Δύο βασικές δυνατότητες συνταξιοδότησης προβλέπει το ασφαλιστικό καθεστώς για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ, με τα όρια ηλικίας να διαμορφώνονται στα 62 και στα 67 έτη, ανάλογα με τον συνολικό χρόνο ασφάλισης που έχει συμπληρώσει κάθε ενδιαφερόμενος.
Η πρώτη δυνατότητα αφορά στους ασφαλισμένους που έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας τους και διαθέτουν τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης. Πρόκειται για τη γενική προϋπόθεση συνταξιοδότησης λόγω γήρατος, η οποία εφαρμόζεται και στους ασφαλισμένους του πρώην Οργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων.
Η δεύτερη επιλογή επιτρέπει την αποχώρηση από την εργασία στο 62ο έτος της ηλικίας, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν συμπληρωθεί 40 έτη ασφάλισης με καταβολή των προβλεπόμενων εισφορών.
Για τη συμπλήρωση της απαιτούμενης 40ετίας μπορούν να ληφθούν υπόψη ασφαλιστικά διαστήματα όχι μόνο στον πρώην ΟΓΑ, αλλά και σε άλλους φορείς κύριας ασφάλισης στην Ελλάδα. Επιπλέον, μπορούν να συνυπολογιστούν περίοδοι ασφάλισης σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην Ελβετία, σε χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου ή σε κράτη με τα οποία η Ελλάδα έχει υπογράψει διμερείς συμβάσεις κοινωνικής ασφάλειας, εφόσον αυτό προβλέπεται από τις σχετικές συμφωνίες.
Σύνταξη στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης
Η δυνατότητα συνταξιοδότησης των αγροτών στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης θεσπίστηκε με την παράγραφο 3 του άρθρου 18 του νόμου 4302/2014.
Για την εφαρμογή της διάταξης πρέπει να συντρέχουν δύο βασικές προϋποθέσεις: ο ασφαλισμένος να έχει συμπληρώσει το 62ο έτος της ηλικίας του και να διαθέτει συνολικά 40 χρόνια ασφάλισης, για τα οποία έχουν καταβληθεί εισφορές στον ΟΓΑ ή και σε άλλους ασφαλιστικούς οργανισμούς.
Ο απαιτούμενος χρόνος μπορεί να προκύπτει από έναν ή περισσότερους ασφαλιστικούς φορείς, γεγονός που επιτρέπει την αξιοποίηση διαφορετικών περιόδων επαγγελματικής δραστηριότητας.
Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα αναγνώρισης έως επτά πλασματικών ετών, προκειμένου να συμπληρωθεί η 40ετία. Στους χρόνους που μπορούν να αναγνωριστούν περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η στρατιωτική θητεία και ο χρόνος ανατροφής τέκνων, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπει η ασφαλιστική νομοθεσία.
Πώς αξιοποιείται ο χρόνος πρόσθετης ασφάλισης
Μια επιπλέον δυνατότητα παρέχεται στους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ που είχαν ενταχθεί και στον Κλάδο Πρόσθετης Ασφάλισης Αγροτών, αλλά εμφανίζουν οφειλές εισφορών για συγκεκριμένες ασφαλιστικές περιόδους.
Οι συγκεκριμένοι ασφαλισμένοι μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να αναγνωρίσουν στον Κλάδο Κύριας Ασφάλισης μέρος ή το σύνολο του χρόνου που αντιστοιχεί στις οφειλές τους από την πρόσθετη ασφάλιση.
Για την αναγνώριση απαιτείται η υποβολή σχετικής αίτησης, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί μία φορά πριν από τη συνταξιοδότηση.
Ωστόσο, προβλέπονται περιορισμοί ως προς τα χρονικά διαστήματα που μπορούν να αξιοποιηθούν.
Ειδικότερα, ο αναγνωριζόμενος χρόνος πρόσθετης ασφάλισης δεν επιτρέπεται να συμπίπτει με περίοδο ασφάλισης στο Δημόσιο ή σε άλλον πρώην φορέα κύριας ασφάλισης, είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό.
Επιπλέον, δεν μπορεί να αναγνωριστεί χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο ενδιαφερόμενος λάμβανε ήδη σύνταξη από ίδιο δικαίωμα από κάποιον από τους συγκεκριμένους φορείς, σύμφωνα με το άρθρο 34 του νόμου 1140/1981.
Παράλληλα, βάσει του άρθρου 11 του νόμου 2458/1997, δεν επιτρέπεται αναδρομική υπαγωγή στον Κλάδο Πρόσθετης Ασφάλισης για την περίοδο από 1η Ιανουαρίου 1988 έως 31 Δεκεμβρίου 1997.
Τι αλλάζει με τον νόμο 5239/2025
Σημαντική μεταβολή στο ασφαλιστικό καθεστώς των αγροτών επέφερε ο νόμος 5239/2025, ο οποίος διευρύνει τις δυνατότητες αξιοποίησης του χρόνου ασφάλισης στον Κλάδο Πρόσθετης Ασφάλισης Αγροτών του πρώην ΟΓΑ.
Με το άρθρο 74 του συγκεκριμένου νόμου προστέθηκε νέα παράγραφος στο άρθρο 19 του νόμου 4387/2016, η οποία επιτρέπει, κατόπιν αίτησης του ασφαλισμένου, να θεωρείται ο χρόνος για τον οποίο έχουν καταβληθεί εισφορές στον Κλάδο Πρόσθετης Ασφάλισης ως χρόνος κύριας ασφάλισης.
Με αυτόν τον τρόπο, ο συγκεκριμένος ασφαλιστικός χρόνος μπορεί να συνυπολογίζεται με βάση τις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης, σε οποιονδήποτε φορέα κύριας ασφάλισης έχει ενταχθεί στον e-ΕΦΚΑ.
Βασική προϋπόθεση αποτελεί ο χρόνος αυτός να μην έχει ήδη αξιοποιηθεί μέσω άλλης προβλεπόμενης διαδικασίας.
Ειδικότερα, δεν πρέπει να έχει συνυπολογιστεί σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 5 του νόμου 2458/1997, που αφορά στον Κλάδο Κύριας Ασφάλισης Αγροτών, ούτε βάσει του άρθρου 13 του ίδιου νόμου, το οποίο ρυθμίζει ζητήματα διαδοχικής ασφάλισης με φορείς επικουρικής ασφάλισης.
Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για ασφαλισμένους που είχαν καταβάλει εισφορές αποκλειστικά στον Κλάδο Πρόσθετης Ασφάλισης και μέχρι πρότινος αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο να μη συνυπολογιστεί ο συγκεκριμένος χρόνος για τη συνταξιοδότησή τους.
Πλέον, με τη νέα νομοθετική ρύθμιση, παρέχεται η δυνατότητα αξιοποίησης αυτών των ασφαλιστικών περιόδων για τη θεμελίωση ή τον υπολογισμό της σύνταξης, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
Τι ισχύει για τη διαδοχική ασφάλιση και τις αιτήσεις στα 62
Μια σημαντική ιδιαιτερότητα του πρώην ΟΓΑ σε σύγκριση με άλλους ασφαλιστικούς φορείς αφορά στη διαδικασία εξέτασης των συνταξιοδοτικών αιτήσεων.
Συγκεκριμένα, όταν ένας ασφαλισμένος έχει ως τελευταίο φορέα τον πρώην ΟΓΑ και υποβάλλει αίτηση συνταξιοδότησης στο 62ο έτος της ηλικίας του, η αίτησή του δεν διαβιβάζεται σε προηγούμενο ασφαλιστικό φορέα εάν δεν πληροί τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης από τον ΟΓΑ ή εάν ο συγκεκριμένος φορέας δεν είναι αρμόδιος να κρίνει το συνταξιοδοτικό δικαίωμα.
Η διαφοροποίηση αυτή καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό τον έλεγχο του ασφαλιστικού ιστορικού πριν από την υποβολή της αίτησης, κυρίως για όσους έχουν εργαστεί σε διαφορετικούς επαγγελματικούς κλάδους και διαθέτουν χρόνο ασφάλισης σε περισσότερους οργανισμούς.
Τα πρόσθετα δικαιολογητικά για τη συνταξιοδότηση
Οι ασφαλισμένοι που πρόκειται να υποβάλουν αίτηση συνταξιοδότησης με τελευταίο φορέα τον πρώην ΟΓΑ θα πρέπει να γνωρίζουν ότι, πέρα από τα βασικά δικαιολογητικά, ενδέχεται να απαιτούνται επιπλέον έγγραφα ανάλογα με την επαγγελματική τους δραστηριότητα.
Οι πρόσθετες αυτές απαιτήσεις διαφοροποιούνται με βάση την ιδιότητα υπό την οποία είχε πραγματοποιηθεί η υπαγωγή στην ασφάλιση του πρώην ΟΓΑ.
Για τον λόγο αυτό, πριν από την έναρξη της συνταξιοδοτικής διαδικασίας, είναι σημαντικό να έχει ελεγχθεί τόσο η πληρότητα του ασφαλιστικού χρόνου όσο και η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών ή αξιοποίησης περιόδων πρόσθετης ασφάλισης.
Η νέα δυνατότητα συνυπολογισμού εισφορών πρόσθετης ασφάλισης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για ασφαλισμένους που επιδιώκουν να συμπληρώσουν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις και να κατοχυρώσουν το δικαίωμα συνταξιοδότησης.