Από το 2028 αλλάζει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο θα καθορίζεται ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα. Η ετήσια αύξηση δεν θα εξαρτάται πλέον στον ίδιο βαθμό από μια πολιτική απόφαση που θα λαμβάνεται κάθε χρόνο μετά τη διαδικασία διαβούλευσης, αλλά θα συνδέεται με έναν προκαθορισμένο μαθηματικό τύπο.
Ο νέος μηχανισμός θα λαμβάνει υπόψη δύο βασικές παραμέτρους: την εξέλιξη του κόστους ζωής για τα νοικοκυριά με τα χαμηλότερα εισοδήματα και τη μεταβολή της αγοραστικής δύναμης των μισθών. Με αυτόν τον τρόπο, το ύψος της ετήσιας αναπροσαρμογής θα συνδέεται άμεσα με συγκεκριμένα οικονομικά δεδομένα.
Η αλλαγή έχει ήδη θεσμοθετηθεί με τον ν. 5163/2024 και θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Μέχρι τότε θα προηγηθεί μία ακόμη αύξηση με το σημερινό σύστημα, τον Απρίλιο του 2027. Με βάση τον κυβερνητικό σχεδιασμό, οι δύο αυτές αναπροσαρμογές μπορούν να οδηγήσουν τον κατώτατο μισθό από τα σημερινά 920 ευρώ στα 1.000 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028.
Το ποσό των 1.000 ευρώ, ωστόσο, αποτελεί στόχο και όχι προκαθορισμένο αποτέλεσμα του νέου μηχανισμού. Από το 2028 και μετά, το ύψος του κατώτατου θα επηρεάζεται κάθε χρόνο από τα στοιχεία που θα προκύπτουν από την ΕΛΣΤΑΤ.
Οι δύο δείκτες που θα καθορίζουν την αύξηση
Ο νέος τρόπος υπολογισμού στηρίζεται σε δύο διαφορετικές μεταβολές, οι οποίες θα συνδυάζονται σε έναν ενιαίο συντελεστή αναπροσαρμογής.
Η πρώτη παράμετρος αφορά τον πληθωρισμό που αντιμετωπίζουν τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Ειδικότερα, θα εξετάζεται η μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή για τα νοικοκυριά που βρίσκονται στο χαμηλότερο 20% της εισοδηματικής κατανομής.
Επομένως, ο υπολογισμός δεν θα βασίζεται απλώς στον γενικό πληθωρισμό. Θα λαμβάνει υπόψη το πώς μεταβάλλεται το κόστος ζωής για τα νοικοκυριά που βρίσκονται στη χαμηλότερη εισοδηματική κατηγορία.
Η δεύτερη παράμετρος αφορά την αγοραστική δύναμη των μισθών. Στον υπολογισμό θα συμμετέχει το 50% της μεταβολής της αγοραστικής δύναμης του γενικού δείκτη μισθών.
Με απλά λόγια, ο ετήσιος συντελεστής αναπροσαρμογής θα προκύπτει από τον συνδυασμό:
του πληθωρισμού του χαμηλότερου 20% των εισοδημάτων + του 50% της μεταβολής της αγοραστικής δύναμης των μισθών.
Ο μηχανισμός επιχειρεί έτσι να συνδέσει τον κατώτατο μισθό τόσο με τις πραγματικές μεταβολές στο κόστος διαβίωσης όσο και με την ευρύτερη πορεία των μισθών.
Για να υπολογιστεί η μεταβολή του πληθωρισμού, θα εξετάζεται η δωδεκάμηνη περίοδος από την 1η Ιουλίου του προηγούμενου έτους έως τις 30 Ιουνίου. Με τον τρόπο αυτό θα υπάρχουν διαθέσιμα τα απαραίτητα στατιστικά στοιχεία πριν από κάθε νέα ετήσια αναπροσαρμογή.
Η αύξηση του 2027 πριν από τον νέο μηχανισμό
Πριν περάσει ο κατώτατος μισθός στον νέο τρόπο υπολογισμού, θα προηγηθεί η αναπροσαρμογή της 1ης Απριλίου 2027.
Το βασικό σενάριο που έχει τεθεί σήμερα προβλέπει αύξηση περίπου 40 ευρώ, με τον κατώτατο να διαμορφώνεται από τα 920 στα 960 ευρώ.
Στη συνέχεια, εφόσον ο νέος μαθηματικός τύπος οδηγήσει σε αντίστοιχη αύξηση τον Ιανουάριο του 2028, το ποσό θα μπορούσε να φτάσει τα 1.000 ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή δεν είναι δεδομένη, καθώς το αποτέλεσμα της πρώτης εφαρμογής του μηχανισμού θα εξαρτηθεί από τα οικονομικά στοιχεία που θα έχουν διαμορφωθεί μέχρι τότε. Τα 1.000 ευρώ αποτελούν τον στόχο που έχει τεθεί για τον Ιανουάριο του 2028 και όχι ένα ποσό που έχει ήδη προκύψει από τον μαθηματικό τύπο.
Εφόσον ο στόχος επιτευχθεί, η αύξηση του κατώτατου μισθού από τα 650 ευρώ του 2021 θα αντιστοιχεί σε σωρευτική άνοδο περίπου 54%.
Για εργαζόμενο με τρεις αναγνωρισμένες τριετίες, ο αντίστοιχος μεικτός κατώτατος μισθός θα μπορούσε να φτάσει τα 1.300 ευρώ.
Αύξηση με «κόφτη» προς τα κάτω
Η εφαρμογή μαθηματικού τύπου δεν σημαίνει ότι ο κατώτατος μισθός θα μπορεί να μειώνεται όταν τα οικονομικά δεδομένα είναι αρνητικά.
Η νομοθεσία προβλέπει ρήτρα προστασίας, σύμφωνα με την οποία ο κατώτατος μισθός δεν μπορεί να υποχωρήσει. Εάν ο υπολογισμός του μηχανισμού οδηγήσει σε αρνητικό αποτέλεσμα, το επίπεδο των αποδοχών θα παραμένει αμετάβλητο.
Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα παρέκκλισης σε περίπτωση εξαιρετικών οικονομικών συνθηκών. Εάν, για παράδειγμα, υπάρξει σημαντική ύφεση ή σοβαρή επιδείνωση στην αγορά εργασίας, μπορεί να μην εφαρμοστεί αυτούσια η αύξηση που προκύπτει από τον τύπο.
Η σχετική απόφαση θα πρέπει να τεκμηριώνεται από την Επιστημονική Επιτροπή και να ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία διαβούλευσης.
Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, όμως, δεν υπάρχει δυνατότητα μείωσης του κατώτατου μισθού.
Ο νέος μηχανισμός, επομένως, δεν καταργεί πλήρως τη θεσμική διαδικασία. Περιορίζει όμως σημαντικά το περιθώριο για τον καθορισμό της ετήσιας αύξησης αποκλειστικά με πολιτικά κριτήρια, καθώς το βασικό ποσοστό θα προκύπτει από αντικειμενικούς οικονομικούς δείκτες.
Μικρότερες εισφορές από τον Απρίλιο του 2027
Η εξέλιξη του κατώτατου μισθού θα συνοδευτεί και από αλλαγή στις ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα.
Από την 1η Απριλίου 2027, οι εισφορές των εργαζομένων μειώνονται κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα, με τη μείωση να αφορά αποκλειστικά το μέρος που καταβάλλει ο εργαζόμενος.
Έτσι, η εισφορά των μισθωτών υποχωρεί από 13,37% σε 12,87%, ενώ η εργοδοτική εισφορά παραμένει στο 21,79%.
Το συνολικό ποσοστό των ασφαλιστικών εισφορών διαμορφώνεται έτσι στο 34,66%, έναντι 40,56% το 2019.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις καθαρές αποδοχές, καθώς η αύξηση του μεικτού μισθού δεν είναι η μοναδική μεταβλητή που επηρεάζει το τελικό ποσό που καταλήγει στον λογαριασμό του εργαζομένου.
Από 920 ευρώ σήμερα στα 1.000 ευρώ το 2028
Με βάση το σενάριο δύο αυξήσεων κατά 40 ευρώ, ένας εργαζόμενος χωρίς τριετίες θα δει τον μεικτό κατώτατο μισθό να διαμορφώνεται στα 960 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και στη συνέχεια στα 1.000 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028.
Στα σημερινά παραδείγματα του οικονομικού επιτελείου, οι καθαρές αποδοχές ενός νέου εργαζομένου χωρίς τριετίες διαμορφώνονται περίπου στα 797 ευρώ σήμερα, αυξάνονται στα 836 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και φτάνουν περίπου στα 871 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028.
Από εκεί και πέρα, όμως, το ύψος της επόμενης αύξησης δεν θα αποφασίζεται με τον ίδιο τρόπο. Κάθε χρόνο θα ενεργοποιείται ο μαθηματικός μηχανισμός, με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον πληθωρισμό των χαμηλότερων εισοδημάτων και την αγοραστική δύναμη των μισθών να αποτελούν τη βάση του υπολογισμού.
Έτσι, το 2028 αποτελεί ουσιαστικά το σημείο μετάβασης από τις διαδοχικές κυβερνητικές αποφάσεις σε ένα πιο αυτοματοποιημένο σύστημα αναπροσαρμογής του κατώτατου μισθού, με συγκεκριμένες δικλίδες ώστε η διαδικασία να προσαρμόζεται στην πορεία της οικονομίας, χωρίς όμως να επιτρέπεται ονομαστική μείωση των κατώτατων αποδοχών.
Διαβάστε ακόμη
Κόκκινες κάρτες Εξάρχου για ενεργειακή πολιτική, LNG και κατασκευές
Η μεγάλη άνθιση του botox στους άνδρες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ