του πολέμου με το Ιράν – 33,4 δισ. δολάρια και απώλειες σε αεροσκάφη και βάσεις
Νέες χρηματοδοτήσεις 2027-2034: Πάνω από 100 δισ. ευρώ για επενδύσεις
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ