Στη γενιά Ζ (γεννημένοι από το 1998) που έχει εισέλθει πλέον στην αγορά εργασίας απευθύνονται σε μεγάλο βαθμό τα μέτρα για το Στεγαστικό, αλλά και οι φοροαπαλλαγές που θα αρχίσουν να βλέπουν με τους πρώτους μισθούς του έτους οι ωφελημένοι έως την ηλικία των 30.

Περίπου 260.000 νέοι έως 30 ετών απαλλάσσονται εξ ολοκλήρου ή θα πληρώνουν ελάχιστο φόρο με το νέο καθεστώς. Συγκεκριμένα, για τους νέους έως 25 ετών χωρίς παιδιά το 2026 κάνει ποδαρικό με αφορολόγητο 22.204 ευρώ, αντί μόλις 8.634 ευρώ που ίσχυε έως το 2025. Για παράδειγμα, ένας νέος 25 ετών που εργάζεται στον χώρο της εστίασης και λαμβάνει καθαρές μηνιαίες αποδοχές 1.250 ευρώ τον μήνα θα έχει μείωση φόρου ετησίως 2.480 ευρώ, που ισοδυναμεί με σχεδόν δύο μισθούς.

Απώτερος στόχος είναι να αυξηθεί το διαθέσιμο εισόδημα των νέων στα πρώτα βήματα της σταδιοδρομίας τους όπου οι μισθοί είναι χαμηλοί και η ακρίβεια ματαιώνει την όποια επιθυμία τους (ψυχαγωγία, ταξίδια, δικό τους διαμέρισμα).

Θα αναρωτηθεί κανείς αν αυτή η ανάσα είναι αρκετή για να πετάξουν από την οικογενειακή φωλιά νοικιάζοντας δικό τους διαμέρισμα;

Ισως όχι άμεσα, αλλά σίγουρα θα τους βοηθήσει να αποταμιεύσουν ένα ποσό χωρίς να επικρέμαται από τον πρώτο τους μισθό η απειλή της Εφορίας.

Αλλωστε το κόστος της στέγασης για τους νέους της Ελλάδας είναι το υψηλότερο στην Ευρώπη. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, το 30,3% των νέων δαπανά σχεδόν το μισό του εισόδημα για την κατοικία. Αυτός είναι ένας από τους κύριους λόγους -δεν είναι ο μοναδικός- που οι Ελληνες εγκαταλείπουν το πατρικό τους στη μέση ηλικία, τα 30,7 έτη – πολύ αργότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 26,2 ετών και βέβαια από τους νέους της Σκανδιναβίας που ανεξαρτητοποιούνται από την ηλικία των 21-22.

Στοχεύοντας στην ελάφρυνση των πρωτοεισερχόμενων στην αγορά εργασίας, το κράτος φιλοδοξεί να χτίσει μια νέα σχέση ανάμεσα στους φορολογούμενους έως 30 ετών και την Εφορία. Και ίσως εκπαιδεύσει τη νέα γενιά να αποκτήσει σταδιακά φορολογική και ασφαλιστική συνείδηση γυρνώντας την πλάτη στη μαύρη εργασία, η οποία έτσι κι αλλιώς έχει μπει στο στόχαστρο με τους ελέγχους, την ψηφιακή κάρτα και τα τσουχτερά πρόστιμα (10.500 ευρώ για κάθε αδήλωτο εργαζόμενο).

Τα χαρακτηριστικά

Ποια είναι όμως τα χαρακτηριστικά της γενιάς Ζ που παίρνει τη σκυτάλη, τι πρεσβεύει, ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει και ποιες τάσεις διαμορφώνει στην αγορά εργασίας;

1/ Κοινωνικά χαρακτηριστικά: Πρόκειται για γενιές που έχουν μεγαλώσει σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία και το Διαδίκτυο θεωρούνται εντελώς δεδομένα και είναι αδιαχώριστα μέρη της καθημερινότητάς τους. Είναι επίσης γενιές με αυξημένη ευαισθησία σε σχέση με παλαιότερες γενιές σε θέματα όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η κλιματική αλλαγή, η κοινωνική δικαιοσύνη και η πολυμορφία.

Η νέα γενιά διαφοροποιείται σε πολλές επιλογές και βάζει τις δικές της προτεραιότητες οι οποίες σε μεγάλο βαθμό θα διαμορφώσουν το εργασιακό μοντέλο του μέλλοντός της όταν θα πάρει στα χέρια της τα ηνία των επιχειρήσεων.

2/ Αγορά εργασίας: Η ανεργία στους νέους παραμένει σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με το γενικό ποσοστό που έχει υποχωρήσει αισθητά.

Σήμερα οι νέοι από 20 έως 29 ετών αριθμούν σε 997.000, από τους οποίους εργάζονται οι 574.600, δηλαδή περίπου 58 στους 100. Οι υπόλοιποι είναι άνεργοι ή οικονομικά μη ενεργοί, καθώς σημαντικό ποσοστό τους είναι ακόμα στη φάση των σπουδών.

Την ίδια ώρα, τα στοιχεία του «Εργάνη» δείχνουν τόσο αυξημένες προσλήψεις σε νέους όσο και αυξημένες απολύσεις-αποχωρήσεις σε εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας (45-64 ετών), στοιχείο που σημαίνει ότι οι εργοδότες προτιμούν να προσλαμβάνουν νεότερους με χαμηλότερες αμοιβές.

Οι νέοι, ιδίως μέχρι τα 25, προσλαμβάνονται με μερική ή εκ περιτροπής απασχόληση, με αποτέλεσμα να μη συγκεντρώνουν έως το τέλος του μήνα ούτε τον κατώτατο μισθό των 880 ευρώ. Αυτό επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία της ΑΑΔΕ, καθώς 4 στους 10 φορολογούμενους ηλικίας έως 30 ετών δηλώνουν ετήσιο φορολογητέο εισόδημα κάτω των 5.000 ευρώ.

Το μεγαλύτερο ποσοστό (42,6% ή 133.000) εργάζεται σε υπηρεσίες κυρίως στον τουρισμό και μόλις 44.100 σε χρηματοπιστωτικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Παράλληλα, με το βλέμμα στραμμένο στο δημογραφικό πρόβλημα, οι έρευνες εργατικού δυναμικού διαπιστώνουν ότι μειώνονται οι θέσεις εργασίας στην ομάδα 30-40 ετών. Πρόκειται για τη γενιά της κρίσης που μετανάστευσε στο εξωτερικό και ενώ αρκετοί γύρισαν ο αρχικός αριθμός όσων μετανάστευσαν ήταν πολύ μεγάλος, και αυτό αποτυπώνεται τώρα στην αγορά εργασίας.

3/ Προτεραιότητες και τάσεις στην εργασία: Τις προηγούμενες δεκαετίες η ασφάλεια ήταν το σημαντικότερο ζητούμενο στην αγορά εργασίας. Οι προτεραιότητες όμως για τη γενιά Ζ που μεγάλωσε αγκαλιά με την τεχνολογία έχουν αλλάξει. Οι νέες γενιές είναι έτοιμες να θυσιάσουν την ασφάλεια προκειμένου να βρουν ποιοτικές θέσεις εργασίας με καλές αμοιβές και ευελιξία, οι οποίες θα τους εξασφαλίσουν ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.

Παράλληλα, η έννοια της «καλής επιχείρησης» αποκτά πολυπαραγοντική διάσταση, καθώς οι εργαζόμενοι αξιολογούν τους εργοδότες τους βάσει πολλών κριτηρίων, από το εργασιακό περιβάλλον και τη δίκαιη αντιμετώπιση μέχρι την ευελιξία και τις προοπτικές ανάπτυξης.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Marc για λογαριασμό της Παπαστράτος, η Gen Z (έως 27 ετών) προτάσσει την ποιότητα εργασίας (απολαβές – συνθήκες) σε ποσοστό 73%, το ευέλικτο ωράριο, τη συνεργασία με ανθρώπους της ίδιας ηλικίας και τη δουλειά στις πολυεθνικές επιχειρήσεις σε σχέση με τις παλαιότερες γενιές που είχαν ως πρωτεύοντα παράγοντα την ασφάλεια της εργασίας. Δηλαδή η νέα γενιά θυσιάζει την ασφάλεια εφόσον μπορεί να βρει συνθήκες καλύτερα αμειβόμενης δουλειάς και ισορροπίας σε σχέση με την προσωπική ζωή (69,6%).

Ποιες είναι οι διαφορές με τις προηγούμενες γενιές: H προηγούμενη γενιά (millennials 1981-1996) ήταν η πρώτη γενιά που έφερε στο προσκήνιο έννοιες όπως το burnout, ενώ για τη γενιά Z η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής αποτελεί αδιαπραγμάτευτο όρο.

Επίσης, οι τελευταίοι τείνουν να διατηρούν πιο αυστηρά όρια στη σχέση τους με τον εργοδότη, διαχωρίζοντας καθαρά την εργασία από την προσωπική ζωή, σε αντίθεση με τους millennials που αναζητούν συχνότερα το αίσθημα συμμετοχής και ανήκειν.

Παράλληλα, οι millennials επενδύουν περισσότερο σε ακαδημαϊκές σπουδές και hard skills, ενώ η γενιά Z, ακόμη και χωρίς τυπική πανεπιστημιακή εκπαίδευση, δίνει έμφαση στα soft skills, τα οποία θεωρούνται ολοένα πιο κρίσιμα στη σύγχρονη αγορά εργασίας.

Η εικόνα αυτή σκιαγραφεί ένα νέο εργασιακό τοπίο στο οποίο οι επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμόσουν τις πρακτικές τους ώστε να ανταποκριθούν στις διαφορετικές αλλά και συγκλίνουσες προσδοκίες των νεότερων γενεών εργαζομένων.

4/ Αναντιστοιχία εκπαίδευσης με θέσεις εργασίας: Θλιβερή είναι η διαπίστωση ότι οι Ελληνες παραμένουν «τα γκαρσόνια της Ευρώπης». Χαρακτηριστικό είναι ότι οι 53.800 θέσεις εργασίας που προστέθηκαν τον τελευταίο χρόνο, σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, αφορούσαν υποψήφιους με απολυτήριο Λυκείου. Από τη μία πλευρά η Ελλάδα είναι ψηλά στους δείκτες της υπερεκπαίδευσης και από την άλλη εξαναγκάζει τους νέους να συμβιβαστούν με δουλειές χαμηλότερων δεξιοτήτων για να μη μείνουν άνεργοι αφού μόνο οι απόφοιτοι Λυκείου βρίσκουν εύκολα εργασία στη χώρα τους (9η θέση στην Ε.Ε.), στοιχείο που δείχνει ότι οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται είναι χαμηλής ποιότητας και δεν απαιτούν υψηλό γνωστικό επίπεδο.

Αντίθετα, στην απορρόφηση των πτυχιούχων ΑΕΙ η Ελλάδα βρίσκεται στο τελευταίο σκαλί της Ε.Ε. (27η θέση), με όλες τις χώρες, ακόμα και τη Βουλγαρία, να εμφανίζονται σε υψηλότερες θέσεις. Ακόμη μικρότερο είναι το ποσοστό της απορρόφησης των νέων έως 34 ετών στον τομέα της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών.
Ετσι, ενώ η νεότερη γενιά θεωρείται η πιο καλά εκπαιδευμένη κατέχοντας τα περισσότερα προσόντα, η απασχόληση των νέων στην Ελλάδα κατευθύνεται σε μεγάλο ποσοστό στο λιανικό εμπόριο, στην εστίαση και τον τουρισμό.

5/ Χαμηλά στις προτιμήσεις η τεχνική εκπαίδευση: Μία από τις βασικές αιτίες της έλλειψης προσωπικού -πρόβλημα που ταλανίζει την ελληνική οικονομία- είναι η αποστροφή των νέων στην επαγγελματική εκπαίδευση και τις χειρωνακτικές δουλειές. Στη χώρα μας λείπουν τεχνίτες όλων των ειδικοτήτων που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν σίγουρο μέλλον, ιδίως τώρα που ανθούν τα επαγγέλματα της πράσινης και ψηφιακής οικονομίας.
Και μπορεί στην Ελλάδα να κυριαρχεί η στερεότυπη αντίληψη ότι η επαγγελματική εκπαίδευση είναι δευτεροκλασάτη, αλλά στην υπόλοιπη Ευρώπη, ιδίως στον Βορρά, είναι δημοφιλής επιλογή για πολλούς νέους που θέλουν να έχουν μόνιμη δουλειά και καλές αποδοχές.

6/ Τελευταία προτεραιότητα η απόκτηση οικογένειας: Πρόσφατη έρευνα της Metron Analysis για το Δημογραφικό έδειξε ότι η δημιουργία οικογένειας βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις των προτεραιοτήτων των νέων κυρίως λόγω της οικονομικής ανασφάλειας. Από το σύνολο των 800 ερωτηθέντων το 51% δεν έχει παιδιά, με την πλειονότητα να έχει ένα παιδί.

Οι σκέψεις για την απόκτηση παιδιού έρχονται από την ηλικία των 29 και έπειτα. Μόνο 4 στους 10 θεωρούν αρκετά πιθανή την απόκτηση παιδιού στο μέλλον. Οι λόγοι που αποτρέπουν την απόκτηση παιδιών είναι οικονομικοί, ανεπαρκείς παροχές από το κράτος και φόβος για τον κόσμο που θα μεγαλώσουν.

7/ Η γενιά Z, το νέο καταναλωτικό κοινό: Τη συγκεκριμένη γενιά ανάλυσαν, όπως είναι εύλογο, και τα στελέχη των επώνυμων και πολυτελών ειδών για να δουν πόσο επιρρεπής είναι στην κατανάλωση brands. Οπως επεσήμαναν οι αναλυτές, η γενιά Z είναι πιο δύσκολο να κατηγοριοποιηθεί σε ό,τι αφορά τις προτιμήσεις της σε επώνυμα προϊόντα. Δεν είναι λιγότερο πιστή στις μάρκες, αλλά έχει περισσότερες επιλογές, κάτι που καθιστά την προσέγγιση πιο δύσκολη. «Για να ξεχωρίσεις, χρειάζεσαι ισχυρή παρουσία καθώς και έναν συνδυασμό βιωσιμότητας και παιχνιδιάρικης αισθητικής», επισημαίνουν τα στελέχη των εταιρειών.

Επηρεασμένοι από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι νέοι συνδυάζουν επώνυμα προϊόντα με πιο φρέσκες μάρκες και ψωνίζουν παντού: από το TikTok μέχρι τα καταστήματα second-hand. Μάλιστα για να τους προσελκύσουν, οι παραδοσιακές μάρκες χρησιμοποιούν influencers, pop-up καταστήματα και πιο προσιτά προϊόντα σε ρούχα και τσάντες.

Διαβάστε ακόμη:

Αλέξανδρος Τριανταφύλλου (ΒΙΟΖΩΚΑΤ): Ο μεγαλύτερος παίκτης στην εγχώρια αγορά ζωοτροφών

Τέλος τα εικονικά τιμολόγια – Έρχεται real time παρακολούθηση του ΦΠΑ

Νίκος Λαβίδας (ΑΒ Βασιλόπουλος): Ανάπτυξη του δικτύου, ενίσχυση της ιδιωτικής ετικέτας και του e-commerce

 

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ