Η προσπάθεια περιορισμού του μηνιαίου κόστους φαίνεται πως εξακολουθεί να καθορίζει τις επιλογές χιλιάδων ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών απέναντι στο ασφαλιστικό σύστημα. Παρά τις προειδοποιήσεις για τις μελλοντικές επιπτώσεις στις συντάξεις, η συντριπτική πλειονότητα των μη μισθωτών ασφαλισμένων συνεχίζει να παραμένει στις χαμηλότερες ασφαλιστικές βαθμίδες, επιλέγοντας τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση στις μηνιαίες εισφορές.
Τα διαθέσιμα στοιχεία για το 2026 δείχνουν ότι περισσότεροι από οκτώ στους δέκα ασφαλισμένους του ΕΦΚΑ επέλεξαν και πάλι την 1η ή τη 2η ασφαλιστική κατηγορία.
Συγκεκριμένα, το 80,81% των μη μισθωτών ασφαλισμένων συγκεντρώνεται στις δύο χαμηλότερες κλίμακες εισφορών, με τη μεγαλύτερη μερίδα να παραμένει σταθερά στην πρώτη κατηγορία.
Πίεση από το αυξημένο κόστος εισφορών
Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο ασφαλισμένοι κατέβαλαν τη βασική μηνιαία εισφορά των 250,77 ευρώ, επιλέγοντας τη χαμηλότερη δυνατή ασφαλιστική επιβάρυνση.
Στον αντίποδα, μόλις 12.228 ασφαλισμένοι προχώρησαν στην επιλογή της ανώτατης ασφαλιστικής κατηγορίας, η οποία προβλέπει μηνιαία εισφορά 675,87 ευρώ.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη σημαντική πίεση που ασκεί το αυξημένο κόστος ασφάλισης στους επαγγελματίες και τους αγρότες.
Από το 2020 μέχρι σήμερα, το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών έχει αυξηθεί κατά περίπου 18,2%, εξέλιξη που οδηγεί πολλούς ασφαλισμένους στην επιλογή της οικονομικότερης λύσης, ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές αποδοχές κατά τη συνταξιοδότηση.
Οι χαμηλές εισφορές και η μελλοντική σύνταξη
Η επιλογή χαμηλής ασφαλιστικής κατηγορίας έχει άμεση επίδραση στο ποσό της μελλοντικής σύνταξης.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, ασφαλισμένος που παραμένει στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία και συμπληρώνει 40 χρόνια ασφάλισης αναμένεται να λάβει σύνταξη περίπου 890 ευρώ μεικτά.
Σε περίπτωση 30 ετών ασφάλισης, η σύνταξη υποχωρεί σημαντικά χαμηλότερα, κοντά στα 674 ευρώ.
Αντίθετα, όσοι επιλέγουν την υψηλότερη ασφαλιστική κατηγορία μπορούν να εξασφαλίσουν πολύ υψηλότερες αποδοχές μετά τη συνταξιοδότηση.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η σύνταξη μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 1.670 ευρώ μετά τις βασικές κρατήσεις και πριν από τη φορολογία.
Στην πράξη, περισσότεροι από 1,1 εκατομμύριο ασφαλισμένοι φαίνεται να διαμορφώνουν ήδη ένα πλαίσιο χαμηλότερων συντάξεων για τα επόμενα χρόνια, καθώς παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στις χαμηλές εισφορές.
Μια τάση που κρατά χρόνια
Η συγκεκριμένη τάση δεν εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια.
Ουσιαστικά ενισχύθηκε μετά την αλλαγή του ασφαλιστικού πλαισίου το 2016 και παγιώθηκε ακόμη περισσότερο από το 2020, όταν εφαρμόστηκε το σύστημα των σταθερών ασφαλιστικών κατηγοριών.
Από τότε, η μεγάλη πλειονότητα των ασφαλισμένων παραμένει σχεδόν σταθερά στις χαμηλότερες βαθμίδες εισφορών, δημιουργώντας μια μακροχρόνια περίοδο χαμηλών ασφαλιστικών αποδοχών που επηρεάζει καθοριστικά τον τελικό υπολογισμό της σύνταξης.
Κομβικό στοιχείο του συστήματος είναι ότι το ύψος της σύνταξης υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των ασφαλιστικών εισφορών — οι οποίες μετατρέπονται σε συντάξιμες αποδοχές — από το 2002 μέχρι και την αποχώρηση από την εργασία.
Αυτό σημαίνει ότι η παραμονή για πολλά χρόνια σε χαμηλή ασφαλιστική κατηγορία δημιουργεί σωρευτική επίδραση, η οποία δύσκολα ανατρέπεται ακόμη και αν ο ασφαλισμένος επιλέξει υψηλότερες εισφορές λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση.
Οι κίνδυνοι και τα όρια των επιλογών
Νομικοί και ασφαλιστικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας πρέπει να συνδέεται άμεσα με τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες κάθε ασφαλισμένου.
Η μετάβαση σε υψηλότερη κατηγορία χωρίς την αντίστοιχη οικονομική δυνατότητα μπορεί να οδηγήσει σε δημιουργία χρεών προς τα ασφαλιστικά ταμεία, κάτι που ενδέχεται να αποτελέσει εμπόδιο ακόμη και για την έκδοση σύνταξης.
Παράλληλα, η αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας λίγο πριν από την έξοδο από την εργασία έχει περιορισμένο αποτέλεσμα στο τελικό ποσό της σύνταξης, καθώς ο εναπομείνας ασφαλιστικός χρόνος δεν επαρκεί για να αλλάξει ουσιαστικά τον μέσο όρο αποδοχών.
Επιπλέον, η ασφαλιστική κατηγορία επηρεάζει άμεσα και το κόστος εξαγοράς πλασματικών ετών ασφάλισης.
Μετά την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης επιβάλλονται και πρόσθετες επιβαρύνσεις που μπορούν να φτάσουν το 40% ή ακόμη και το 50%, αυξάνοντας περαιτέρω το συνολικό οικονομικό βάρος.
Ο «εικονικός μισθός» και η τελική σύνταξη
Η ασφαλιστική κατηγορία λειτουργεί ουσιαστικά και ως δείκτης ενός θεωρητικού ή «εικονικού» μισθού πάνω στον οποίο υπολογίζεται η σύνταξη.
Για παράδειγμα, ασφαλισμένος που καταβάλλει εισφορές στην πρώτη κατηγορία θεωρείται ότι αντιστοιχεί σε αποδοχές περίπου 903 ευρώ τον μήνα.
Αντίθετα, στην έκτη ασφαλιστική κατηγορία ο αντίστοιχος θεωρητικός μισθός φτάνει περίπου τα 2.912 ευρώ.
Αυτό εξηγεί γιατί η μακροχρόνια παραμονή σε χαμηλές ασφαλιστικές κατηγορίες οδηγεί σχεδόν αναπόφευκτα σε χαμηλότερες συντάξεις στο τέλος του ασφαλιστικού βίου.
Διαβάστε ακόμη
Economist: Η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον OPEC δοκιμάζει τη συνοχή του πετρελαϊκού καρτέλ
Ερμότι (UBS): Υπερβολική η αισιοδοξία των αγορών απέναντι στη σύγκρουση με το Ιράν
Πώς η Ελβετία δημιούργησε μια μεγάλη βιομηχανία σοκολάτας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα