Το σύνθημα εκκίνησης δόθηκε για την υπογραφή περισσότερων συλλογικών συμβάσεων -και κυρίως για την επέκτασή τους σε όλους τους εργαζομένους του κλάδου- με μοχλό τον νέο νόμο της κοινωνικής συμφωνίας των κοινωνικών εταίρων, ο οποίος εισάγει πιο ευέλικτες προϋποθέσεις διευκολύνοντας τη διαδικασία.

Στόχος της κυβέρνησης είναι να καλυφθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο ποσοστό εργαζομένων από συμβάσεις ώστε να αυξηθεί ο μέσος μισθός στα 1.500 ευρώ το 2027. Η αίσθηση που επικρατεί στην αγορά εργασίας, σύμφωνα με παράγοντες της οικονομίας, είναι ότι… κάτι κινείται, καθώς οι κλαδικές συμβάσεις που υπογράφηκαν τον τελευταίο χρόνο προβλέπουν σε γενικές γραμμές ετήσιες αυξήσεις στους μισθούς 5%-6%, ενώ σε ορισμένες οι αυξήσεις φτάνουν και το 8%. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι οι αυξήσεις στην καπνοβιομηχανία φτάνουν έως 15% τη διετία.

Η ανοδική πορεία των μισθών αποτυπώνεται και στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (δ’ τρίμηνο 2025), που καταγράφει αυξήσεις στους μισθούς 7%-8%.

Πρώτα ο κλάδος των ζαχαρωδών προϊόντων και δεύτερος ο πολυπληθής κλάδος (500.000 εργαζόμενοι) της εστίασης υπέγραψαν πρόσφατα συμφωνίες υπό την ομπρέλα των τριτοβάθμιων οργανώσεων (εν προκειμένω ΓΣΕΒΕΕ, ΣΕΒ και ΓΣΕΕ) ώστε η επέκτασή τους να γίνει σχεδόν αυτόματα, χωρίς να εξετάζεται από το Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας (ΑΣΕ) το ποσοτικό κριτήριο της εργοδοτικής εκπροσώπησης κατά τουλάχιστον 40%.

Η επέκταση

Υπενθυμίζουμε ότι ένα από τα «αγκάθια» που εμπόδιζαν την επέκταση των μισθολογικών συμβάσεων ήταν ο όρος το ποσοστό της εργοδοτικής εκπροσώπησης να είναι 50%+1, δηλαδή η επέκταση να είναι δυνατή μόνο εφόσον δεσμεύει εργοδότες που απασχολούν ποσοστό μεγαλύτερο του 50% των εργαζομένων του κλάδου ή του επαγγέλματος. Αποτέλεσμα αυτού του περιορισμού ήταν πολλοί εργοδότες να αποχωρούν από τον φορέα εκπροσώπησής τους για να μην υποχρεωθούν να αυξήσουν τους μισθούς που ορίζουν οι κλαδικές συμβάσεις.

Με τον νόμο της κοινωνικής συμφωνίας για την επέκταση της σύμβασης υπάρχουν δύο οδοί: 1. Το ποσοστό αυτό μειώνεται από 50% σε 40%. 2. Το ποσοτικό κριτήριο του 40% δεν θα εξετάζεται καθόλου όταν τη ΣΣΕ συνυπογράφουν Εθνικοί Κοινωνικοί Εταίροι, δηλαδή τριτοβάθμιες οργανώσεις όπως είναι οι ΓΣΕΕ, ο ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ και ο ΣΕΤΕ. Το νέο καθεστώς, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, αποτελεί ένα κίνητρο ώστε οι εργοδότες να προσέρχονται με μεγαλύτερη προθυμία στις συλλογικές διαπραγματεύσεις.

Το ζήτημα είναι φλέγον και για τους ίδιους τους εργοδότες καθώς άπτεται θεμάτων ανταγωνισμού των επιχειρήσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο το ΑΣΕ θα μπορεί να δώσει το πράσινο φως για την επέκταση των συμβάσεων σε περίπου μία εβδομάδα μετά την υποβολή του αιτήματος, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, αν ο φάκελος (τεκμηρίωση, βιωσιμότητα) είναι πλήρης.

Σημειώνουμε ότι η τριετής σύμβαση στον κλάδο των ζαχαρωδών (23.000 εργαζόμενοι) προβλέπει σωρευτικά αυξήσεις άνω του 10% έως και τον Δεκέμβριο του 2028, ενώ η νέα διετής κλαδική σύμβαση του επισιτισμού προβλέπει αυξήσεις στους μισθούς 8% για το 2026 και άλλο ένα 4% για το 2027 για τις ειδικότητες όλου του κλάδου με έμφαση στους χαμηλόμισθους.

Επίσης, και άλλοι σημαντικοί κλάδοι που συμφώνησαν σε μισθολογικές αυξήσεις και περιμένουν στην ουρά στο ΑΣΕ για την επέκταση της σύμβασης αναμένεται σύντομα να πάρουν το πράσινο φως.

Οι κλάδοι είναι οι εξής: προσωπικό επιχειρήσεων πετρελαίου και υγραερίου, εργαζόμενοι στον κλάδο της παραγωγής και επεξεργασίας μετάλλου, τραπεζοϋπάλληλοι, εργαζόμενοι στις ασφαλιστικές εταιρείες και στις ιδιωτικές κλινικές, εργατοτεχνίτες-οικοδόμοι, ο κλάδος των καλλυντικών και της ειδικότητας του αισθητικού, ιατρικοί επισκέπτες, ηλεκτροτεχνίτες, εργαζόμενοι στην καπνοβιομηχανία, στη σιδηροβιομηχανία, στα τουριστικά γραφεία, σε ναυτιλιακά πρακτορεία και ναυτιλιακές επιχειρήσεις και εργαζόμενοι στις διαχειρίστριες εταιρείες ποντοπόρων πλοίων.

Ειδικές περιπτώσεις αφορούν οι συμβάσεις των εργαζομένων των τραπεζών (ΟΤΟΕ) και των οικοδόμων, η επέκταση των οποίων έχει «κολλήσει» στην άρνηση των ομοσπονδιών να εγγραφούν στο ΓΕΜΗΣΟΕ (Γενικό Μητρώο Συνδικαλιστικών Οργανώσεων Εργαζομένων) λόγω προσωπικών δεδομένων, υπόθεση για την οποία αναμένεται εδώ και πολύ καιρό η απόφαση του ΣτΕ.

Χωρίς συμβάσεις η πλειονότητα

Ωστόσο, πρέπει να επισημάνουμε ότι με εξαίρεση τους παραπάνω κλάδους, η πλειονότητα των εργαζομένων δεν καλύπτεται από κάποια μισθολογική συλλογική σύμβαση εργασίας τα τελευταία έτη. H πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι το εμπόριο (οχήματα, χονδρικό και λιανικό) που αριθμεί 785.000 εργαζομένους (ο πολυπληθέστερος κλάδος της ελληνικής οικονομίας) και έχει να υπογράψει σύμβαση εργασίας για αύξηση μισθών εδώ και 14 χρόνια!

Παράλληλα, οι επιχειρησιακές συμβάσεις καλύπτουν μόνο ένα μικρό ποσοστό καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία του Π/Σ «Εργάνη», το δεκάμηνο του 2025 υπογράφηκαν 170 επιχειρησιακές συμβάσεις που κάλυπταν 88.208 εργαζομένους. Από αυτές οι 97 που κάλυπταν 51.944 εργαζομένους (58,9% του συνόλου) δεν προέβλεπαν κάποια μισθολογική αύξηση, ενώ οι υπόλοιποι 36.264 εργαζόμενοι (41,1% του συνόλου) έλαβαν κατά μέσο όρο αύξηση 6,8%.

Ο στόχος που μπαίνει για το υπουργείο Εργασίας με βάση την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2022/2041 (για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς) είναι να αυξηθεί το ποσοστό των εργαζομένων που καλύπτονται από συλλογική σύμβαση ώστε να προσεγγίσει το 80% από το 30% που είναι σήμερα. Για την επίτευξη του στόχου ο γενικός γραμματέας Αποσχόλησης Νίκος Μηλαπίδης επισημαίνει στο «business stories»: «Οι συλλογικές συμβάσεις αποτελούν ένδειξη θεσμικής ωριμότητας. Δείχνουν ότι μια κοινωνία δεν βασίζεται στην… καλή θέληση ή στη συγκυριακή δύναμη των μερών. Το γεγονός ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες είναι αυτονόητο πως οι κλαδικές συμβάσεις καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των εργαζομένων δεν είναι τυχαίο. Είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών που στηρίζουν τη συνεργασία αντί της σύγκρουσης.

Εναπόκειται σε εργαζομένους και εργοδότες να αξιοποιήσουν τον νόμο 5278/26 για την αναζωογόνηση των συλλογικών συμβάσεων και να διαμορφώσουν υπεύθυνα από κοινού τους όρους εργασίας του μέλλοντος με όρους βιωσιμότητας και εργασιακής αξιοπρέπειας».

Από την πλευρά του, ο σύμβουλος διοίκησης του ΣΕΒ Χρήστος Ιωάννου, που επιμελήθηκε την πρόσφατη μελέτη, ανέφερε: «Τα αποτελέσματα της υποχρεωτικής μονομερούς διαιτησίας στις συλλογικές διαπραγματεύσεις – Δελτίο Εργατικής Νομοθεσίας. Επειτα από έναν αιώνα υποχρεωτικής διαιτησίας ήρθε η ώρα να αποδώσει ο κοινωνικός διάλογος. Αργήσαμε ως χώρα και διανύουμε δύσκολους καιρούς, αλλά μπορούμε να κάνουμε τα πρώτα βήματα».

Διαβάστε ακόμη

Γιώργος Μποροβάς: «Γιατί η πυρηνική ενέργεια είναι προς όφελος της Ελλάδας»

Παγκόσμια δύναμη: Νέο ιστορικό ρεκόρ για τον ελληνόκτητο στόλο (πίνακες)

Πάσχα: 7 προορισμοί στην Ελλάδα για μια εμπειρία που μένει στη μνήμη

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα