Η εικόνα της ελληνικής αγοράς εργασίας για τη νέα γενιά μοιάζει με ένα ψηφιδωτό αντιθέσεων. Από τη μία, η σταδιακή επούλωση των πληγών της οικονομικής κρίσης και η σταθερή αποκλιμάκωση της ανεργίας, και από την άλλη, ένα επίμονο δομικό πρόβλημα: ένα σημαντικό ποσοστό νέων παραμένει στο «περιθώριο», ούτε εργαζόμενο ούτε εκπαιδευόμενο.

Πρόσφατη ανάλυση της Eurobank Research φέρνει στο φως στοιχεία για την ομάδα των νέων 15-29 ετών, εστιάζοντας στον δείκτη NEET (Not in Education, Employment, or Training). Πρόκειται για το βαρόμετρο που δείχνει πόσο ομαλή –ή επώδυνη– είναι η μετάβαση από τα θρανία στον επαγγελματικό στίβο.

Η κληρονομιά της κρίσης και η σταδιακή βελτίωση

Η διαδρομή των τελευταίων 20 ετών υπήρξε δύσκολη. Την περίοδο 2009-2013, η οικονομική κρίση εκτίναξε το ποσοστό των νέων εκτός εργασίας και εκπαίδευσης στο 28,5%. Οι νέοι ήταν οι πρώτοι που έχαναν τη δουλειά τους και οι τελευταίοι που έβρισκαν μια νέα ευκαιρία, καθώς οι προσλήψεις είχαν «παγώσει».

Σήμερα, η κατάσταση είναι σαφώς βελτιωμένη. Το 2024 το ποσοστό αυτό υποχώρησε στο 14,2%, επίπεδο χαμηλότερο ακόμα και από το ξεκίνημα της δεκαετίας του 2000. Ωστόσο, η Ελλάδα παραμένει η τέταρτη χειρότερη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, απέχοντας σημαντικά από τον ευρωπαϊκό στόχο του 9% για το 2030.

 

Το ελληνικό παράδοξο: Οι πτυχιούχοι στην «ουρά»

Το πιο ανησυχητικό εύρημα της έρευνας αφορά το επίπεδο εκπαίδευσης. Ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη όσο περισσότερο σπουδάζει ένας νέος τόσο πιο εύκολα απορροφάται από την αγορά, στην Ελλάδα συμβαίνει το αντίθετο.

Η κατηγορία με το υψηλότερο ποσοστό ατόμων εκτός εργασίας και εκπαίδευσης είναι οι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το εύρημα αυτό είναι αποτέλεσμα διαφόρων παραγόντων:

-Καταρχάς υπάρχει υπερπροσφορά αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε συνδυασμό με την περιορισμένη ζήτηση θέσεων υψηλής εξειδίκευσης, καθώς η παραγωγική δομή της χώρας παραμένει προσανατολισμένη σε κλάδους χαμηλής/μεσαίας εξειδίκευσης.

-Παράλληλα, υφίσταται αναντιστοιχία προσόντων/δεξιοτήτων που αναζητά η αγορά εργασίας με τα προσόντα/δεξιότητες των υποψηφίων. Εξάλλου, η σύνδεση των πανεπιστημίων με την αγορά εργασίας δεν είναι τόσο ισχυρή και παράλληλα είναι περιορισμένη η συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και εργοδοτών στο σχεδιασμό προγραμμάτων σπουδών.

-Επιπλέον, στην ελληνική οικονομία κυριαρχούν οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, κυρίως σε κλάδους χαμηλής τεχνολογίας/εξειδίκευσης, που έχουν περιορισμένη δυνατότητα απορρόφησης εξειδικευμένου προσωπικού.

Το χάσμα των φύλων και η αποθάρρυνση

Η έρευνα αναδεικνύει και την κοινωνική διάσταση του ζητήματος. Παραδοσιακά, οι γυναίκες παρουσίαζαν πολύ υψηλότερα ποσοστά αδράνειας, εν μέρει λόγω κοινωνικών στερεοτύπων. Αν και η ψαλίδα με τους άνδρες έχει κλείσει εντυπωσιακά (μόλις 0,9 ποσοστιαίες μονάδες διαφορά το 2024), οι γυναίκες εξακολουθούν να αποτελούν την πλειονότητα όσων βρίσκονται «εκτός εργατικού δυναμικού» – δηλαδή ατόμων που δεν αναζητούν καν εργασία.

Η «αποθάρρυνση» είναι ένας κρίσιμος παράγοντας. Πολλοί νέοι, μετά από επανειλημμένες αποτυχίες εύρεσης εργασίας, σταματούν να προσπαθούν, διολισθαίνοντας σε μια κατάσταση μακροχρόνιας αδράνειας που απειλεί το μέλλον τους.

 

Κίνδυνοι για την οικονομία και την κοινωνία

Σε μακροοικονομικό επίπεδο, η διατήρηση υψηλού ποσοστού νέων εκτός της αγοράς εργασίας και εκτός της εκπαίδευσης, ανεξάρτητα από το επίπεδο σπουδών τους, περιορίζει την παραγωγικότητα της οικονομίας και ενισχύει το κίνδυνο διαρροής ανθρώπινου κεφαλαίου, χωρίς να αγνοείται η κοινωνική διάσταση του φαινομένου (περιθωριοποίηση, κίνδυνος φτώχιας, ενίσχυση ανισοτήτων, υποβάθμιση δεξιοτήτων, ψυχολογικές επιπτώσεις).

Η επόμενη μέρα: Προς μια ουσιαστική διασύνδεση

Η Eurobank Research καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτούνται στοχευμένες παρεμβάσεις:

-Ισχυρότερη σύνδεση Πανεπιστημίων – Αγοράς

-Αναβάθμιση της Επαγγελματικής Κατάρτισης

-Ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης.

Διαβάστε ακόμη

Ευρώπη: Πώς οι ΑΠΕ «φρενάρουν» το ενεργειακό σοκ από το Ιράν (γράφημα)

Δώρο Πάσχα 2026: Πότε καταβάλλεται – Οσα πρέπει να γνωρίζουν εργαζόμενοι και εργοδότες

Ανεργία: Ποια χώρα στην ΕΕ βρίσκεται στην κορυφή

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα