Η πρώτη επαφή των νέων με την αγορά εργασίας εξελίσσεται πλέον σε μια απαιτητική δοκιμασία. Οι τεχνολογικές εξελίξεις και ιδιαίτερα η τεχνητή νοημοσύνη μεταμορφώνουν με πρωτοφανή ταχύτητα επαγγέλματα, καθήκοντα και απαιτούμενες δεξιότητες, την ώρα που η Generation Z καλείται να χαράξει την επαγγελματική της πορεία μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η αβεβαιότητα έχει γίνει σχεδόν μόνιμο χαρακτηριστικό.
Η βραβευμένη με Pulitzer δημοσιογράφος των New York Times, Τζόντι Κάντορ, θεωρεί ότι πολλοί νέοι βομβαρδίζονται σήμερα από ένα ιδιαίτερα αποθαρρυντικό μήνυμα: πως η παρουσία τους στην αγορά εργασίας ίσως δεν είναι απαραίτητη. Η ίδια απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την αντίληψη.
«Αυτό που ακούνε σήμερα πολλοί νέοι είναι ότι δεν τους έχουμε ανάγκη», δηλώνει σε συνέντευξή της στο CNBC Make It. «Δεν το συμμερίζομαι. Όποιος έχει εργαστεί σε έναν οργανισμό γνωρίζει πως κάθε χώρος χρειάζεται συνεχώς νέα μυαλά, νέες ιδέες και τη φρέσκια ενέργεια της επόμενης γενιάς επαγγελματιών».
Με πολυετή εμπειρία σε θέματα που αφορούν την εργασία, την εξουσία και τις κοινωνικές μεταβολές, η Κάντορ επιχειρεί μέσα από το νέο της βιβλίο How to Start: Discovering Your Life’s Work να δώσει απαντήσεις σε ένα ερώτημα που απασχολεί ολοένα περισσότερους νέους: πώς μπορεί κάποιος να δημιουργήσει μια ουσιαστική και ανθεκτική καριέρα όταν η αγορά μεταβάλλεται με τόσο γρήγορους ρυθμούς ώστε πολλές φορές αλλάζει πριν καν προλάβει να εισέλθει σε αυτήν.
Η απορία των φοιτητών που έγινε αφορμή για το βιβλίο
Η ιδέα γεννήθηκε μέσα από τις συζητήσεις που είχε με τελειόφοιτους του Columbia University, λίγο πριν από την ομιλία της στην τελετή αποφοίτησης του 2025. Οι φοιτητές της έθεσαν ένα ερώτημα απλό στη διατύπωσή του αλλά ιδιαίτερα σύνθετο στην ουσία του: «Πώς μπορούμε να ανακαλύψουμε το έργο της ζωής μας σε μια εποχή τόσο ασταθή;».
Αναζητώντας απαντήσεις, η Κάντορ μίλησε με ανθρώπους που, κατά την άποψή της, έχουν πετύχει όχι μόνο επαγγελματικά αλλά και προσωπικά. Ανάμεσά τους βρίσκονταν ένας παιδοψυχίατρος, ένας ειδικός στη διαμεσολάβηση συγκρούσεων και μία συγγραφέας βιβλίων μαγειρικής.
Παρατηρώντας τις διαφορετικές διαδρομές τους, κατέληξε ότι όλοι είχαν οικοδομήσει την επαγγελματική τους πορεία πάνω σε δύο βασικούς πυλώνες: την ουσιαστική δεξιότητα και την πραγματική ανθρώπινη ανάγκη που καλύπτει η εργασία τους.
Η αξία της βαθιάς εξειδίκευσης
Η Κάντορ χρησιμοποιεί τον όρο craft για να περιγράψει κάτι πολύ περισσότερο από μια τεχνική κατάρτιση. Αναφέρεται στη γνώση που αποκτάται σταδιακά, μέσα από εμπειρία, κρίση, εξάσκηση και συνεχή βελτίωση.
Είναι εκείνη η ποιότητα που επιτρέπει σε έναν χειρουργό να αποκαθιστά με επιτυχία έναν τραυματισμένο ασθενή, σε έναν συγγραφέα ή σκηνοθέτη να καθηλώνει το κοινό του ή σε έναν εξαιρετικό μάγειρα να μετατρέπει ένα απλό γεύμα σε ξεχωριστή εμπειρία.
Κατά την άποψή της, η απόκτηση μιας τέτοιας δεξιότητας αποτελεί την καλύτερη άμυνα απέναντι στον κίνδυνο να θεωρηθεί ένας εργαζόμενος εύκολα αντικαταστάσιμος. Η διαπίστωση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε μια περίοδο όπου η AI επηρεάζει ήδη δεκάδες επαγγέλματα και δημιουργεί αβεβαιότητα για το μέλλον πολλών θέσεων εργασίας.
Η δημοσιογράφος δεν αμφισβητεί τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης. Επιμένει, όμως, ότι η ανθρώπινη κρίση, η δημιουργικότητα, η προσωπική ματιά και η αυθεντική φωνή εξακολουθούν να έχουν μοναδική αξία. Όπως επισημαίνει, ακόμη και η πιο σωστά δομημένη περίληψη που παράγει ένα σύστημα AI δύσκολα μπορεί να αποδώσει το ύφος, το συναίσθημα και τη μοναδικότητα ενός ανθρώπινου δημιουργού.
Η δεύτερη βασική προϋπόθεση αφορά την ανάγκη. Σύμφωνα με την Κάντορ, όσοι καταφέρνουν να χτίσουν σταθερές και ουσιαστικές καριέρες δεν ακολουθούν απλώς τα ενδιαφέροντά τους. Εντοπίζουν προβλήματα που υπάρχουν γύρω τους και αξιοποιούν τις γνώσεις και τις ικανότητές τους για να προσφέρουν λύσεις.
Για τον λόγο αυτό προτρέπει τους νέους να ξεκινούν από την παρατήρηση της πραγματικότητας. Να αναζητούν ποιες ανάγκες εμφανίζονται στις κοινωνίες, στις επιχειρήσεις και στις τοπικές κοινότητες και να εξετάζουν με ποιον τρόπο μπορούν να συμβάλουν στην κάλυψή τους, είτε μέσω υπηρεσιών είτε μέσω προϊόντων, γνώσης ή καινοτόμων ιδεών.
Σε αυτό ακριβώς διαφοροποιείται από τη δημοφιλή συμβουλή «ακολούθησε το πάθος σου». Θεωρεί ότι, στις σημερινές συνθήκες, το πάθος από μόνο του δεν αρκεί για να στηρίξει μια επαγγελματική διαδρομή με διάρκεια. Αποκτά αξία μόνο όταν συνδέεται με μια υπαρκτή ζήτηση.
Με άλλα λόγια, το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο τι αγαπά να κάνει ένας νέος, αλλά το πού συναντώνται τα προσωπικά του ενδιαφέροντα με όσα πραγματικά χρειάζεται η αγορά, η οικονομία ή η κοινωνία. Εκεί, σύμφωνα με την ίδια, δημιουργούνται οι μεγαλύτερες ευκαιρίες επαγγελματικής εξέλιξης και διαχρονικής αξίας.
Η AI δημιουργεί φόβο, αλλά όχι βεβαιότητες
Η αβεβαιότητα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη αποτυπώνεται πλέον και στις έρευνες. Μελέτη της Mercer δείχνει ότι το ποσοστό των εργαζομένων που θεωρούν μεγαλύτερη απειλή την απώλεια της δουλειάς τους λόγω AI αυξήθηκε από 28% το 2024 σε 40% το 2026.
Την ίδια στιγμή, στοιχεία της Gallup αποκαλύπτουν ότι σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι της Gen Z (48%) πιστεύουν πως οι κίνδυνοι που συνεπάγεται η τεχνητή νοημοσύνη για την εργασία υπερτερούν των πιθανών πλεονεκτημάτων της.
Η Κάντορ αναγνωρίζει ότι η συζήτηση για την AI επηρέασε σημαντικά τη συγγραφή του βιβλίου της. Ωστόσο, θεωρεί λάθος οι νέοι να καθορίζουν την επαγγελματική τους πορεία αποκλειστικά με βάση τον φόβο που προκαλεί η νέα τεχνολογία.
Όπως σημειώνει, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με αξιοπιστία πώς θα διαμορφωθεί η αγορά εργασίας σε πέντε ή δέκα χρόνια. Οι προβλέψεις είναι πολλές, όμως η αβεβαιότητα παραμένει εξίσου μεγάλη.
Γι’ αυτό προτείνει μια πιο ψύχραιμη στρατηγική: επένδυση σε δεξιότητες με βάθος, συνεχής κατανόηση των πραγματικών αναγκών της κοινωνίας, διάθεση για διαρκή μάθηση και αποφυγή αποφάσεων που λαμβάνονται υπό το βάρος του πανικού.
Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, η επαγγελματική επιτυχία δεν θα εξαρτηθεί από εντυπωσιακά συνθήματα ούτε από τον φόβο απέναντι στην τεχνολογία. Θα κριθεί από την ικανότητα κάθε ανθρώπου να καλλιεργήσει ουσιαστική εξειδίκευση και να τη συνδέσει με ανάγκες που εξακολουθούν να έχουν πραγματική αξία για την κοινωνία και την οικονομία.
Διαβάστε ακόμη
Κατασχεμένα ακίνητα: Ξεμπλοκάρουν οι πωλήσεις χωρίς πλήρη εξόφληση των οφειλών
Εθνική Τράπεζα: Στο τραπέζι προμέρισμα πριν το τέλος του έτους (πίνακας)
Φωκίων Καραβίας: 4,5 δισ. πιστωτική επέκταση το 2026- Αναθεωρούνται όλοι οι στόχοι ανοδικά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ